Milli Gelir Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 5

Soru 81Soru →

Bir ekonomide çelik ve makine parçası üretim sürecine ait aşamalar ve bu aşamalardaki işlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Satış Bedeli ( $TL$ )
I. Aşama	Demir cevherinin madenden çıkarılması	$60.000$
II. Aşama	Çelik levha üretimi ve satışı	$140.000$
III. Aşama	Makine parçasının üretimi ve nihai mal olarak satışı	$220.000$

Üretim sürecinde kullanılan sermaye mallarının aşınma ve eskime payı (amortisman) $25.000$ $TL$ olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, bu üretim zincirinin ekonominin Gayrisafi Yurtiçi Hasılasına ( $GSYH$ ) katkısı kaç $TL$ 'dir?

195.000

200.000

220.000

245.000

420.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $220.000$

Cevap

Üretim zincirinin GSYH'ye katkısı, nihai malın piyasa değeri olan

220.000

TL

veya aşamalardaki katma değerler toplamıdır.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken ya nihai malın piyasa değeri esas alınır ya da üretim zincirinin her aşamasında yaratılan katma değerler (satış bedeli - ara malı maliyeti) toplanır. Bu soruda nihai ürün olan makine parçasının satış değeri

220.000

TL

olduğundan, ekonomiye katkı bu tutar kadardır. Gayrisafi (brüt) hasıla hesaplandığı için amortisman payı düşülmemelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Üretim aşamalarındaki katma değerleri hesapla.

I. Aşama:

60.000

TL

. II. Aşama:

140.000 - 60.000 = 80.000

TL

. III. Aşama:

220.000 - 140.000 = 80.000

TL

.

Katma değer yöntemiyle GSYH, her aşamada yaratılan değer fazlalıklarının toplamıdır.

2

Katma değerleri topla veya nihai malın değerini tespit et.

60.000 + 80.000 + 80.000 = 220.000

TL

.

Toplam katma değer, doğrudan nihai malın (

220.000

TL

) satış bedeline eşittir.

3

Gayrisafi değer hesaplandığı için amortismanı değerlendir.

Amortisman (

25.000

TL

) Gayrisafi Yurtiçi Hasıla hesaplamasına dahil edilmez (çıkarılmaz).

GSYH brüt (gayrisafi) bir değerdir; amortismanlar sadece safi değerlere geçişte düşülür.

Anahtar Kavram

Üretim Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplama (Katma Değer)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 82Soru →

Bir ekonomide ilgili dönemde gerçekleşen makroekonomik değişkenlere ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Değişken	Tutar (Milyar TL)
Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ )	$18.000$
Gayrisafi Yatırımlar ( $I_g$ )	$3.500$
Net Yatırımlar ( $I_n$ )	$2.100$

Bu verilere göre, söz konusu ekonominin Safi Milli Hasıla ( $SMH$ ) değeri kaç milyar TL'dir?

14.500

15.900

16.600

18.000

19.400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $16.600$

Cevap

Safi Milli Hasıla (

SMH

) değeri

16.600

milyar TL'dir.

Safi Milli Hasıla (SMH) değerine ulaşmak için öncelikle gayrisafi ve net yatırımlar arasındaki fark kullanılarak amortisman tutarı (

3.500 - 2.100 = 1.400

) hesaplanmalıdır. Ardından bu tutar Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değerinden (

18.000

) çıkarılarak

16.600

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman (sermaye aşınma payı) tutarının hesaplanması

Amortismanlar (D) = I_g - I_n = 3.500 - 2.100 = 1.400

Milyar TL

Gayrisafi yatırımlar ile net yatırımlar arasındaki fark, o dönemdeki sermaye stokundaki aşınmayı (amortismanı) verir.

