Examkin

1982 Anayasası'nın Hazırlanış Süreci ve Geçiş Dönemi

12 soru

Soru 1Soru →

19821982 Anayasası'nın hazırlık süreci, 24852485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun hükümleri ve bu sürecin sonunda yürürlüğe giren "Geçici Maddeler" birlikte değerlendirildiğinde; hazırlık ve kabul aşamalarının hukuki özelliklerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma Meclisi'nin, Milli Güvenlik Konseyi tarafından üzerinde değişiklik yapılarak geri gönderilen maddeler için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla ısrar etme ve metni aynen muhafaza etme yetkisinin bulunması

Cevap

Danışma Meclisi'nin Milli Güvenlik Konseyi'ne karşı herhangi bir ısrar (direnme) yetkisi bulunmamaktadır.
Hazırlık sürecinde Danışma Meclisi tarafından hazırlanan taslak metin Milli Güvenlik Konseyi'ne sunulmuş, Konsey bu metni dilediği gibi değiştirerek halkoyuna sunmuştur. Danışma Meclisi'nin bu değişikliklere karşı direnme veya metinde ısrar etme gibi bir hukuki yetkisi veya mekanizması bulunmamaktadır. Bu durum, 19821982 sürecinin 19611961 sürecine göre çok daha merkeziyetçi ve askeri kanat ağırlıklı olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in yapısını analiz et.
Kurucu Meclis; askeri kanat olan Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve sivil kanat olan Danışma Meclisi'nden (DM) oluşmaktadır.
Meclis içi hiyerarşiyi anlamak için kurumsal yapının bilinmesi gerekir.
2
Danışma Meclisi ve Milli Güvenlik Konseyi arasındaki yetki paylaşımını incele.
Danışma Meclisi adı üstünde 'danışma' niteliğindedir; hazırladığı taslak MGK'yı bağlamaz.
Anayasa yapım sürecindeki asli yetkinin kimde olduğunu belirlemek için gereklidir.
3
Israr (direnme) mekanizmasının hukuki varlığını sorgula.
24852485 sayılı Kanun uyarınca, MGK'nın taslağı 'aynen veya değiştirerek' kabul etme yetkisi mutlaktır. DM'nin MGK değişikliklerine karşı ısrar hakkı yoktur.
Soru kökündeki yanlış ifadeyi bilimsel olarak çürütmek için bu teknik ayrıntı kritiktir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası hazırlık sürecinde Milli Güvenlik Konseyi'nin mutlak ve sınırsız kurucu iktidar yetkisi.
Soru 2Soru →

19821982 Anayasası'nı hazırlamak üzere oluşturulan Kurucu Meclis'in sivil kanadını temsil eden ve üyeleri Milli Güvenlik Konseyi tarafından atanan organ aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma Meclisi

Cevap

1982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in sivil kanadı Danışma Meclisi'dir.
Doğru yanıt olan seçenek, 19821982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde Milli Güvenlik Konseyi ile birlikte Kurucu Meclis'i oluşturan ve sivil kanadı temsil eden Danışma Meclisi'ni ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
1212 Eylül 19801980 müdahalesi sonrası anayasa hazırlık sürecini yürüten yapıyı belirle.
Bu yapı "Kurucu Meclis" olarak adlandırılır.
Anayasa hazırlama yetkisi Kurucu Meclis'e verilmiştir.
2
Kurucu Meclis'in bileşenlerini ayır.
Askeri kanat Milli Güvenlik Konseyi, sivil kanat ise Danışma Meclisi'dir.
24852485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun bu ikili yapıyı öngörmüştür.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nın hazırlık sürecindeki Kurucu Meclis yapısı

Daha Fazla Pratik

Kurucu Meclis'in askeri kanadı olan Milli Güvenlik Konseyi'nin yetkilerini ve sivil kanat üzerindeki veto gücünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev yapan Kurucu Meclis'in organları arasındaki yetki paylaşımı ve Anayasa'nın geçiş dönemi (Geçici Maddeler) hükümleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma Meclisi, Milli Güvenlik Konseyi'nin taslak metin üzerinde yaptığı değişiklikleri üye tamsayısının salt çoğunluğuyla reddederek metni kesinleştirme yetkisine sahiptir.

