Examkin

Soru

Zorluk: Zor1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ve Meclis Hükümeti Sistemi

Kurtuluş Savaşı'nın olağanüstü ve acil karar gerektiren koşullarında hazırlanan 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), güçler birliği ve meclis üstünlüğü ilkelerini tavizsiz bir biçimde uygulamıştır. Bu anayasal mimari, yürütme fonksiyonunun niteliği ve devletin temsili konularında klasik anayasacılık anlayışından bütünüyle ayrılır.

Buna göre, 1921 Anayasası'nda kurulan meclis hükümeti sisteminin yürütme erki bağlamındaki işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Ayrı bir devlet başkanlığı makamına yer verilmemiş olup yürütme işleri, meclisin kendi içinden tek tek seçtiği icra vekilleri aracılığıyla yürütülmüştür.Cevap
  2. B
    Yürütme organı, meclis çoğunluğuna dayanan bir başbakanın kendi kabinesini oluşturması ve meclisten güvenoyu alması usulüyle yapılandırılmıştır.
  3. C
    İcra vekillerinin meclis önünde yalnızca bireysel değil, aynı zamanda heyet halinde (kolektif) sorumluluğu benimsenerek parlamenter sisteme yaklaşılmıştır.
  4. D
    Meclis başkanı devletin de başı sayılarak yürütme yetkisini tek başına kullanmış, ayrıca meclisin aldığı kararları mutlak surette veto etme yetkisiyle donatılmıştır.
  5. E
    Yasama ve yürütme yetkilerinin tek elde toplanmasını engellemek amacıyla, icra vekillerinin meclis dışından atanması zorunluluğu getirilmiştir.

Cevap

1921 Anayasası'nda ayrı bir devlet başkanlığı makamının olmaması ve icra vekillerinin meclis tarafından içinden tek tek seçilmesini ifade eden seçenektir.
1921 Anayasası'nın benimsediği saf Meclis Hükümeti Sisteminde egemenlik kayıtsız şartsız meclise aittir. Bu anayasada bir devlet başkanlığı veya başbakanlık makamı tanımlanmamıştır. Yürütme görevi bizzat meclise ait olup bu görev, meclisin kendi üyeleri arasından tek tek ve oylamayla seçtiği 'İcra Vekilleri Heyeti' aracılığıyla yerine getirilmiştir. Vekiller meclise karşı kolektif (heyet olarak) değil, sadece bireysel olarak sorumludur.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın temel mantığı olan 'Güçler Birliği ve Meclis Üstünlüğü' ilkelerinin yürütme organına nasıl yansıdığını analiz etmek.
Yasama ve yürütme yetkileri kurucu nitelikteki TBMM'de toplanmıştır.
Milli Mücadele'nin olağanüstü koşullarında yasama, yürütme ve yargının tek merkezden en hızlı şekilde yönlendirilmesi zorunluluğudur.
2
Meclis Hükümeti Sisteminde yürütme işlerinin nasıl yerine getirildiğini ve devlet başkanlığı kurumunun statüsünü belirlemek.
Ayrı bir devlet başkanı (Cumhurbaşkanı veya Padişah) ya da başbakanlık makamı tanınmamış, meclis kendi içinden seçtiği vekiller (İcra Vekilleri Heyeti) ile yürütmeyi doğrudan sağlamıştır.
Egemenliğin kayıtsız şartsız millete (ve onun yegane temsilcisi olan meclise) ait olduğu vurgulanmış, meclisin üstünde hiçbir irade tanınmamıştır.
3
Seçenekler arasında 1921 sistemine ait olan doğru bilgiyi, 1924 Anayasası'nın karma sistem (kabine sistemi) özelliklerinden ayırt etmek.
Başbakan, güvenoyu, veto yetkisi veya heyet halinde (kolektif) sorumluluk gibi kavramların 1921 Anayasası'nda bulunmadığını tespit ederek meclis içerisinden tek tek vekil seçimine dayanan seçeneğe ulaşılmıştır.
Bu çeldiriciler 1924 Anayasası'nın parlamenter sisteme geçiş aşamalarını veya daha sonraki anayasaların kuvvetler ayrılığı prensiplerini yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nda Meclis Hükümeti Sistemi ve Yürütme Erki
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye) ve Meclis Hükümeti Sistemi