2

Safi Milli Hasıla değerinin hesaplanması

SMH = GSMH - D = 18.000 - 1.400 = 16.600

Milyar TL

Safi Milli Hasıla, Gayrisafi Milli Hasıladan amortismanların çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Gayrisafi değerlerden safi değerlere geçişte kullanılan temel bağlantı, üretim sürecinde kullanılan sermayenin aşınma payı olan amortismanlardır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye stokundaki değişim ile yatırımlar arasındaki ilişkiyi inceleyen sermaye birikim denklemi sorularını çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 83Soru →

Bir ekonominin $2026$ yılı faaliyet dönemine ait ulusal hesaplar sisteminden elde edilen veriler aşağıda milyar TL cinsinden sunulmuştur:

Değişken	Tutar (Milyar TL)
Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları ( $C$ )	$2.750$
Net Özel Yatırım Harcamaları	$750$
Amortismanlar (Sermaye Aşınma Payı)	$150$
Devletin Mal ve Hizmet Alımları ( $G$ )	$1.200$
Kamu Transfer Ödemeleri	$350$
İhracat ( $X$ )	$650$
İthalat ( $M$ )	$800$
Firmaların Ara Malı Harcamaları	$450$

Buna göre, harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ( $GSYH$ ) değeri kaç milyar TL'dir?

4.550

4.700

4.850

5.050

5.150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.700$

Cevap

Ekonominin harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla değeri

4.700

milyar TL'dir.

Doğru değer olan

4.700

milyar TL; tüketim harcamaları (

2.750

), gayrisafi yatırım (

750 + 150 = 900

), kamu mal ve hizmet alımları (

1.200

) ve net ihracatın (

650 - 800 = -150

) toplamından oluşmaktadır. Bu hesaplamada ara mallar ve transfer ödemeleri dışarıda bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi özel yatırım harcamalarının (

I

) hesaplanması

I = 750 + 150 = 900

milyar TL

Harcama yönteminde yatırım bileşeni, net yatırımlara amortismanların eklenmesiyle elde edilen gayrisafi yatırımı ifade eder.

2

Net ihracatın (

NX

) hesaplanması

NX = 650 - 800 = -150

milyar TL

Net ihracat, dış alem harcamalarını temsil eder ve ihracattan ithalatın çıkarılmasıyla bulunur.

3

Kamu harcamalarının (

G

) belirlenmesi

G = 1.200

milyar TL

Yalnızca mal ve hizmet alımları GSYH'ye dahil edilir; karşılıksız olan transfer ödemeleri GSYH hesabına katılmaz.

4

GSYH

formülünün uygulanması

GSYH = 2.750 + 900 + 1.200 + (-150) = 4.700

milyar TL

GSYH = C + I + G + NX

formülü uyarınca tüm nihai harcama kalemleri toplanır.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Hesaplama (

C+I+G+NX

)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 84Soru →

Bir ekonomide üretim sürecine katılan faktör sahiplerine yapılan ödemeler ve diğer bazı ekonomik büyüklükler şu şekildedir:

Ekonomik Değişken	Değer (Milyar TL)
Ücret Ödemeleri	$550$
Rant Gelirleri	$100$
Net Faiz Gelirleri	$150$
Kârlar ve Müteşebbis Gelirleri	$200$
Transfer Ödemeleri	$120$
Amortismanlar	$80$

Bu verilere göre, gelir yöntemiyle hesaplanan faktör fiyatlarıyla milli gelir kaç milyar TL'dir?

1000

1120

1080

800

1200

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1000$

Cevap

Faktör fiyatlarıyla milli gelir

1000

milyar TL'dir.

Gelir yöntemiyle milli gelir (faktör fiyatlarıyla), bir ekonomideki dört temel üretim faktörünün elde ettiği ücret, rant, faiz ve kâr toplamından oluşur. Verilen tabloda bu değerler sırasıyla

550

,

100

,

150

ve

200

milyar TL olarak belirtilmiştir. Toplamda

1000

milyar TL değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Üretim faktörü gelirlerini belirleme

Ücret (

550

), Rant (

100

), Faiz (

150

) ve Kâr (

200

)

Gelir yöntemiyle milli gelir hesaplanırken yalnızca üretim sürecine doğrudan katılan faktörlerin (emek, doğa, sermaye, girişim) aldığı paylar toplanır.