Cevap

Danışma Meclisi'nin Milli Güvenlik Konseyi'nin değişikliklerini salt çoğunlukla reddetme yetkisinin olduğunu savunan ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde Danışma Meclisi, Milli Güvenlik Konseyi'ne (MGK) yardımcı ve danışman bir organ olarak kurgulanmıştır. MGK, taslak metin üzerinde dilediği değişikliği yapma yetkisine sahipti ve Danışma Meclisi'nin bu değişiklikleri geri çevirme veya veto etme gibi bir hukuki gücü bulunmamaktaydı. Bu nedenle, Danışma Meclisi'nin salt çoğunlukla metni kesinleştirebileceği ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Kurucu Meclis yapısını analiz etme
Meclis; askeri kanat (Milli Güvenlik Konseyi) ve sivil kanat (Danışma Meclisi) olmak üzere iki organdan oluşur.
Yetki paylaşımını anlamak için organların hukuki statüsünü belirlemek gerekir.
2
Karar alma ve üstünlük hiyerarşisini değerlendirme
Milli Güvenlik Konseyi (MGK), Danışma Meclisi'nin hazırladığı taslağı kabul etme veya değiştirme konusunda mutlak ve nihai yetkiye sahiptir.
1982 hazırlık sürecinde 'asli kurucu iktidar' yetkisi fiilen ve hukuken MGK'da toplanmıştır.
3
Yanlış yargıyı tespit etme
Danışma Meclisi'nin herhangi bir veto veya nihai metin belirleme yetkisi yoktur; dolayısıyla salt çoğunlukla MGK'yı engelleme iddiası hukuki dayanaktan yoksundur.
Demokratik bir denge-denetleme mekanizmasından ziyade, askeri kanadın tam otoritesi söz konusudur.

Anahtar Kavram

1982 Kurucu Meclis Yapısı ve MGK'nın Üstünlüğü

Daha Fazla Pratik

1961 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis (Temsilciler Meclisi ve MBK) ile 1982 Kurucu Meclisi arasındaki yetki farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru →

Türkiye'nin anayasal gelişim sürecinde asli kurucu iktidarların niteliği ve yetkileri dönemsel farklılıklar göstermektedir. 12 Eylül 1980 müdahalesi sonrasında oluşturulan Kurucu Meclis'in yapısı ve 1982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan geçiş dönemi (Geçici Maddeler) hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici madde hükmü uyarınca, 12 Eylül 1980 tarihinden ilk genel seçimler sonucu toplanacak yeni TBMM'nin Başkanlık Divanı oluşuncaya kadar geçecek sürede Milli Güvenlik Konseyince çıkarılan kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddia edilemez.

Cevap

Milli Güvenlik Konseyi döneminde çıkarılan kanun, kanun hükmünde kararname ve kararların Anayasaya aykırılığının iddia edilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın geçici 15. maddesinin ilk halinde, 12 Eylül 1980 ile ilk genel seçimler sonucu toplanacak yeni TBMM'nin Başkanlık Divanı oluşuncaya kadar geçecek sürede Milli Güvenlik Konseyi tarafından çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler ve alınan kararların Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı açıkça düzenlenmişti. Bu hüküm, darbe dönemi yasama faaliyetlerini anayasal yargı denetiminden muaf tutmayı amaçlamış asli kurucu iktidar tasarrufudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu Meclis organlarının (Milli Güvenlik Konseyi ve Danışma Meclisi) yapısal özelliklerinin ve yetki hiyerarşisinin analiz edilmesi.
Danışma Meclisi'nin atanmış üyelerden oluştuğu ve anayasa tasarısı üzerindeki nihai kabul/red yetkisinin Milli Güvenlik Konseyi'nde (MGK) olduğu tespit edilir.
Asli kurucu iktidarın sivil-asker kanatları arasındaki mutlak yetki farkını netleştirmek için.
2
1982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan geçiş dönemi hükümlerinin (Geçici Maddeler) incelenmesi.
Geçici Madde 15 uyarınca, 12 Eylül 1980 ile yeni TBMM'nin faaliyete geçeceği döneme kadar olan MGK tasarruflarına karşı anayasal yargı denetimi yolunun (Anayasa Mahkemesi) kapatıldığı saptanır.
Geçiş döneminde asli kurucu iktidarın kendi işlemlerini hukuki koruma altına alma iradesini kavramak için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve Asli Kurucu İktidar İşlemlerinin Yargısal Denetimi
Soru 5Soru →

19821982 Anayasası'nın hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in organları arasındaki yetki paylaşımı ve Anayasa metninde yer alan "Geçici Maddeler" ile düzenlenen "Geçiş Dönemi" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasanın halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte, dönemin Milli Güvenlik Konseyi üyeleri altı yıllık bir süre için 'Cumhurbaşkanlığı Konseyi' sıfatını kazanmışlardır.

Cevap

Anayasanın halkoylamasıyla kabulü ile birlikte Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin Cumhurbaşkanlığı Konseyi sıfatını kazanması doğru ifadedir.
Anayasanın yürürlüğe girmesiyle başlayan geçiş döneminde, 19821982 Anayasası'nın geçici 22. maddesi uyarınca Milli Güvenlik Konseyi üyeleri kendiliğinden 'Cumhurbaşkanlığı Konseyi' sıfatını kazanmışlardır. Bu konsey, yeni seçilen TBMM toplandıktan sonra 66 yıl boyunca Cumhurbaşkanına yardımcı bir organ olarak görev yapmış ve bu sürenin sonunda kendiliğinden dağılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu Meclis yapısını analiz etme
Kurucu Meclis; askeri kanat olan Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve sivil kanat olan Danışma Meclisi'nden oluşur.
Anayasa hazırlık sürecindeki hiyerarşiyi anlamak için organların belirlenmesi gerekir.
2
Karar alma mekanizmasını değerlendirme
Danışma Meclisi taslağı hazırlar, ancak MGK bu taslak üzerinde dilediği değişikliği yapma yetkisine sahip olan nihai makamdır (asli kurucu iktidar).
Sivil ve askeri kanatlar arasındaki yetki farkını netleştirmek gerekir.
3
Geçiş dönemi ve Geçici Maddeleri inceleme
Anayasa metni ile Cumhurbaşkanlığı tek bir oylamayla birleştirilmiştir. Ayrıca geçici 22. madde ile MGK üyeleri, Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi olmuştur.
19821982 Anayasası'nın özgün "paket" oylama ve geçiş dönemi kurumlarını tespit etmek gerekir.
4
Zaman aşımı ve süreleri kontrol etme
Cumhurbaşkanlığı Konseyi'nin görev süresi, ilk genel seçimlerin ardından TBMM toplandıktan sonra 66 yıl olarak belirlenmiştir.
Geçici hükümlerdeki süre sınırlarını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nın Geçiş Dönemi ve Cumhurbaşkanlığı Konseyi

Daha Fazla Pratik

1982 Anayasası'ndaki diğer geçici maddeleri, özellikle siyasi yasaklar ve eski MGK üyelerinin yargılanmasını engelleyen hükümleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrası başlayan anayasa hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in yapısı ve 1982 Anayasası'nın halkoyuna sunulma usulü dikkate alındığında; bu döneme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken "yanlıştır"?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1982 Anayasası'nın halkoylamasında reddedilmesi durumunda, 1961 Anayasası'nın tüm hükümleriyle yeniden yürürlüğe gireceği ve Kurucu Meclis'in görevinin sona ereceği Geçici Maddelerle teminat altına alınmıştır.

