Marxist değer analizinde kâr oranı (r), sömürü oranı (s') ve sermayenin organik kompozisyo… — KPSS İktisat

Marxist değer analizinde kâr oranı ( $r$ ), sömürü oranı ( $s'$ ) ve sermayenin organik kompozisyonu ( $q$ ) arasındaki ilişki $r = \frac{s'}{q+1}$ formülü ile ifade edilmektedir. Bir ekonomide üretim sürecindeki teknolojik dönüşüm sonucunda gerekli emek zamanı azalmış ve buna bağlı olarak sömürü oranı ( $s/v$ ) %100'den %200'e yükselmiştir. Ancak aynı süreçte üretimde kullanılan sabit sermaye miktarı artmış ve sermayenin organik kompozisyonu ( $c/v$ ) 1'den 4'e çıkmıştır. Buna göre, bu süreçte kâr oranında meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

%50'den %40'a düşmüştür.Cevap
B
%100'den %50'ye düşmüştür.
C
%50'den %60'a yükselmiştir.
D
%25'ten %20'ye düşmüştür.
E
%40'tan %50'ye yükselmiştir.

Cevap

Kâr oranı başlangıçtaki %50 seviyesinden süreç sonunda %40 seviyesine gerilemiştir.

Doğru yanıt olan seçenek, Marx'ın kâr oranlarının düşme eğilimi yasasını sayısal olarak doğrulamaktadır. Başlangıçta

r = 1 / (1+1) = 0,50

olan oran, sömürü oranı iki katına çıkmasına rağmen organik kompozisyonun daha şiddetli artması (1'den 4'e) sebebiyle

r = 2 / (4+1) = 0,40

değerine gerilemiştir.

Adım Adım Çözüm

Başlangıç kâr oranını (

r_1

) hesaplayın.

r_1 = \frac{1}{1+1} = 0,50

(%50)

Başlangıçta sömürü oranı %100 (

s' = 1

) ve organik kompozisyon

1

(

q = 1

) olarak verilmiştir.

Son durumdaki kâr oranını (

r_2

) hesaplayın.

r_2 = \frac{2}{4+1} = 0,40

(%40)

Yeni durumda sömürü oranı %200 (

s' = 2

) ve organik kompozisyon

4

(

q = 4

) olmuştur.

İki oran arasındaki farkı ve değişim yönünü belirleyin.

%50

\rightarrow

%40 (Azalış)

Sermayenin organik kompozisyonundaki artış, sömürü oranındaki artıştan daha baskın gelerek kâr oranını aşağı çekmiştir.

Anahtar Kavram

Kâr Oranlarının Azalma Eğilimi Yasası

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru