Devlet Malzeme Ofisi (DMO) tarafından yönetilen bir bölge dağıtım merkezinde, kırtasiye malzemelerinin tedarik süreci yeniden değerlendirilmektedir. İlgili birim yöneticisi, tedarikçiye iletilen yıllık sipariş sayısını (sipariş sıklığını) azaltarak her defasında daha büyük partiler hâlinde alım yapılması yönünde bir karar almıştır. Toplam envanter maliyeti; sipariş maliyeti, elde bulundurma maliyeti ve elde bulundurmama maliyeti gibi temel bileşenlerden oluşmaktadır.
Buna göre, alınan bu kararın envanter maliyet bileşenleri üzerindeki etkisi ve maliyet kavramları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Sipariş sıklığının düşürülmesi, tedarik sürecindeki nakliye ve idari işlemlerden doğan sipariş maliyetini azaltırken; stokta bağlanan sermaye ve sigorta gibi unsurlardan oluşan elde bulundurma maliyetini artırır.Cevap
- BSipariş sıklığının düşürülmesi, ürünlerin depolanması ve bozulma riski gibi unsurları kapsayan sipariş maliyetini azaltırken; gümrükleme ve evrak hazırlama işlemlerinden kaynaklanan elde bulundurma maliyetini artırır.
- CStokların anlık olarak tükenmesiyle ortaya çıkan elde bulundurmama maliyeti, sipariş sıklığı azaldığında kesinlikle ortadan kalkar ve bu nedenle toplam envanter maliyetine dâhil edilmesine gerek kalmaz.
- DToplam envanter maliyeti temel olarak sadece ürünün satın alma bedeli ve elde bulundurmama maliyetinden oluştuğu için, sipariş sıklığındaki değişimler sipariş maliyetlerini etkilemez.
- ESipariş sıklığının azaltılmasıyla birlikte, depolama alanı tahsisi ve stok değer kaybı gibi kalemlerden oluşan sipariş maliyeti artış gösterir ve toplam maliyet fonksiyonu her zaman optimum noktaya ulaşır.
Cevap
Sipariş sıklığının düşürülmesi, tedarik sürecindeki nakliye ve idari işlemlerden doğan sipariş maliyetini azaltırken; stokta bağlanan sermaye ve sigorta gibi unsurlardan oluşan elde bulundurma maliyetini artırır.
Sipariş sıklığının azaltılması, aynı yıllık talebi karşılamak için her siparişte daha fazla ürün alınması anlamına gelir. Bu eylem, her siparişte katlanılan gümrükleme, nakliye ve evrak hazırlama gibi sabit giderlerin yıl içindeki tekrarını azalttığından yıllık toplam sipariş maliyetini düşürür. Diğer yandan, tek seferde daha yüksek miktarda ürün depoya girdiği için ortalama stok seviyesi yükselir. Bu yükseliş; depo alanı gereksinimini, sigorta primlerini, ürünlerin bozulma riskini ve en önemlisi stokta bağlanan sermayenin alternatif maliyetini yükselterek elde bulundurma maliyetini artırır. Doğru ifade, her iki maliyet kaleminin alt bileşenlerini doğru tanımlayarak sipariş sıklığı ile aralarındaki ters yönlü ilişkiyi kusursuz biçimde yansıtmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sipariş Sıklığı ve Envanter Maliyetleri Arasındaki İlişki