2

Üretim dışı kalemleri ayıklama

Transfer Ödemeleri (

120

) ve Amortismanlar (

80

) dışlanmalıdır.

Transfer ödemeleri bir üretim karşılığı olmadığı için, amortismanlar ise safi değere ulaşmak için hesaba katılmaz (zaten faktör gelirleri safi değerleri yansıtır).

3

Toplama işlemini yapma

550 + 100 + 150 + 200 = 1000

Dört temel üretim faktörü gelirinin toplamı faktör fiyatlarıyla milli geliri verir.

Anahtar Kavram

Gelir Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplaması

İpuçları

1

Gelir yönteminde sadece üretim faktörlerinin (emek, sermaye, toprak, girişim) aldığı payları düşünün.

2

Transfer ödemeleri (örneğin sosyal yardımlar) bir üretim karşılığı mıdır, yoksa sadece gelirin el değiştirmesi midir?

3

Ücret + Rant + Faiz + Kâr

formülünü kullanarak sadece ilgili kalemleri toplayın.

Daha Fazla Pratik

Piyasa fiyatlarıyla milli gelire (GSMH) ulaşmak için bu toplama dolaylı vergilerin nasıl dahil edilmesi gerektiğini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle listedeki tüm kalemleri toplayıp (

1200

), ardından milli gelir tanımına uymayan transfer ödemelerini (

-120

) ve amortismanları (

-80

) çıkararak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 85Soru →

Bir ekonominin ulusal hesaplar sisteminden elde edilen aşağıdaki veriler doğrultusunda; harcama yöntemi kullanılarak hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) değeri kaç milyar TL'dir?

İktisadi Değişken	Tutar (Milyar TL)
Hanehalkı Tüketim Harcamaları	$2.000$
Gayrisafi Özel Yatırımlar	$800$
Kamu Harcamaları (Mal ve Hizmet Alımı)	$700$
İhracat	$400$
İthalat	$550$
Amortismanlar	$150$
Sosyal Güvenlik Transfer Ödemeleri	$300$
Ara Malı Alımları	$900$

Buna göre, bu ekonomide harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) kaç milyar TL'dir?

3.200

3.350

3.650

4.250

4.450

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.350

Cevap

3.350 milyar TL

Harcama yöntemiyle GSYH; hanehalkı tüketimi (

2.000

), gayrisafi özel yatırımlar (

800

), kamu harcamaları (

700

) ve net ihracatın (

400 - 550 = -150

) toplanmasıyla elde edilir (

2.000 + 800 + 700 - 150 = 3.350

). Bu hesaplamada ara malı alımları çifte sayımı önlemek için, transfer ödemeleri ise üretim karşılığı olmadığı için dışarıda bırakılır. Gayrisafi değer arandığı için amortismanlar düşülmez.

Adım Adım Çözüm

1

GSYH hesaplamasına dahil edilecek bileşenleri ve hariç tutulacak gürültü verileri belirle.

Dahil: C, Ig, G, X, M. Hariç: Amortismanlar, Transfer Ödemeleri, Ara Malı Alımları.

Harcama yöntemiyle GSYH, ekonomideki nihai birimlerin mal ve hizmetler için yaptığı harcamaların toplamıdır; transferler ve ara mallar bu kapsamda yer almaz.

2

Net İhracat (NX) değerini hesapla.

NX = İhracat (X) - İthalat (M) = 400 - 550 = -150

.

Dış alemle yapılan ticarette net katkı, ihraç edilen değerden ithal edilen değerin çıkarılmasıyla bulunur.

3

GSYH formülünü uygula:

Y = C + I_g + G + NX

.

Y = 2.000 + 800 + 700 + (-150) = 3.350

.

Gayrisafi hasıla hesaplandığı için yatırımlar gayrisafi (brüt) haliyle işleme alınır.

