Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBorç Yükü Göstergeleri ve Sürdürülebilirlik

Türkiye ekonomisinde kamu borç stokunun GSYH'ye oranının (d=DY)(d = \frac{D}{Y}) istikrar kazanması (borç sürdürülebilirliği) için gerekli olan faiz dışı denge analiz edilirken, borç stokunun para birimi kompozisyonu ve döviz kuru hareketleri kritik birer değişken olarak denkleme dahil edilmektedir.

Reel faiz oranının (r)(r) reel büyüme oranından (g)(g) yüksek olduğu (r>g)(r > g) ve kamu borç stokunun önemli bir kısmının döviz cinsinden veya dövize endeksli olduğu bir konjonktürde, yerel parada yaşanan bir reel değer kaybı (reel kur artışı) durumunda, borç yükünün (d)(d) artışını durdurmak için gereken faiz dışı dengeye ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Gerekli olan faiz dışı fazla miktarı; sadece (r−g)(r-g) farkından kaynaklanan borç artışını değil, aynı zamanda döviz cinsinden borçların yerel para cinsinden GSYH'ye oranındaki artışı (değerleme etkisini) de telafi edecek şekilde yükselmelidir.Cevap
  2. B
    Reel değer kaybı, bütçe gelirlerini enflasyon kanalıyla nominal olarak artıracağı için borç yükünü otomatik olarak düşürür ve gereken faiz dışı fazla miktarının azalmasını sağlar.
  3. C
    Borç sürdürülebilirliği dinamik olarak yalnızca (r−g)(r-g) koşuluna bağlı olduğundan, döviz kuru değişimleri 'stok-akım ayarlaması' kapsamında değerlendirilir ve cari dönem faiz dışı denge hedefini etkilemez.
  4. D
    Reel faiz oranı reel büyüme oranından yüksek olduğu sürece, döviz kurundaki değerleme etkisi faiz dışı açık verilerek ve borçların vadesi uzatılarak nötralize edilebilir.
  5. E
    Net Kamu Borç Stoku hesaplamalarında dış borçlar kapsama alınmadığı için, yerel paradaki reel değer kaybı sadece iç borç faiz oranlarını etkileyerek dolaylı bir sürdürülebilirlik riski oluşturur.

Cevap

Gerekli olan faiz dışı fazla miktarı; sadece faiz-büyüme farkını değil, kur değişiminden kaynaklanan değerleme etkisini de kapsayacak şekilde artmalıdır.
Borç sürdürülebilirliği denkleminde, borç stokunun GSYH'ye oranını sabit tutmak için gereken faiz dışı fazla; reel faiz ve büyüme arasındaki farkın (kartopu etkisi)(\text{kartopu etkisi}) yanı sıra, döviz cinsinden borçların kurdaki değişim nedeniyle yarattığı ek yükü (deg˘erleme etkisi)(\text{değerleme etkisi}) de kapatmak zorundadır. Türkiye gibi borç stokunda döviz payı yüksek ülkelerde, devalüasyon durumunda borç yükünü sabit tutmak için gereken mali disiplin (faiz dışı fazla) ihtiyacı artar.

Adım Adım Çözüm

1
Borç dinamiği denklemini (Domar Koşulu genişletilmiş hali) yazmak.
Δdt=(rt−gt)dt−1+ϵt⋅α⋅dt−1−pst\Delta d_t = (r_t - g_t)d_{t-1} + \epsilon_t \cdot \alpha \cdot d_{t-1} - ps_t
Borç yükündeki değişim (Δd)(\Delta d); reel faiz (r)(r), büyüme (g)(g), reel kur değişimi (ϵ)(\epsilon), dövizli borç payı (α)(\alpha) ve faiz dışı fazla (ps)(ps) tarafından belirlenir.
2
Borç yükünü sabit tutmak için gereken koşulu (Δd=0)(\Delta d = 0) belirlemek.
pst=(rt−gt+ϵt⋅α)dt−1ps_t = (r_t - g_t + \epsilon_t \cdot \alpha) d_{t-1}
Borç/GSYH oranının artmaması için gereken faiz dışı fazla miktarı, tüm artırıcı unsurların toplamına eşit olmalıdır.
3
Reel değer kaybı (ϵ>0)(\epsilon > 0) durumunda denklemi analiz etmek.
Eğer ϵ>0\epsilon > 0 ve α>0\alpha > 0 ise, parantez içindeki değer büyüyecektir.
Yerel paradaki reel değer kaybı, döviz cinsinden borçların stok değerini (valuation effect) artırarak gereken faiz dışı fazla ihtiyacını yukarı çeker.

Anahtar Kavram

Borç Dinamiği ve Değerleme Etkisi (Valuation Effect)

İpuçları

1
Borç yükü formülünde kur artışının stok üzerindeki etkisini hatırlayın.
2
Gereken faiz dışı fazla (required primary surplus)(\text{required primary surplus}), borç oranını (Δd=0)(\Delta d = 0) yapacak değerdir. Bu değerde sadece rr ve gg değil, kur değişimi de (ϵ)(\epsilon) yer alır.
3
Eğer borcunuzun %50'si dolar ise ve dolar %20 artarsa, hiçbir şey yapmasanız bile borç yükünüz otomatik olarak artar. Bunu durdurmak için ne yapmalısınız?

Daha Fazla Pratik

Borç stokunun GSYH'ye oranındaki değişimin bileşenlerini (faiz etkisi, büyüme etkisi, kur etkisi ve faiz dışı denge) ayrıştıran 'borç ayrıştırma' (debt decomposition) tablolarını incelemek.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Borç Yükü Göstergeleri ve Sürdürülebilirlik

Bu konudan daha fazla soru