Dengeli kalkınma teorisyenleri, az gelişmiş ülkelerde piyasa mekanizmasının tek başına kalkınmayı gerçekleştiremeyeceğini ve piyasadaki fiyat sinyallerinin yatırımcıları doğru yönlendiremediğini savunurlar. Bu görüşe göre, tek başına verimsiz veya kârsız görünen birçok yatırım projesi, devletin koordinasyonunda eş zamanlı bir biçimde uygulandığında ekonomik bir rasyonalite kazanmaktadır.
Dengeli kalkınma stratejisine göre, bu koordineli yatırım hamlesinin bireysel yatırımları kârlı hale getirmesini sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Yatırımların eş zamanlı yapılarak birbirine pazar oluşturması ve ortaya çıkan dışsal ekonomiler sayesinde toplam verimliliğin artmasıCevap
- BYatırımların stratejik olarak sadece sermaye yoğunluğunun en yüksek olduğu tek bir sektörde yoğunlaştırılması
- Cİktisadi büyümenin 'kalkış' (take-off) aşamasına kadar sadece tarım sektöründeki yatırımlarla sınırlı tutulması
- DGümrük tarifeleri ve kotalar kullanılarak yerli sanayinin dış rekabetten tamamen yalıtılması
- EYatırımların sadece ileri ve geri bağlantı etkileri en yüksek olan kısıtlı sayıda 'anahtar sektörde' toplanması
Cevap
Dengeli kalkınma stratejisinde temel mekanizma, yatırımların eş zamanlı yapılarak birbirine pazar oluşturması ve dışsal ekonomiler yoluyla kârlılığın artırılmasıdır.
Dengeli kalkınma stratejisi (özellikle Nurkse ve Rosenstein-Rodan), az gelişmiş ülkelerdeki düşük gelir düzeyinin yarattığı 'pazar darlığı' sorununu aşmak için yatırımların koordineli ve eş zamanlı yapılmasını savunur. Bu sayede, bir sektörde çalışanlar aldıkları ücretle diğer sektörlerin ürünlerini satın alarak birbirlerine pazar oluştururlar. Bu karşılıklı etkileşim 'dışsal ekonomiler' yaratarak, tek başına kârsız görünen projeleri toplu halde kârlı ve verimli hale getirir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Koordinasyon ve Dışsal Ekonomiler (External Economies)
İpuçları
1
Az gelişmiş ülkelerde tek bir dükkanın açılmasının neden kârlı olmadığını ama binlerce dükkanın aynı anda açılmasının neden kârlı olabileceğini düşünün.
2
Piyasa mekanizmasının çözemediği koordinasyon sorununu ve yatırımların birbirine sağladığı yan faydaları (dışsallıkları) göz önüne getirin.
Daha Fazla Pratik
Dengeli kalkınma stratejisine getirilen 'kaynak yetersizliği' eleştirilerini ve Hirschman'ın buna karşı geliştirdiği tezi inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s