Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Vergi Gelirleri ve Vergi Yükü

Türkiye ekonomisinde vergi gelirlerinin GSYH içindeki payını ifade eden vergi yükü ile vergi gelirlerinin GSYH değişimlerine olan duyarlılığını ölçen vergi esnekliği (ee) arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; toplam vergi esnekliğinin uzun dönemde genellikle birin altında (e<1e < 1) kalması ve bu durumun otomatik istikrarlandırıcılar üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Vergi yapısının harcama ağırlıklı olması ve dolaylı vergilerin bütçe içindeki baskınlığı, gelir artışlarının vergi hasılatına yansıma hızını sınırlayarak sistemin konjonktürel dalgalanmaları dengeleme kapasitesini zayıflatmaktadır.Cevap
  2. B
    Gelir vergisi dilimlerinin enflasyon ve reel büyüme oranında güncellenmemesi sonucu ortaya çıkan 'mali sürüklenme' etkisi, Türkiye'deki toplam vergi esnekliğini yapısal olarak birin üzerine taşımaktadır.
  3. C
    Vergi yükünün büyük ölçüde sermaye kazançlarından ziyade tüketim ve emek gelirleri üzerine yıkılmış olması, vergi hasılatının ekonomik büyüme oranlarına karşı tam esnek (e=1e = 1) bir seyir izlemesini sağlamaktadır.
  4. D
    KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerde yaygın olan maktu (spesifik) vergi uygulamaları, enflasyonist süreçlerde 'Tanzi Etkisi'ni minimize ederek vergi esnekliğinin korunmasına katkıda bulunmaktadır.
  5. E
    Vergi harcamalarının (muafiyet ve istisnalar) merkezi yönetim bütçesi içindeki payının giderek azalması, dolaysız vergilerin marjinal esnekliğini artırarak toplam vergi yükünü dengelemektedir.

Cevap

Vergi yapısının dolaylı vergiler (harcama vergileri) üzerine kurulu olması, sistemin otomatik istikrarlandırıcı özelliğini zayıflatmakta ve vergi esnekliğini düşürmektedir.
Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye vergi sistemindeki yapısal bir soruna işaret etmektedir. Türkiye'de vergi gelirlerinin büyük bir kısmının harcamalar üzerinden alınan dolaylı vergilerden oluşması, toplam vergi esnekliğini düşürür. Artan oranlı gelir vergisi gibi dolaysız vergiler, gelir artışlarından daha yüksek oranda pay alarak (esneklik >1>1) ekonomiyi kendiliğinden dengelerken; dolaylı vergiler bu fonksiyonu yerine getiremez. Bu durum, maliye politikasının otomatik istikrarlandırıcı gücünü zayıflatmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin vergi yapısını analiz etme
Türkiye'de toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %65-70'i dolaylı vergilerden (KDV, ÖTV) oluşmaktadır.
Vergi esnekliğinin temel belirleyicisi vergi kompozisyonudur.
2
Vergi esnekliği (ee) kavramını uygulama
Artan oranlı (progressive) vergilerin esnekliği e>1e > 1 iken, düz oranlı veya azalan oranlı özellik gösteren dolaylı vergilerin esnekliği genellikle e≤1e \leq 1 düzeyindedir.
Gelir arttığında dolaysız vergiler gelirden daha fazla pay alırken, dolaylı vergiler harcamaya paralel artar.
3
Otomatik istikrarlandırıcı ilişkisini kurma
Otomatik istikrarlandırıcıların çalışması için bütçe gelirlerinin ekonomik büyümeye duyarlı (e>1e > 1) olması gerekir. Türkiye'deki yapı bu mekanizmayı zayıflatmaktadır.
Esnekliğin düşük olması, ekonominin ısındığı dönemlerde bütçenin kendiliğinden fazla vererek ekonomiyi soğutamaması demektir.

Anahtar Kavram

Vergi Esnekliği ve Otomatik İstikrarlandırıcılar
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Vergi Gelirleri ve Vergi Yükü

Bu konudan daha fazla soru