Anahtar Kavram

Harcama yöntemiyle GSYH hesaplanırken sadece nihai mal ve hizmet harcamaları dikkate alınır (

C+I+G+NX

); ara malları, transfer ödemeleri ve amortismanlar (gayrisafi değer için) hesaplamaya dahil edilmez.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 86Soru →

Bir ekonominin $2026$ yılına ait makroekonomik verileri şu şekildedir: Hanehalklarının nihai tüketim harcamaları $2.500$ milyar TL, firmaların gerçekleştirdiği net özel yatırım harcamaları $600$ milyar TL, sermaye stokundaki aşınma payı (amortismanlar) $200$ milyar TL ve devletin mal-hizmet alımları $900$ milyar TL'dir. Aynı dönemde devlet $300$ milyar TL tutarında sosyal transfer ödemesi gerçekleştirmiş; ülkenin ihracat gelirleri $350$ milyar TL iken ithalat giderleri $450$ milyar TL olarak kaydedilmiştir.

Buna göre, harcama yöntemi kullanılarak hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ( $GSYH$ ) kaç milyar TL'dir?

3.900

4.100

4.300

4.400

4.600

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.100$

Cevap

Harcama yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (

GSYH

) değeri

4.100

milyar TL'dir.

Harcama yönteminde

GSYH

hesaplanırken temel formül

C+I+G+NX

şeklindedir. Burada özel tüketim harcamaları

2.500

, brüt yatırımlar (net yatırım + amortisman)

800

, kamu mal ve hizmet alımları

900

ve net ihracat (ihracat - ithalat)

-100

olarak belirlenir. Bu değerlerin toplamı

4.100

milyar TL'ye ulaşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi yatırım harcamasını (

I

) hesapla.

I = 600 + 200 = 800

milyar TL

Harcama yönteminde yatırım kalemleri brüt (gayrisafi) olarak alınmalıdır; bu nedenle net yatırıma amortismanlar eklenir.

2

Net ihracat (

NX

) değerini belirle.

NX = 350 - 450 = -100

milyar TL

Net ihracat, ihracat gelirlerinden ithalat giderlerinin çıkarılmasıyla bulunur. İthalat ihracattan büyük olduğu için değer negatiftir.

3

Kamu harcamaları (

G

) bileşenini doğrula.

G = 900

milyar TL

Sadece mal ve hizmet alımları GSYH hesaplamasına dahildir. Sosyal transfer ödemeleri (

300

) bir üretim karşılığı olmadığı için bu yöntemde dikkate alınmaz.

4

Bileşenleri

GSYH = C + I + G + NX

formülüne yerleştir.

GSYH = 2.500 + 800 + 900 + (-100) = 4.100

milyar TL

Tüm nihai harcama kalemlerinin toplamı ekonomideki toplam hasılayı verir.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Hesaplama

İpuçları

1

Harcama yönteminde hangi kalemlerin 'nihai üretim' karşılığı olduğunu ve hangilerinin 'transfer' niteliğinde olduğunu ayırt etmelisiniz.

2

Yatırım harcaması olarak brüt (

gayrisafi

) rakamı kullanmalısınız. Bunun için net yatırıma amortismanları eklemeyi unutmayın.

3

Formülünüz

2.500 + (600+200) + 900 + (350-450)

şeklinde kurulmalıdır. Sosyal yardımları işleme katmayınız.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Gelir Yöntemi' ile çözerek aradaki kavramsal farkları pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 87Soru →

Milli gelir muhasebesi standartlarına göre; bir ekonomide üretim faktörlerinin mülkiyeti (vatandaşlık) ile üretimin gerçekleştiği coğrafi alan arasındaki ayrım, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ( $GSYH$ ) ve Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ ) arasındaki temel farkı belirler. Bir ekonomide belirli bir dönemde, yerleşik ülke vatandaşlarının dış âlemden elde ettikleri faktör gelirlerindeki artışın, yerleşik olmayan yabancı üretim faktörlerinin o ülke sınırları içerisinde elde ettikleri faktör gelirlerindeki artıştan daha fazla olduğu saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu ekonomide $GSYH$ , $GSMH$ ve Net Dış Âlem Faktör Gelirleri ( $NFD$ ) arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ülkenin

GSMH

değeri

GSYH

değerine oranla daha fazla artış gösterir ve Net Dış Âlem Faktör Gelirleri (

NFD

) pozitif bir seyir izler.

