Siyaset biliminde 'dar bölge' (tek isimli) esasına dayalı 'İki Turlu Sistem' (Two-Round System) incelenirken; bazı uygulamalarda ikinci turda 'mutlak çoğunluk' (%50+1) şartı aranırken, bazılarında (örneğin Fransa Milletvekili seçimlerinde) belirli bir barajı geçen adayların katılabildiği ikinci turda 'basit çoğunluk' (en çok oyu alanın seçilmesi) kuralı uygulanmaktadır. İkinci turda 'basit çoğunluk' kuralının geçerli olduğu ve ikiden fazla adayın yarışabildiği bu sistemin, siyasal partiler ve parti sistemi üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Siyasal partiler arasında seçim ittifaklarını ve adayların birbirleri lehine çekilme stratejilerini teşvik ederek 'çok partili ancak iki kutuplu' bir rekabet yapısı oluşturur.Cevap
- BSistemin yarattığı psikolojik etkiyle seçmenler oyları boşa gitmesin diye ilk turdan itibaren sadece en güçlü iki adaya yönelir ve sonuçta 'iki partili sistem' ortaya çıkar.
- COyların sandalyeye dönüşümünde yüksek oranlı bir adalet sağladığı için küçük partilerin ulusal düzeydeki oy oranları parlamentoya herhangi bir sapma olmaksızın yansır.
- Dİkinci turda basit çoğunluk aranması aday sayısını sınırlamadığı için parti sisteminde aşırı fragmantasyona yol açarak istikrarsız koalisyon hükümetleri üretir.
- Eİkinci tura ikiden fazla adayın katılması sistemin çoğunlukçu niteliğini tamamen ortadan kaldırarak onu 'Alternatifli Oy' sistemine benzer bir yapıya dönüştürür.
Cevap
İkinci turda basit çoğunluğun uygulandığı iki turlu sistemler, siyasal partiler arasında stratejik ittifakları ve adayların çekilmesini teşvik ederek çok partili bir yapı içinde 'iki kutuplu' (bipolar) bir rekabet doğurur.
İki turlu sistemlerde, özellikle ikinci turda basit çoğunluk kuralının uygulandığı ve ikiden fazla adayın yarışabildiği modellerde (Fransa örneğindeki gibi), partiler elenmemek veya karşı bloku engellemek için seçim öncesi ittifaklar kurarlar. Bu durum, Duverger'nin de belirttiği gibi, sistemin çok partili kalmasını sağlarken rekabetin iki büyük ittifak bloku etrafında toplanmasına (iki kutupluluk) yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İki Turlu Seçim Sistemlerinde İttifak ve İki Kutupluluk (Bipolarization)