Examkin

Soru

Zorluk: Orta1924 Anayasası ve Yeni Devletin Kurumsal Yapılanması

19241924 yılı, Türkiye’de hem 19241924 Anayasası’nın kabulü hem de Halifeliğin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi devrim yasalarıyla devletin kurumsal yapısının laik ve milli esaslara göre yeniden şekillendiği bir dönüm noktasıdır. Bu süreçte anayasal düzeyde "Meclis Hükümeti" sisteminden uzaklaşılarak yeni bir hükümet modeli benimsenmiştir.

Buna göre, 19241924 Anayasası ile getirilen yeni devlet yapısında yürütme organının hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Yürütme yetkisinin Meclis adına Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından kullanıldığı "kuvvetler birliği - görevler ayrılığı" ilkesinin benimsenmesiCevap
  2. B
    Meclis Başkanı’nın Bakanlar Kurulu’na da doğal başkanlık etmesiyle yasama ve yürütmenin tek makamda somutlaşması
  3. C
    Yürütme erkinin, halk tarafından seçilen bir Devlet Başkanı ile Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu’ndan oluşan yasama arasında paylaştırılması
  4. D
    Hükümet üyelerinin (Heyet-i Vükela) Meclis’e karşı değil, devletin başı olan Padişah’a karşı sorumlu tutulduğu mutlakiyetçi bir yapının korunması
  5. E
    Bakanların tek tek Meclis genel kurulu tarafından gizli oyla seçildiği ve ortak sorumluluğun bulunmadığı sistemin sürdürülmesi

Cevap

1924 Anayasası ile yürütme yetkisinin Meclis adına Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından kullanıldığı "kuvvetler birliği - görevler ayrılığı" ilkesi benimsenmiştir.
Doğru cevap, 19241924 Anayasası'nın "Karma Hükümet Sistemi"ni tanımlayan ifadedir. Bu sistemde egemenlik ve yetki Meclis'te toplanmış olsa da (kuvvetler birliği), yürütme işi Meclis adına Cumhurbaşkanı ve onun atadığı Bakanlar Kurulu tarafından yerine getirilir (görevler ayrılığı). Bu, Meclis Hükümeti sisteminden Parlamenter sisteme geçişin orta yoludur.

Adım Adım Çözüm

1
Sistem geçişini analiz et
1921 Anayasası'ndaki katı Meclis Hükümeti sisteminden parlamenter sisteme doğru bir evrilme yaşanmıştır.
Yürütmenin yasamadan işlevsel olarak ayrılması modern devlet yapılanmasının gereğidir.
2
Kurumsal yapıyı tanımla
Yasama TBMM'de toplanmış, yürütme ise Meclis'in içinden çıkan Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'na devredilmiştir.
Bu yapı, Meclis'in üstünlüğünü korurken (kuvvetler birliği) icraatın uzmanlaşmış bir heyet tarafından yapılmasını (görevler ayrılığı) sağlar.

Anahtar Kavram

1924 Anayasası Karma Hükümet Sistemi

İpuçları

1
19241924 Anayasası, 19211921 ve 19611961 sistemleri arasında bir köprü vazifesi görür.
2
Bu sistemde yasama ve yürütme güçleri kağıt üzerinde Meclis'te birleşmiş olsa da uygulama parlamenter sisteme yakındır.

Daha Fazla Pratik

1924 Anayasası'nda 1928 ve 1937 yıllarında yapılan laikleşme değişikliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

1924 Anayasası ve Yeni Devletin Kurumsal Yapılanması

Bu konudan daha fazla soru