Ülke sınırları içindeki toplam üretim (

GSYH

) artarken, dış âleme yapılan faktör ödemeleri nedeniyle

GSMH

artış hızı daima

GSYH

artış hızının altında kalır.

Dış âlemden elde edilen faktör gelirlerindeki artış doğrudan

GSYH

hesaplamalarına dâhil edildiğinden,

GSMH

ve

GSYH

arasındaki fark değişmeden kalır.

Sadece yerleşik olmayanların üretim faaliyetleri

GSMH

'yi etkilediği için

GSYH

değeri bu değişimden bağımsız olarak mutlak bir azalış gösterir.

Bu işlem sonucunda amortisman ödemeleri artacağı için Safi Milli Hasıla ile

GSMH

arasındaki fark her zaman

NFD

değerine eşit olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkenin $GSMH$ değeri $GSYH$ değerine oranla daha fazla artış gösterir ve Net Dış Âlem Faktör Gelirleri ( $NFD$ ) pozitif bir seyir izler.

Cevap

Ülkenin

GSMH

değeri

GSYH

değerine oranla daha fazla artış gösterir ve Net Dış Âlem Faktör Gelirleri (

NFD

) pozitif bir seyir izler.

Verilen senaryoda dış âlemden elde edilen faktör gelirlerindeki artışın, dış âleme yapılan ödemelerden fazla olması, Net Dış Âlem Faktör Gelirlerinin (

NFD

) pozitif yönde artması anlamına gelir.

GSMH = GSYH + NFD

özdeşliği uyarınca,

NFD

'deki bu pozitif artış,

GSMH

değerinin

GSYH

değerine kıyasla daha fazla büyümesine ve aradaki farkın vatandaşlar lehine açılmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

NFD

(Net Dış Âlem Faktör Gelirleri) kavramını tanımlama

NFD = \text{Dış Âlemden Gelen Faktör Gelirleri} - \text{Dış Âleme Giden Faktör Gelirleri}

GSYH

ve

GSMH

arasındaki köprüyü kurmak için net farkın yönünü belirlemek gerekir.

2

Sorudaki verileri

NFD

formülüne uygulama

Gelen gelirlerdeki artış > Giden gelirlerdeki artış

\Rightarrow \Delta NFD > 0

(Pozitif değişim)

Vatandaşların yurt dışı kazançlarının, yabancıların yurt içi kazançlarından daha fazla arttığı belirtilmiştir.

3

GSMH

ve

GSYH

ilişkisini analiz etme

GSMH = GSYH + NFD

NFD

pozitif yönde arttığı için,

GSYH

'ye eklenen değer büyüyecek ve

GSMH

,

GSYH

'den daha yüksek bir büyüme sergileyecektir.

Anahtar Kavram

Gayrisafi Milli Hasıla, yerleşiklerin nerede üretim yaptığına bakmaksızın (mülkiyet esası) elde ettikleri gelirdir; Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ise üretimin nerede yapıldığına (toprak esası) odaklanır.

Daha Fazla Pratik

Net Dış Âlem Faktör Gelirlerinin negatif olduğu bir ekonomide (örneğin gelişmekte olan ülkelerde kâr transferleri fazlaysa),

GSYH

ve

GSMH

arasındaki büyüklük ilişkisini analiz ediniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 88Soru →

Bir ülkenin 2026 yılı makroekonomik verileri incelendiğinde, üretim sürecine katılan faktör sahiplerine yapılan ödemeler ile üretimde kullanılan diğer girdilere ait değerler şu şekilde tespit edilmiştir:

Ekonomik Değişken	Değer (Milyar TL)
İşgücüne Ödenen Ücretler	$480$
Sermaye Sahiplerine Ödenen Faizler	$140$
Doğal Kaynak Sahiplerine Ödenen Rantlar	$120$
Müteşebbislerin Elde Ettiği Toplam Kârlar	$260$
Üretim Sürecinde Kullanılan Ara Malı Maliyetleri	$350$

Bu verilere göre, gelir yöntemi kullanılarak hesaplanan faktör fiyatlarıyla milli gelir kaç milyar TL'dir?

