Soru

Zorluk: Çok zorHukuki Yapılarına Göre İşletmeler

Girişimci K, L ve M bir araya gelerek bir ticari işletme kurmak amacıyla hukuki bir yapı arayışına girmişlerdir. Kurulacak şirketin ana sözleşmesi için şu şartlar üzerinde mutabık kalmışlardır:

I. Şirketin, ortakların kişisel malvarlığından tamamen bağımsız, tescil ile kazanılacak ayrı bir tüzel kişiliği bulunmalıdır.
II. Şirketin olası iflası veya borçlarını ödeyememesi durumunda, hiçbir ortak kişisel malvarlığıyla alacaklılara karşı sorumlu tutulmamalı; tüm ortakların yasal riski yalnızca şirkete taahhüt ettikleri sermaye payı ile sınırlı kalmalıdır.
III. Ortaklardan M'nin nakdi veya ayni bir malvarlığı bulunmadığı için, M şirkete yalnızca sektördeki 'ticari itibarını ve şahsi emeğini' sermaye olarak koyacaktır.

Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) işletmelerin hukuki yapılarına ve sermaye unsurlarına ilişkin emredici hükümleri dikkate alındığında, bu girişimcilerin hedefleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. İkinci ve üçüncü şartlar hukuken birbiriyle çelişmektedir; çünkü tüm ortakların sorumluluğunun yalnızca taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olduğu şirket türlerinde, şahsi emek ve ticari itibar sermaye olarak getirilemez.Cevap
  2. B
    Bu üç şartın tamamını eşzamanlı olarak sağlayabilen ve Türk hukukunda en çok tercih edilen hukuki yapı Limited Şirkettir; zira limited şirketlerde tüzel kişilik altında emeğin sermayelendirilmesi mümkündür.
  3. C
    Girişimcilerin talepleri ancak Borçlar Kanunu'na tabi bir 'Adi Şirket' kurularak karşılanabilir; zira tüzel kişilik perdesi ardında şahsi emeğin ve ticari itibarın sermaye olarak kabul edildiği tek ortaklık yapısı budur.
  4. D
    Tüm şartların sağlanabilmesi için 'Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket' kurulmalı ve emeğini koyan ortak komandite, diğerleri ise komanditer sıfatıyla tescil edilmelidir.
  5. E
    Birinci ve ikinci şartlar gereği bir sermaye şirketi kurulması zorunludur; şahsi emeğin sermaye olması durumu ise TTK'nın sağladığı esneklik gereği ana sözleşmeye eklenecek 'imtiyazlı pay' maddesi ile yasal olarak çözülebilir.

Cevap

İkinci ve üçüncü şartların hukuken birbiriyle çeliştiğini ve sermaye şirketlerinde şahsi emeğin sermaye olarak getirilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.
Türk Ticaret Kanunu'na göre, tüm ortakların şirket alacaklılarına karşı yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payı kadar sorumlu olduğu şirketler 'Sermaye Şirketleri'dir (Anonim ve Limited Şirketler). Ancak Kanun'un amir hükümleri gereğince, sermaye şirketlerine şahsi emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak kesinlikle konulamaz. Şahsi emek ve itibar, yalnızca ortakların sorumluluğunun sınırsız olduğu 'Şahıs Şirketlerinde' (veya komandit şirketlerde sınırsız sorumlu olan komandite ortaklar için) geçerli bir sermaye unsurudur. Bu senaryoda girişimciler hem tüm ortaklar için sınırlı sorumluluk (sermaye şirketi özelliği) hem de şahsi emeğin sermaye kabul edilmesini (şahıs şirketi özelliği) aynı anda istemektedir. Bu iki durum Türk hukuku açısından birbiriyle çelişmektedir ve aynı sözleşmede buluşmaları imkansızdır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Şartın analiz edilmesi (Tüzel Kişilik).
Şirketin tüzel kişiliği olması istenmektedir. Bu durum, tüzel kişiliği olmayan Adi Şirketleri doğrudan seçeneklerden eler. Kurulacak yapı bir Ticaret Şirketi olmalıdır.
Adi şirketler Borçlar Kanunu'na tabidir ve kendilerine ait bağımsız bir tüzel kişilikleri, malvarlıkları veya hak ehliyetleri yoktur.
2
II. Şartın analiz edilmesi (Tüm ortaklar için Sınırlı Sorumluluk).
Tüm ortakların sadece taahhüt ettikleri sermaye ile sorumlu olması istenmektedir. Bu özellik yalnızca Sermaye Şirketlerine (Anonim ve Limited) aittir.
Şahıs şirketlerinde (Kollektif) tüm ortakların, Komandit şirketlerde ise en az bir ortağın (komandite) sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırsızdır.
3
III. Şartın analiz edilmesi (Şahsi Emeğin Sermaye Olması).
M ortağı şahsi emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koymak istemektedir.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca, şahsi emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye şirketlerine sermaye olarak konulamaz. Bunlar ancak şahıs şirketlerinde (veya komandit şirkette sınırsız sorumlu olan komandite ortak tarafından) sermaye olarak getirilebilir.
4
Şartların birbiriyle olan uyumunun değerlendirilmesi.
II. Şart sermaye şirketi kurulmasını zorunlu kılarken, III. Şart sermaye şirketlerinde hukuken yasaklanmış bir uygulamayı talep etmektedir. Dolayısıyla bu iki şart aynı hukuki yapıda buluşamaz.
Kanunun emredici hükümleri gereği, bir işletmenin hem sermaye şirketi (tam sınırlı sorumluluk) özelliklerini taşıyıp hem de şahsi emeği sermaye olarak kabul etmesi olanaksızdır.

Anahtar Kavram

Şahıs ve Sermaye Şirketlerinin Temel Ayrımı ve Sermaye Unsurları
Bu soruyu puanla