Examkin

Soru

Zorluk: ZorDevlet Biçimleri: Üniter ve Birleşik Yapılı Devletler

Egemenliğin yapısına ve merkezin taşra ile olan ilişkisine göre sınıflandırılan devlet biçimleri, anayasa hukukunun temel inceleme alanlarından biridir. Devlet biçimlerinin tasnifinde kullanılan anayasal ölçütler bağlamında; siyasi ve idari yerinden yönetim uygulamaları ile yasama organlarının yapısı incelendiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. Federal devletlerde siyasi yerinden yönetimin bir sonucu olarak yasama organı genellikle iki meclisli kurgulanır ve kanatlardan biri federe yapıları temsil ederken; üniter devletlerdeki idari yerinden yönetim birimlerinin ulusal yasamada anayasal bir temsil kanadı bulunmaz.Cevap
  2. B
    Konfederasyonlar hukuki meşruiyetini üye devletlerin kabul ettiği bir kurucu anayasadan alırken, federal devletlerin hukuki temeli kurucu birimler arasında akdedilen uluslararası nitelikteki bir antlaşmaya dayanır.
  3. C
    Federal sistemlerde federe devletler, üniter sistemlerdeki mahalli idareler gibi merkezi yasama organının çıkaracağı bir kanunla kurulur ve kullanacakları yetkiler merkezin hiyerarşik denetimi altındadır.
  4. D
    Üniter devlet yapısındaki idari yerinden yönetim birimleri, kendi yerel görev alanlarına ilişkin konularda merkezi idareden bağımsız olarak asli nitelikte yasama yetkisini kullanabilirler.
  5. E
    Üniter bir devlette parlamentonun iki meclisli olması durumunda, ikinci meclisin temel anayasal işlevi tipik olarak bölgesel idarelerin egemenlik hakkını merkeze karşı korumak ve siyasi özerkliklerini güvence altına almaktır.

Cevap

Federal devletlerde iki meclisli yapının bölgesel temsili sağlaması ve üniter devletteki yerinden yönetimin sadece idari olup yasamada temsil edilmemesini ifade eden yargı doğrudur.
Doğru olan yargı, federal devlet ile üniter devlet arasındaki hem yasama yapısı hem de yerinden yönetimin niteliği farkını doğru bir şekilde özetlemektedir. Federal devletlerde egemenlik yetkisi anayasa ile paylaşıldığından ('siyasi yerinden yönetim'), federe birimlerin bu yetki paylaşımını koruyabilmeleri için federal yasamada temsil edilmeleri gerekir; bu da parlamentonun ikinci kanadı (Senato vb.) ile sağlanır. Üniter devlette ise egemenlik tek merkezdedir, taşradaki birimlerin varlığı sadece kamu hizmetlerinin daha iyi yürütülmesi amacıyla yasa ile kurulan 'idari yerinden yönetim'den ibarettir ve yasamaya kurumsal bir katılımları söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Üniter ve federal devletlerdeki yerinden yönetim anlayışını karşılaştırmak.
Üniter devlette 'idari' yerinden yönetim uygulanırken, federal devlette yasama ve yargıyı da kapsayan 'siyasi' yerinden yönetim esastır.
Her iki modeldeki özerkliğin sınırlarını ve niteliğini belirlemek, egemenliğin paylaşılıp paylaşılmadığını ortaya koyar.
2
Yasama organının yapısı (iki meclislilik) ile devlet biçimi arasındaki ilişkiyi kurmak.
Federal devletlerde meclisin iki kanatlı olması, federe devletlerin merkezdeki yasama sürecine katılımı için yapısal bir zorunluluktur.
Siyasi özerkliğin ulusal düzeyde nasıl korunduğunu ve federe birimlerin federal iradeye nasıl dahil edildiğini anlamak.
3
Seçeneklerdeki kavramsal yanılgıları (hukuki dayanak, kurulma usulü) tespit etmek.
Konfederasyonun antlaşmayla, federal devletin anayasayla kurulduğu; federe devletlerin anayasal, üniter mahalli idarelerin ise yasal temelli olduğu bilgisiyle yanlış seçenekler elenir.
Devlet biçimlerini ayıran temel anayasal kriterleri uygulayarak çeldiricileri çürütmek.

Anahtar Kavram

Siyasi ve İdari Yerinden Yönetim Farkı ile Federalizmde İki Meclislilik
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Biçimleri: Üniter ve Birleşik Yapılı Devletler