1000

1350

740

860

1140

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1000$

Cevap

Faktör fiyatlarıyla milli gelir

1000

milyar TL'dir.

Gelir yöntemiyle faktör fiyatlarıyla milli gelir hesaplanırken; emek karşılığı ücret, sermaye karşılığı faiz, doğal kaynak karşılığı rant ve girişimcilik karşılığı kâr toplanır. Bu ekonomide

480 + 140 + 120 + 260 = 1000

milyar TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Milli geliri oluşturan faktör gelirlerini belirle.

Ücret, Faiz, Rant ve Kâr bileşenleri seçildi.

Gelir yöntemiyle milli gelir, üretim faktörlerinin üretimden aldıkları payların toplamıdır.

2

Belirlenen faktör gelirlerini topla.

480 + 140 + 120 + 260 = 1000

Milyar TL.

Tüm faktör ödemelerinin toplamı ekonomideki toplam katma değere yani milli gelire eşittir.

3

Ara malı maliyetlerini değerlendir.

350

milyar TL'lik ara malı maliyeti hesaplamaya dahil edilmedi.

Ara malları, nihai malların değerinde zaten yer aldığı için ayrıca toplandığında çifte sayım hatası oluşur.

Anahtar Kavram

Gelir Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplama

İpuçları

1

Milli gelir, üretimin dört temel faktörünün (emek, sermaye, doğa, müteşebbis) kazançlarının toplamıdır.

2

Ücret, faiz, rant ve kâr dışındaki 'ara malı' gibi kalemlerin gelir yöntemiyle toplamda yeri yoktur.

Daha Fazla Pratik

Piyasa fiyatlarıyla GSYH'ye geçmek için bu toplama amortismanları ve dolaylı vergileri eklemeyi deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 89Soru →

Bir ekonomide zeytinyağı üretim ve pazarlama sürecinde yer alan aşamalar ile bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıda tablo halinde verilmiştir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Satış Bedeli ( $TL$ )
1. Aşama	Zeytin üreticisi (çiftçi) satışı	$80.000$
2. Aşama	Zeytinyağı fabrikası satışı	$180.000$
3. Aşama	Şişeleme ve toptancı satışı	$250.000$
4. Aşama	Market (perakende) satışı	$320.000$

Buna göre, belirtilen üretim zincirinin ekonomide yarattığı toplam katma değer kaç Türk lirasıdır ( $TL$ )?

320.000

830.000

240.000

180.000

750.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $320.000$

Cevap

Toplam katma değer

320.000

TL

'dir.

Üretim sürecinde yaratılan toplam katma değer, her aşamadaki satış fiyatı ile o aşamada kullanılan ara malı girdisi arasındaki farkların toplamıdır. Bu hesaplamada nihai aşamadaki perakende satış bedeli olan

320.000

TL

, sürecin tamamında ekonomiye kazandırılan toplam değeri temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Her aşamadaki katma değeri (Satış Bedeli - Ara Malı Girdisi) hesaplayın.

1. Aşama:

80.000 - 0 = 80.000

TL

; 2. Aşama:

180.000 - 80.000 = 100.000

TL

; 3. Aşama:

250.000 - 180.000 = 70.000

TL

; 4. Aşama:

320.000 - 250.000 = 70.000

TL

.

Katma değer, bir birimin üretim sürecinde kullandığı ara malların değerine eklediği yeni değerdir.

2

Hesaplanan tüm katma değerleri toplayın.

80.000 + 100.000 + 70.000 + 70.000 = 320.000

TL

.

