Parlamenter hükümet sistemlerinde yürütme organının "düalist" (iki başlı) yapısı gereği; bir yanda siyasi açıdan sorumsuz olan devlet başkanı, diğer yanda ise parlamentoya karşı kolektif sorumluluğu bulunan bir hükümet yer alır. Bu sistemde, devlet başkanının işlemlerinin hukuki ve siyasi sonuç doğurabilmesi için yürütmenin sorumlu kanadı tarafından onaylanmasını öngören, böylece siyasi sorumluluğu devlet başkanından alıp kabineye devreden temel anayasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- ABakanlar kurulunun hem kendi bireysel faaliyetlerinden hem de hükümetin genel siyasetinden dolayı parlamentoya karşı hesap vermesini sağlayan kolektif sorumluluk ilkesi
- Devlet başkanının icrai nitelikteki işlemlerinin geçerliliğini başbakan ve ilgili bakanın imzasına bağlayan ve bu yolla siyasi sorumluluğu hükümete aktaran karşı-imza kuralıCevap
- CDevlet başkanının halk tarafından seçilmesiyle kazandığı demokratik meşruiyetin, kabine üzerindeki hiyerarşik üstünlüğünü belirleyen siyasi otorite paylaşımı
- DHükümetin yasama organı tarafından denetlenmesini sağlayan ve tüm bakanlar kurulunun istifasına yol açabilen rasyonelleştirilmiş gensoru mekanizması
- EYürütme yetkisinin tek bir kişide toplandığı ve bu kişinin hem devletin hem de hükümetin başı olarak doğrudan halka sorumlu olduğu yürütmenin tekliği ilkesi
Cevap
Devlet başkanının işlemlerinin geçerliliğini hükümet üyelerinin katılımına bağlayan ve sorumluluğu devreden 'karşı-imza' kuralıdır.
Parlamenter sistemde devlet başkanı 'sorumsuz' kılındığı için, onun yaptığı işlemlerin siyasi ve hukuki sorumluluğunu parlamentoya karşı sorumlu olan başbakan ve ilgili bakan üstlenir. Bu devir, işlemin geçerliliği için bu kişilerin de imzalamasını zorunlu kılan 'karşı-imza' (contreseing) kuralı ile gerçekleşir. Bu mekanizma sayesinde devlet başkanı tarafsız ve sembolik konumunu korurken, yürütmenin icrai gücü parlamenter denetime tabi olan hükümette kalır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karşı-imza (Contreseing) ve Devlet Başkanının Siyasi Sorumsuzluğu