Soru

Zorluk: Çok zorKuvvetler Birliği Sistemleri

Türk anayasa hukukunda 'yasamada birleşme' ilkesinin en radikal örneği olan 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu rejiminde; yürütme fonksiyonunun hukuki niteliği ve meclis ile olan hiyerarşik ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sistemin 'kuvvetler birliği' mantığını en somut şekilde yansıtmaktadır?

  1. İcra vekillerinin meclis tarafından tek tek seçilmesi ve meclisin bu vekilleri her an görevden alabilmesine karşın, yürütme organının meclisi fesih yetkisinin bulunmamasıCevap
  2. B
    Yürütme erkinin başında bulunan padişahın, yasama organının faaliyetlerini süresiz olarak askıya alma ve mutlak veto yetkisine sahip olması
  3. C
    Hükümetin meclis dışından atanan teknokratlardan oluşması ve meclise karşı sadece cezai sorumluluğunun bulunması
  4. D
    Yasama ve yürütme organlarının halk tarafından ayrı ayrı seçildiği ve birbirlerinin hukuki varlığına son veremediği sert bir ayrılık modelinin uygulanması
  5. E
    Cumhurbaşkanının, meclis tarafından kabul edilen yasaları 'geciktirici veto' yetkisiyle tekrar görüşülmek üzere meclise iade edebilmesi

Cevap

İcra vekillerinin meclis tarafından tek tek seçilmesi ve meclisin bu vekilleri görevden alabilmesine rağmen yürütmenin fesih yetkisinin olmaması
1921 Anayasası'nda benimsenen sistemde yürütme meclisin bir ajanı/kurulu gibidir. İcra vekillerinin meclis tarafından tek tek seçilmesi, meclisin her bir vekil üzerinde doğrudan otorite kurmasını sağlar. Ayrıca yürütmenin meclisi feshetme yetkisinin olmaması, yasamanın üstünlüğünü hukuken perçinleyen ve kuvvetler birliğini yasamada sabitleyen en kritik unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın temel felsefesini analiz etme
Sistemin 'Milli Egemenlik' ilkesi gereği yasamada birleşen bir kuvvetler birliği sistemi olduğu belirlenir.
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'na göre egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ve bu irade sadece TBMM'de tecelli eder.
2
Yürütme organının (İcra Vekilleri Heyeti) statüsünü inceleme
Hükümetin bağımsız bir organ değil, meclisin emirlerini uygulayan bir 'komisyon' niteliğinde olduğu görülür.
Kuvvetler birliği sisteminde yürütme, yasamanın içinden çıkar ve ona tamamen tabi olur.
3
Sistemin ayırt edici hukuki araçlarını tespit etme
Vekillerin tek tek seçilmesi (bireysel sorumluluk) ve fesih yetkisinin olmaması en temel kanıtlardır.
Yürütmenin meclisi dağıtamaması, yasamanın hiyerarşik üstünlüğünü kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Yasamada Birleşme (Meclis Hükümeti Sistemi)
Bu soruyu puanla