Üretim yöntemiyle GSYH, ekonomideki tüm birimlerin yarattığı katma değerlerin toplamına eşittir.

3

Nihai malın satış bedeli ile karşılaştırarak sağlamasını yapın.

Nihai mal (market satışı) =

320.000

TL

.

Teorik olarak nihai malın piyasa fiyatı, üretim sürecindeki tüm katma değerlerin toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Katma Değer (Value Added) Yöntemi

İpuçları

1

Katma değer, bir malın satış fiyatından o malı üretmek için dışarıdan satın alınan girdilerin çıkarılmasıyla bulunur.

2

Milli gelir hesaplanırken 'nihai mal' kavramına odaklanın. Tüketicinin ödediği son fiyat toplam katma değere eşittir.

3

Tablodaki her satırın bir önceki satırla arasındaki farkları (örneğin

180.000 - 80.000

) bularak bu farkları toplamayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Milli gelirin gelir yöntemiyle hesaplanmasında ücret, faiz, rant ve kâr toplamının bu değerle nasıl örtüştüğünü inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam katma değeri bulmanın en kısa yolu, üretim zincirindeki 'nihai mal'ın (perakende/market satışı) piyasa değerine bakmaktır. Eğer tüm aşamalar aynı yıl içinde gerçekleşmişse, son satış bedeli doğrudan toplam katma değere eşittir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 90Soru →

Bir ekonominin $2026$ yılı faaliyet dönemine ait ulusal hesaplar sisteminden elde edilen veriler milyar TL cinsinden aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Değişken	Tutar (Milyar TL)
Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları	$3.200$
Net Özel Yatırım Harcamaları	$750$
Amortismanlar (Sermaye Tüketimi)	$250$
Devletin Nihai Tüketim ve Yatırım Harcamaları	$900$
Sosyal Güvenlik Transfer Ödemeleri	$400$
Firmaların Ara Malı Alımları	$600$
İhracat Gelirleri	$550$
İthalat Giderleri	$450$

Buna göre, söz konusu ekonominin harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasılası (GSYH) kaç milyar TL'dir?

4.950

5.200

5.600

5.800

6.100

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5.200$

Cevap

Harcama yöntemiyle GSYH, tüketim (

C

), gayrisafi yatırım (

I

), kamu harcamaları (

G

) ve net ihracatın (

NX

) toplamına eşit olup

5.200

milyar TL olarak hesaplanır.

GSYH, bir ekonomide belirli bir dönemde üretilen nihai mal ve hizmetlerin harcama kalemleri toplamıdır. Formül

GSYH = C + I + G + (X - M)

şeklindedir. Verilen verilerde tüketim (

3.200

), kamu harcamaları (

900

), gayrisafi yatırım (Net yatırım

750

+ Amortisman

250 = 1.000

) ve net ihracat (İhracat

550

- İthalat

450 = 100

) toplandığında

5.200

milyar TL sonucuna ulaşılır. Transfer ödemeleri ve ara malı alımları bu hesaplamaya dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi Yatırımın (

I

) belirlenmesi

750 + 250 = 1.000

milyar TL

Harcama yönteminde GSYH hesaplanırken brüt (gayrisafi) yatırım değerleri dikkate alınmalıdır; bu nedenle net yatırıma amortismanlar eklenmelidir.

2

Net İhracatın (

NX

) hesaplanması

550 - 450 = 100

milyar TL

Net ihracat, bir ülkenin ihracat gelirleri ile ithalat giderleri arasındaki farktır (

X - M

).

3

GSYH bileşenlerinin toplanması

3.200 (C) + 1.000 (I) + 900 (G) + 100 (NX) = 5.200

milyar TL

GSYH denklemi (

Y = C + I + G + NX

) uyarınca üretim dışı olan transfer ödemeleri ve çifte sayıma neden olacak ara malları hesaplamaya dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Özdeşliği

Daha Fazla Pratik

Faktör fiyatlarıyla milli gelire geçmek için dolaylı vergiler ve sübvansiyonların etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Milli Gelir Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik