Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergileme ve Mali Kapasite

İktisadi kalkınma literatüründe bir ülkenin kamu harcamalarını finanse edebilme kabiliyetini ifade eden mali kapasitenin (fiscal capacity) geliştirilmesi sürecinde; vergi esnekliği (tax elasticity), vergi dinamizmi (tax buoyancy) ve yapısal faktörler arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Vergi dinamizmi, vergi kanunlarındaki yasal ve diskreşiner değişikliklerin etkisini de kapsadığı için genellikle vergi esnekliğinden daha yüksektir ve az gelişmiş ülkelerde düşük otomatik vergi artışlarını telafi etme çabasını yansıtır.Cevap
  2. B
    Vergi esnekliği, vergi oranları ve matrahlarındaki yasal düzenlemelerin vergi hasılatında yarattığı değişimi ölçerken; vergi dinamizmi vergi sisteminin GSYH artışına verdiği otomatik tepkiyi ifade eder.
  3. C
    Hinrichs'in vergi yapısının evrimi analizine göre, geleneksel toplum aşamasından modern topluma geçişte mali kapasiteyi artıran en temel değişim, dış ticaret vergilerinin payının artması ve iç tüketime dayalı vergilerin payının azalmasıdır.
  4. D
    Bir ekonomide vergi gayreti (tax effort) endeksinin 11'den küçük olması, o ülkenin mevcut vergi potansiyelini tam kapasiteyle kullandığını ve vergi esnekliğinin maksimum düzeye ulaştığını kanıtlar.
  5. E
    Az gelişmiş ülkelerde tarım sektörünün GSYH içindeki payının yüksek olması, bu sektörün 'kolay vergilendirilebilir' bir taban oluşturması nedeniyle vergi esnekliğinin gelişmiş ülkelere göre daha yüksek çıkmasını sağlar.

Cevap

Vergi dinamizminin yasal düzenlemeleri de içermesi nedeniyle vergi esnekliğinden genellikle daha yüksek olması ve az gelişmiş ülkelerdeki düşük otomatik vergi artışlarını telafi etme özelliğini taşımasıdır.
Vergi esnekliği, vergi oranlarında hiçbir değişiklik yapılmadığında vergi gelirlerinin GSYH'deki artışa verdiği otomatik cevabı ölçer. Vergi dinamizmi ise hem bu otomatik artışı hem de devletin vergi oranlarını artırması veya yeni vergiler koyması gibi iradi (diskreşiner) kararlarının etkisini ölçer. Az gelişmiş ülkelerde yapısal engeller nedeniyle otomatik esneklik genelde 11'in altındadır; bu yüzden hükümetler bütçe finansmanı için sürekli yasal düzenleme yaparak vergi dinamizmini yüksek tutmaya çalışırlar. Bu durum, doğru cevabın temel mantığını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi esnekliği ve vergi dinamizmi kavramlarını analiz et.
Esneklik (EE) sadece otomatik tepkiyi ölçerken, dinamizm (BB) hem otomatik tepkiyi hem de yasal/diskreşiner (DD) değişiklikleri içerir (B=E+DB = E + D).
Mali kapasite analizinde vergi gelirlerinin GSYH artışına nasıl tepki verdiğini belirlemek için bu iki kavramın farkı kritiktir.
2
Az gelişmiş ülkelerin (AGÜ) yapısal özelliklerini değerlendir.
AGÜ'lerde vergi tabanının darlığı ve kayıt dışılık nedeniyle otomatik esneklik genellikle düşüktür.
Otomatik esnekliğin düşük olduğu durumlarda devlet, vergi gelirlerini artırmak için sürekli yeni yasal düzenlemeler yapmak zorunda kalır.
3
Kavramlar ve yapısal durum arasındaki sentezi kur.
Dinamizm, yasal artışları da kapsadığı için esneklikten büyüktür ve AGÜ'lerde mali gayretin bir yansımasıdır.
Harcama ihtiyacı artan kalkınma yolundaki ülkelerde, otomatik olarak gelmeyen vergi geliri yasal düzenlemelerle (dinamizm yoluyla) zorlanır.

Anahtar Kavram

Vergi Esnekliği vs. Vergi Dinamizmini Belirleyen Mali Kapasite Faktörleri

Daha Fazla Pratik

Vergi yapısı ile kalkınma arasındaki ilişkiyi Lotz-Morss ve Hinrichs hipotezleri üzerinden karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Lotz ve Morss tarafından geliştirilen 'vergi gayreti' analizini hatırlayarak; fiili vergi oranının (T/YT/Y) beklenen vergi oranına (T∗/YT*/Y) oranının yorumlanması üzerinden de gidilebilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergileme ve Mali Kapasite

Bu konudan daha fazla soru