Soru

Zorluk: OrtaTCMB Analitik Bilançosu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) piyasaya Türk lirası likiditesi sağlamak amacıyla kesin alım (outright purchase) yöntemiyle Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) satın alması durumunda, TCMB Analitik Bilançosu'nda meydana gelecek değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Aktif taraftaki "Açık Piyasa İşlemleri" kalemi artarken, pasif taraftaki "Rezerv Para" kalemi artar.Cevap
  2. B
    Aktif taraftaki "Açık Piyasa İşlemleri" kalemi azalırken, pasif taraftaki "Rezerv Para" kalemi azalır.
  3. C
    Aktif taraftaki "Nakit Krediler" kalemi artarken, pasif taraftaki "Dış Yükümlülükler" kalemi artar.
  4. D
    Aktif taraftaki "Dış Varlıklar" kalemi artarken, pasif taraftaki "Banka Dışı Kesim Mevduatı" kalemi azalır.
  5. E
    Bilançonun sadece pasif tarafında yer alan "Değerleme Hesabı" kalemi artarken, aktif tarafta herhangi bir değişim meydana gelmez.

Cevap

Aktif taraftaki Açık Piyasa İşlemleri kalemi artarken, pasif taraftaki Rezerv Para kalemi artar.
TCMB'nin piyasadan kesin alım yoluyla DİBS satın alması, bankanın sahip olduğu menkul kıymet stokunu artırır. Bu durum Analitik Bilanço'nun Aktif tarafında bulunan 'İç Varlıklar' altındaki 'Açık Piyasa İşlemleri' kaleminde bir artışa yol açar. Bu varlığın satın alınması için bankacılık sistemine ödenen Türk lirası ise bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest mevduatlarını artıracağından, Pasif tarafta yer alan 'Rezerv Para' ana kalemi de aynı oranda artar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin türünü ve yönünü belirleme
TCMB piyasadan tahvil (DİBS) alıyor, bu bir varlık artışıdır.
Merkez bankaları piyasaya likidite vermek için varlık satın alırlar.
2
İşlemin bilançodaki kalemini tespit etme
DİBS alımı, 'İç Varlıklar' ana grubu altındaki 'Açık Piyasa İşlemleri' (APİ) kaleminde izlenir.
Analitik bilanço formatında menkul kıymet portföyü bu başlık altında yer alır.
3
Karşılık gelen pasif kalemi belirleme
Satın alınan tahvilin bedeli bankacılık sistemine aktarıldığı için 'Rezerv Para' (veya bankalar mevduatı) artar.
Varlık artışı (Aktif), bir yükümlülük artışı (Pasif) ile dengelenmelidir.

Anahtar Kavram

Açık Piyasa İşlemlerinin Bilanço Etkisi

İpuçları

1
Merkez Bankası bir varlık satın aldığında bilançonun hangi tarafı (Aktif/Pasif) artar?
2
DİBS alımları analitik bilançoda hangi başlık altında takip edilir? (İç Varlıklar mı, Dış Varlıklar mı?)
3
Kesin alım işlemi piyasaya para enjekte ettiği için pasif taraftaki Rezerv Para kalemi artış yönünde etkilenmelidir.

Daha Fazla Pratik

TCMB'nin piyasadan likidite çekmek için 'Ters Repo' yapması durumunda bilançoda hangi kalemlerin azalacağını düşününüz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe mantığıyla düşünürsek: Borç: Açık Piyasa İşlemleri (Varlık artışı), Alacak: Bankalar Mevduatı (Yükümlülük artışı).
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla