Soru

Zorluk: Çok zorSiyasi Haklar: Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvuru Hakları

1982 Anayasası'nda 2010 değişikliği ile son halini alan "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Dilekçe hakkının yabancılar tarafından kullanılabilmesi için hem karşılıklılık esası hem de Türkiye'de ikamet etme şartı Anayasa tarafından açıkça öngörülmüştür.
  2. B
    Bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları, anayasal düzeyde herhangi bir şart öngörülmeksizin "herkes"e tanınmış haklar olarak düzenlenmiştir.
  3. C
    Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört turda seçilir; ilk iki turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır.
  4. D
    Kamu Denetçiliği Kurumu, TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulmuş olup idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemekle görevlidir.
  5. Yabancıların bilgi edinme hakkından yararlanabilmesi için karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet etmeleri anayasal bir zorunluluktur.Cevap

Cevap

Yabancıların bilgi edinme hakkından yararlanabilmesi için karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet etmeleri gerektiğini savunan ifade yanlıştır; zira Anayasa'nın 74. maddesi bu şartı sadece dilekçe hakkı için öngörmüştür.
1982 Anayasası'nın 74. maddesinin 1. fıkrasında dilekçe hakkı için 'Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar' ibaresi kullanılırken, 3. fıkrada bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı için 'Herkes' ibaresi kullanılmıştır. Dolayısıyla yabancılar için ikamet ve karşılıklılık şartı bilgi edinme hakkı bakımından anayasal bir zorunluluk değil, sadece dilekçe hakkı için anayasal bir kısıttır (Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nda yasal sınırlamalar olsa da soru anayasal düzenlemeyi sormaktadır).

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 74. maddesinin fıkra yapılarını inceleyin.
Birinci fıkra dilekçe hakkını, üçüncü fıkra ise bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma haklarını düzenler.
Anayasal hakların kapsamı fıkra düzeyinde farklılık gösterebilir.
2
Yabancılar için öngörülen şartların hangi haklar için geçerli olduğunu tespit edin.
Karşılıklılık ve ikamet şartı sadece dilekçe hakkını düzenleyen birinci fıkrada geçmektedir.
Anayasa koyucu bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakları için 'herkes' ifadesini kullanarak bir ayrım yapmamıştır.
3
Kurumsal yapı ve seçim usulünü kontrol edin.
Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır ve Başdenetçi TBMM tarafından dört turda seçilir.
Bu bilgiler 2010 anayasa değişikliği ile eklenen kesin hükümlerdir.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde 74: Siyasi Hakların Kapsamı ve Yabancıların Durumu

Daha Fazla Pratik

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun yargı organlarını denetleyip denetleyemeyeceğine dair istisnaları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla