Examkin

Soru

Zorluk: ZorOsmanlı'dan Günümüze Para ve Bankacılığın Gelişimi

Türkiye'de para ve bankacılık sisteminin Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze uzanan tarihsel gelişimi ve kurumsal yapısındaki değişimler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    1863 yılında İngiliz ve Fransız sermayesiyle kurulan Bank-ı Osmaniye-i Şahane, Osmanlı İmparatorluğu'nun 'Devlet Bankası' sıfatıyla banknot ihraç imtiyazını elde etmiştir.
  2. B
    1927 yılında tedavüle çıkarılan Cumhuriyet döneminin ilk kağıt paraları (1. Emisyon), Harf İnkılabı'ndan önce basıldığı için üzerinde Arap harfleri yer almaktadır.
  3. 1930 yılında 1715 sayılı Kanun ile kurulan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hisselerinin tamamı Hazine’ye ait olan bir kamu kuruluşu olarak yapılandırılmış ve emisyon yetkisi bankaya başlangıçta süresiz olarak verilmiştir.Cevap
  4. D
    2001 yılında 1211 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle (4651 sayılı Kanun), TCMB'nin temel amacı 'fiyat istikrarını sağlamak' olarak belirlenmiş ve bankaya araç bağımsızlığı tanınmıştır.
  5. E
    1 Ocak 2005 tarihinde paradan altı sıfır atılması operasyonuyla Yeni Türk Lirası (YTL) birimine geçilmiş, 2009 yılında ise 'Yeni' ibaresi kaldırılarak tekrar Türk Lirası'na dönülmüştür.

Cevap

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) kuruluş yapısını ve emisyon yetkisini açıklayan ifade hatalıdır; çünkü banka 1930'da tamamı devlete ait bir kuruluş olarak değil, karma bir anonim şirket olarak kurulmuş ve emisyon yetkisi sınırlı bir süre için verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 1930 yılında kabul edilen 1715 sayılı Kanun ile kurulurken tamamen Hazine'ye ait bir kamu kuruluşu olarak değil, 'Karma Anonim Şirket' yapısında tasarlanmıştır. Bankanın hisseleri A, B, C ve D gruplarına ayrılarak devletin payı sınırlandırılmış ve bağımsızlığı bu sahiplik yapısıyla desteklenmiştir. Ayrıca emisyon imtiyazı bankaya süresiz değil, başlangıçta 30 yıllık bir süre için verilmiş, daha sonraki yıllarda bu süre uzatılmıştır. Bu nedenle bankanın kuruluş yapısı ve imtiyaz süresine ilişkin bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı dönemi bankacılık yapısını incelemek.
1863'te kurulan Bank-ı Osmaniye-i Şahane'nin (Osmanlı Bankası) emisyon yetkisine sahip bir İngiliz-Fransız ortaklığı olduğu doğrulanır.
Osmanlı'da modern bankacılık ve para basma yetkisinin kökenini anlamak için gereklidir.
2
Cumhuriyetin ilk dönemindeki para basımını analiz etmek.
1927 yılında tedavüle çıkan ilk banknotların (1. Emisyon) Arap harfleriyle basıldığı, Latin harflerine geçişin 1928'deki harf devriminden sonra olduğu görülür.
Paranın fiziksel özellikleri üzerinden dönem analizi yapmak için gereklidir.
3
TCMB'nin 1930 yılındaki kuruluş kanununu (1715 sayılı Kanun) değerlendirmek.
TCMB'nin bir 'Karma Anonim Şirket' statüsünde kurulduğu, hisselerinin A (Hazine), B (Milli Bankalar), C (Diğer Bankalar/Şirketler) ve D (Türk vatandaşları) gruplarına ayrıldığı ve emisyon yetkisinin başlangıçta 30 yıllığına verildiği saptanır.
Merkez Bankası'nın bağımsızlık arayışının ve sahiplik yapısının temellerini tespit etmek için kritiktir.
4
2001 yılındaki yapısal reformu kontrol etmek.
1211 sayılı Kanun'daki 2001 değişikliğiyle bankanın fiyat istikrarı odaklı hale geldiği ve Hazineye avans verme yetkisinin kaldırıldığı teyit edilir.
Modern merkez bankacılığı anlayışına geçiş sürecini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Kuruluş Yapısı ve Tarihsel Gelişimi

Daha Fazla Pratik

TCMB'nin hisse senedi gruplarının (A, B, C, D) kimlere ait olduğunu ve 2001 yılındaki 'Araç Bağımsızlığı' kavramının 'Amaç Bağımsızlığı'ndan farkını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Osmanlı'dan Günümüze Para ve Bankacılığın Gelişimi

Bu konudan daha fazla soru