Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMerkez-Yerel İlişkileri ve İdari Vesayet

19821982 Anayasası'nın 127127. maddesinde düzenlenen ve merkezi yönetimin mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisini ifade eden "idari vesayet" kavramı, idarenin bütünlüğü ilkesini sağlamakla sınırlıdır. Bu doğrultuda, vesayet makamının mahalli idarelerin özerk karar alma yetkisine müdahale ederken "yerinden kaim olma" (irade ikamesi) yasağına uyması zorunludur. Buna göre, aşağıdaki yetki kullanımlarından hangisi bu temel yasağın ihlali kapsamında değerlendirilir?

  1. A
    Mahalli idare organınca alınan bir kararın, kamu yararına veya mevzuata aykırı bulunması durumunda vesayet makamı tarafından onaylanmayarak hukuki sonuç doğurmasının engellenmesi
  2. B
    Merkezi yönetimin, mahalli idarelerin eylem ve işlemlerini yerindelik yönünden denetleyemeyip sadece hukuka uygunluk denetimi ile sınırlandırması
  3. Vesayet makamının, önüne gelen bir mahalli idare kararındaki hükümleri bizzat değiştirerek, düzelterek veya yeni maddeler ekleyerek kararı bu şekilde tekemmül ettirmesiCevap
  4. D
    Görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle soruşturma açılan mahalli idare organlarını veya üyelerini, İçişleri Bakanı'nın geçici bir tedbir olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırması
  5. E
    Mahalli idarenin tesis ettiği bir işlemin iptali için vesayet makamının kendi başına iptal yetkisi bulunmadığı durumlarda idari yargı mercilerine başvurarak yürütmeyi durdurma talep etmesi

Cevap

Vesayet makamının mahalli idare kararını değiştirerek veya düzelterek onaması, yerinden kaim olma yasağını ihlal eder.
İdari vesayet makamları, mahalli idarelerin işlemleri üzerinde kural olarak sadece 'hukuka uygunluk' denetimi yapabilirler. Bu denetim sırasında mahalli idarenin iradesinin yerine kendi iradelerini koymaları (yerinden kaim olma/irade ikamesi) yasaktır. Bir işlemin içeriğini değiştirerek veya düzelterek onamak, merkezi yönetimin kendi iradesini mahalli idarenin yerine geçirmesi anlamına geldiğinden idari vesayet yetkisinin sınırlarını aşan ve yerinden yönetim ilkesine aykırı bir uygulamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı Yapılması
İdari vesayet, merkezi idare ile mahalli idare gibi iki ayrı kamu tüzel kişisi arasında gerçekleşen istisnai bir denetimdir.
Hiyerarşide üst, altın yerine geçerek karar alabilirken; vesayette bu yetki 'yerinden kaim olma' yasağı ile engellenmiştir.
2
Yerinden Kaim Olma (İrade İkamesi) İlkesinin İncelenmesi
Vesayet makamı, mahalli idarenin iradesini sakatlayacak şekilde onun yerine geçip karar tesis edemez.
Yerinden yönetim ilkesi, mahalli idarelerin özerk bir iradeye sahip olmasını gerektirir.
3
Onama ve Düzeltme Yetkisinin Değerlendirilmesi
Vesayet makamı sadece onaylayabilir veya onaylamayabilir. Kararı değiştirerek onaylamak, kararı verenin iradesini yok saymaktır.
Düzelterek onama (tashih), mahalli idarenin kararına merkezi yönetimin doğrudan müdahalesi anlamına gelir ve yasanın açıkça izin verdiği çok kısıtlı durumlar haricinde hukuka aykırıdır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Yerinden Kaim Olma Yasağı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Merkez-Yerel İlişkileri ve İdari Vesayet

Bu konudan daha fazla soru