Cevap

1982 Anayasası'nın reddedilmesi durumunda 1961 Anayasası'nın geri geleceğine dair bir hüküm bulunduğu iddiası yanlıştır; aksine bu süreçte 'Hayır' oyunun hukuki sonuçları belirsiz bırakılarak seçmen üzerinde dolaylı bir baskı oluşturulmuştur.
1982 Anayasası'nın kabul süreci, seçmene bir alternatif sunmayan 'dayatmacı' bir karakter taşır. Anayasa metninde veya dönemin düzenlemelerinde (2324 sayılı Kanun vb.), taslağın reddedilmesi halinde 1961 Anayasası'na dönüleceğine veya seçim yapılacağına dair hiçbir hüküm yer almamıştır. Aksine, halkoylaması öncesinde çıkarılan Milli Güvenlik Konseyi bildirileriyle anayasa taslağının aleyhinde konuşmak yasaklanmış ve 'Hayır' oyunun ne getireceği belirsiz bırakılarak 'Evet' oyu tek seçenek olarak sunulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu Meclis yapısını analiz et.
Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve Danışma Meclisi (DM) olmak üzere iki kanatlıdır.
Asli kurucu iktidarın nasıl örgütlendiğini anlamak için gereklidir.
2
Danışma Meclisi'nin üye kompozisyonunu incele.
Üyeler atanmıştır ve siyasi parti bağı olanlar yasaklanmıştır.
1961 Kurucu Meclisi (Temsilciler Meclisi) ile olan temel farkı ayırt etmek için önemlidir.
3
7 Kasım 1982 halkoylamasının usulünü ve Geçici Maddeleri değerlendir.
Anayasa oylaması ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birleştirilmiştir (Geçici Madde 1).
Geçiş dönemi hükümlerinin hukuki etkisini saptamak için gereklidir.
4
Halkoylamasında 'Hayır' çıkma ihtimalini hukuken değerlendir.
Reddedilme durumunda eski anayasaya dönüş vaadi yoktur, askeri rejimin devamı öngörülmektedir.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nın 'Asli Kurucu İktidar' tarafından hazırlanışındaki anti-demokratik ve empoze edici usuller.

Daha Fazla Pratik

1961 ve 1982 Kurucu Meclislerinin 'sivil kanat' (Temsilciler Meclisi vs. Danışma Meclisi) yapılarını karşılaştıran tabloyu inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

19821982 Anayasası'nın hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in yetki dağılımı ve Anayasa'nın kabulüyle başlayan geçiş dönemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici maddeler uyarınca, Anayasa'nın kabulüyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi üyeleri "Cumhurbaşkanlığı Konseyi" sıfatını kazanmış ve bu konseyin görev süresi halkoylamasından itibaren yedi yıl olarak belirlenmiştir.

Cevap

Geçici maddeler uyarınca oluşturulan Cumhurbaşkanlığı Konseyi'nin görev süresinin yedi yıl olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu süre altı yıl olarak düzenlenmiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, Cumhurbaşkanlığı Konseyi'nin görev süresini yanlış vermektedir. 19821982 Anayasası'nın Geçici 22. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Konseyi üyelerinden oluşan Cumhurbaşkanlığı Konseyi'nin görev süresi, Anayasa'nın halkoylamasıyla kabulünden itibaren altı yıl olarak belirlenmiştir. Cumhurbaşkanı'nın görev süresi ise yedi yıldır ve bu iki süre kasten farklı tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu Meclis yapısının ve 24852485 sayılı Kanun'un incelenmesi
Meclis'in Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve Danışma Meclisi (DM) olmak üzere iki kanattan oluştuğu teyit edildi.
Hazırlık sürecindeki kurumların hukuki statüsünü belirlemek için gereklidir.
2
Danışma Meclisi ile Milli Güvenlik Konseyi arasındaki hiyerarşinin analizi
Nihai kararın ve metne son şeklini verme yetkisinin MGK'da olduğu görüldü.
Asli kurucu iktidarın kimde olduğunu anlamak için kritik bir adımdır.
3
19821982 Anayasası halkoylamasının kapsamının değerlendirilmesi
Halkoylamasının "paket oylama" mantığıyla (Anayasa + CB Seçimi + Geçici Maddeler) yapıldığı doğrulandı.
Geçiş döneminin meşruiyet temelini tespit etmek için gereklidir.
4
Geçici maddelerdeki sürelerin karşılaştırılması
Geçici 11. maddede Cumhurbaşkanı için 77 yıl, Geçici 22. maddede Cumhurbaşkanlığı Konseyi için 66 yıl süresi tespit edildi.
Seçeneklerdeki teknik ayrıntı hatasını bulmak için bu karşılaştırma şarttır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve Cumhurbaşkanlığı Konseyi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

24852485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun ve 19821982 Anayasası'nın hazırlık süreci ile Geçici Maddeler kapsamında düzenlenen "Geçiş Dönemi" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, hazırlık aşamasında görev alan organlar ve halkoylamasının hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’nın halkoylaması ile kabul edildiği 77 Kasım 19821982 tarihinden itibaren Milli Güvenlik Konseyi üyeleri "Cumhurbaşkanlığı Konseyi" sıfatını kazandıkları için, bu tarihten itibaren Kurucu Meclis’in yasama yetkisi bütünüyle Danışma Meclisi’ne devredilmiştir.

Cevap

Anayasa’nın halkoylaması ile kabul edildiği tarihten itibaren yasama yetkisinin Danışma Meclisi’ne devredildiğini ve Milli Güvenlik Konseyi'nin yasama yetkisinin sona erdiğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın kabul edildiği 77 Kasım 19821982 tarihi ile ilk genel seçimlerin yapıldığı 66 Kasım 19831983 arasındaki dönemde yasama yetkisi Milli Güvenlik Konseyi'nde kalmıştır. Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin Cumhurbaşkanlığı Konseyi sıfatını kazanması, MGK'nın kurumsal varlığını sona erdirmemiş; aksine parlamentonun oluşumuna kadar MGK hem yasama görevine hem de yürütme organını denetleme yetkisine devam etmiştir. Danışma Meclisi ise bu süreçte bütünüyle bir yasama organına dönüşmemiş, yetkileri devralmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası hazırlık sürecindeki organları analiz etme.
Hazırlık süreci Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve Danışma Meclisi'nden (DM) oluşan Kurucu Meclis tarafından yürütülmüştür.
Organların yetki dağılımını anlamak yanlışı tespit etmek için gereklidir.
2
24852485 sayılı Kanun ve Geçici 1.1. Madde hükümlerini inceleme.
Anayasa kabul edildiğinde MGK üyelerinin aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi olduğu ancak MGK'nın yasama yetkisinin devam ettiği görülür.
Geçiş dönemindeki kurumların hukuki statüsünü belirlemek gerekir.
3
Yasama yetkisinin devrini değerlendirme.
Milli Güvenlik Konseyi, yasama yetkisini ilk genel seçimler (66 Kasım 19831983) sonrasında yeni TBMM oluşana kadar bizzat kullanmaya devam etmiştir.
Danışma Meclisi'ne yasama yetkisi devredilmediği, aksine DM'nin 11 Eylül 19831983'te görevinin sona erdiği bilgisiyle yanlış seçenek doğrulanır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve MGK'nın Sürekliliği
Soru 9Soru →

1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ve halkoylaması sonucunda yürürlüğe giren "Geçiş Dönemi" hükümleri (Geçici Maddeler) dikkate alındığında; 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan halkoylamasında Anayasa metninin kabul edilmesiyle birlikte eş zamanlı olarak gerçekleşen hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın, Anayasa'nın kabulüyle birlikte kendiliğinden yedi yıl için Cumhurbaşkanı sıfatını kazanması

Cevap

Anayasa'nın kabulüyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın yedi yıllık süre için kendiliğinden Cumhurbaşkanı olması
1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi uyarınca, halkoylamasında Anayasa metninin kabul edilmesiyle birlikte, halkoylaması tarihindeki Milli Güvenlik Konseyi Başkanı (Kenan Evren), kendiliğinden Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı sıfatını kazanmış ve yedi yıllık bir görev süresi başlamıştır. Bu durum 'birleşik oy' ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın halkoyuna sunulma usulünü ve Geçici 1. maddeyi analiz etmek.
Halkoylamasının sadece anayasa metni için değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı seçimi için de yapıldığı sonucuna varılır.
1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi, anayasa metni ile cumhurbaşkanlığı seçimini birbirine bağlamıştır.
2
Milli Güvenlik Konseyi'nin geçiş dönemindeki statüsünü belirlemek.
MGK Başkanı Kenan Evren'in, halkoylaması sonucuyla birlikte yedi yıl süreyle Türkiye Cumhuriyeti'nin 7. Cumhurbaşkanı olduğu teyit edilir.
Halkoylamasında kullanılan beyaz oylar (evet), hem anayasanın kabulünü hem de Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığını onaylamıştır.

Anahtar Kavram

Birleşik Oy Sistemi ve Geçici Maddeler

Daha Fazla Pratik

1982 Anayasası'nın hazırlık aşamasında görev yapan Danışma Meclisi ve Milli Güvenlik Konseyi'nin üye yapısı ile yetki sınırlarını karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ve 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan halkoylamasıyla yürürlüğe giren "Geçiş Dönemi" hükümleri (Geçici Maddeler) dikkate alındığında, bu sürecin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin, görev süreleri sonunda Cumhuriyet Senatosu'na "Tabii Senatör" sıfatıyla dahil olmaları

Cevap

Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin, görev süreleri sonunda Cumhuriyet Senatosu'na 'Tabii Senatör' sıfatıyla dahil olmaları ifadesi 1982 Anayasası'nın geçiş dönemi hükümleri arasında yer almaz.
Doğru cevap, Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin 'Tabii Senatör' sıfatıyla senatoya girmesidir. Çünkü 1982 Anayasası, 1961 Anayasası'ndan farklı olarak Cumhuriyet Senatosu'nu tamamen kaldırmış ve tek meclisli sistemi kabul etmiştir. 'Tabii Senatörlük' kurumu 1961 Anayasası'nın geçiş ve yapısal hükümlerinde yer almaktaydı, 1982 sisteminde bu kurumun karşılığı yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın yapısal özelliklerini analiz et.
1982 Anayasası, 1961'deki çift meclisli yapıyı (Millet Meclisi + Cumhuriyet Senatosu) terk ederek tek meclisli (TBMM) sistemi benimsemiştir.
Bir sistemde Senato yoksa 'Tabii Senatörlük' kurumunun var olması hukuken imkansızdır.
2
Geçici maddelerin (1 ve 2. maddeler) içeriğini incele.
Geçici 1. madde ile MGK Başkanı kendiliğinden Cumhurbaşkanı olmuş; Geçici 2. madde ile MGK üyeleri 6 yıl süreyle Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi olmuştur.
Geçiş dönemi kurumlarını ve bu kurumların sürelerini belirleyen temel hukuki dayanak budur.
3
Danışma Meclisi'nin akıbetini değerlendir.
Anayasa halkoylamasıyla kabul edildikten sonra Danışma Meclisi'nin görevi sona ermiştir.
Yasama yetkisi, seçimler yapılana kadar Milli Güvenlik Konseyi'ne devredilmiştir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve Tek Meclisli Yapı
Soru 11Soru →

1982 Anayasası’nın halkoyuna sunulması ve kabul edilmesiyle birlikte yürürlüğe giren "Geçiş Dönemi" hükümleri uyarınca, Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin anayasanın kabulünden sonraki altı yıl boyunca üstlendikleri yeni hukuki statü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Konseyi Üyeliği

Cevap

Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin anayasanın kabulünden sonraki altı yıl boyunca üstlendikleri hukuki statü Cumhurbaşkanlığı Konseyi Üyeliği'dir.
1982 Anayasası'nın Geçici 2. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, anayasanın halkoylaması sonucu kabul edilmesiyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi üyeleri, 6 yıl boyunca görev yapacak olan Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyeliği sıfatını kazanmışlardır. Bu yapı, geçiş döneminde Cumhurbaşkanına danışmanlık yapmak ve meclis çalışmalarını denetlemek üzere tasarlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın geçiş dönemi mekanizmasını belirlemek.
Anayasa, askeri müdahale sonrası kurulan Milli Güvenlik Konseyi'nin (MGK) sivil idareye geçişini düzenleyen geçici maddeler içerir.
Geçiş dönemi organlarının anayasal dayanağını bulmak gerekir.
2
MGK üyelerinin referandum sonrası statüsünü incelemek.
Geçici 2. maddeye göre, MGK üyeleri anayasanın halkoylamasıyla kabulüyle birlikte 'Cumhurbaşkanlığı Konseyi'ne dönüşür.
Geçiş sürecinde yasama ve yürütme üzerindeki denetim etkisini anlamak için spesifik kurum adını tespit etmek şarttır.
3
Diğer kurumlarla (Senato, AYM vb.) farkını ortaya koymak.
1982 Anayasası tek meclisli yapıyı benimsediği için Senato seçeneği elenir; yargı organları ise liyakat ve kıdem esasına dayalıdır.
Yanlış seçeneklerin hukuki imkansızlığını teyit etmek doğru cevabı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve Cumhurbaşkanlığı Konseyi

Daha Fazla Pratik

1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi ile Kenan Evren'in Cumhurbaşkanlığı statüsünün nasıl kesinleştiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

Türkiye'de anayasal geçiş dönemlerini inceleyen bir akademisyen, 1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ile bu anayasanın yürürlüğe girmesini izleyen 'Geçiş Dönemi'ne dair bir makale kaleme almaktadır. Makalenin odak noktası, 1980-1982 yılları arasında faaliyet gösteren organların yetki dağılımı ve Anayasa'nın geçici maddelerinin getirdiği hukuki statülerdir.

Bu akademisyenin makalesinde yer vereceği aşağıdaki tespitlerden hangisi, 1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ve geçici madde hükümleriyle uyumludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma Meclisinin hazırladığı anayasa taslağı üzerinde nihai değişiklik yapma ve metne son şeklini verme yetkisi Milli Güvenlik Konseyine aittir; ayrıca anayasanın halkoylamasıyla kabul edilmesiyle birlikte Konsey Başkanı yedi yıllık süre için Cumhurbaşkanı sıfatını kazanmıştır.

Cevap

Anayasa taslağına son şeklini verme yetkisinin Milli Güvenlik Konseyine ait olduğunu ve anayasanın kabulüyle Konsey Başkanının Cumhurbaşkanı sıfatını kazandığını belirten seçenek.
1982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis, sivil kanat konumundaki Danışma Meclisi ve askerî kanat konumundaki Milli Güvenlik Konseyinden oluşmuştur. Ancak bu ikili yapı arasında eşitlik yoktur; Danışma Meclisinin hazırladığı taslağa son şeklini verme ve metni halkoyuna sunma yetkisi münhasıran Milli Güvenlik Konseyine aittir. Ek olarak, Anayasa'nın Geçici 1. Maddesi uyarınca anayasanın halkoylamasıyla kabulü, aynı zamanda Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren'in 7 yıllık süre için Cumhurbaşkanı sıfatını kazanması sonucunu doğurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in organları arasındaki yetki hiyerarşisini analiz etme.
Kurucu Meclis'in askerî kanadı olan Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ile sivil kanadı olan Danışma Meclisi (DM) arasında eşitlik yoktur. Taslak hazırlama DM'ye, son sözü söyleme ve onaylama yetkisi MGK'ya aittir.
Anayasa hukuku doktrininde ve Kurucu Meclis Kanunu'nda askerî vesayetin kesin iradesinin nasıl hukuki metne dönüştüğünü tespit etmek.
2
1982 Anayasası'nın Geçici 1. Maddesi ile getirilen yönetim yapısını tespit etme.
Halkoylamasında Anayasa'nın kabul edilmesiyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi Başkanının doğrudan 7 yıllık bir süre için Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılması kuralı teyit edilir.
Geçiş dönemi organlarının şahsi ve kurumsal statülerindeki değişimi saptamak.
3
Seçeneklerde yer alan 1961 Anayasası'na özgü kurumları (Tabii Senatörlük) ve geçici madde 15 hükümlerini (yargı muafiyeti) eleme.
Tabii senatörlük, ortak genel kurul yetkisi, siyasi parti temsilciliği ve anayasal yargı denetimi ifadeleri içeren çeldirici seçeneklerin yanlış olduğu saptanır.
İki anayasa dönemi arasındaki en kritik farkları ayıklayarak doğru bilgiye ulaşmak.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Kurucu Meclis Hiyerarşisi ve Geçiş Dönemi Rejimi
1982 Anayasası'nın Hazırlanış Süreci ve Geçiş Dönemi Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk | Examkin