Soru

Zorluk: OrtaKuruluş ve Hukuki Statü

Türkiye'deki idari teşkilat yapısında, bir ilin kurulmasına yönelik yasama tasarrufunun (kanun), aynı coğrafi alanda faaliyet gösterecek olan mahalli idare birimi (il özel idaresi) üzerindeki hukuki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. İl özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla başka bir işleme gerek kalmaksızın kurulur ve ilin idari bir birim olarak kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.Cevap
  2. B
    İl özel idaresinin kurulabilmesi için ilin kurulmasından sonra İçişleri Bakanlığının teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı gerekir.
  3. C
    Büyükşehir belediyesi kurulan illerde il özel idaresinin statüsü, İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan bir yönetmelikle belediyeye devredilir.
  4. D
    İl özel idaresi, il genelinde merkezi idarenin hiyerarşik denetimi altında bulunan ve ayrı bir tüzel kişiliği olmayan bir hizmet birimidir.
  5. E
    İl özel idaresinin kuruluşu için il merkezinin toplam nüfusunun asgari 5.000'in üzerinde olması kanuni bir zorunluluktur.

Cevap

İl özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kendiliğinden kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.
Doğru seçenek, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 'Kuruluş' başlıklı 4. maddesini tam olarak yansıtmaktadır. Bu maddeye göre il özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer. Bu, mahalli idare birimi ile coğrafi idari birim arasındaki 'kendiliğinden' (ipso jure) kurulan bağı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki dayanağın tespiti
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, Madde 4 incelenir.
Kuruluş ve tüzel kişilik başlangıcı kanunla düzenlenmiştir.
2
Kuruluş usulünün analizi
İl özel idaresinin, ilin kurulmasına dair kanunla 'kendiliğinden' tüzel kişilik kazandığı görülür.
İl (merkezi birim) ile il özel idaresi (mahalli birim) arasındaki statü bağını anlamak için gereklidir.
3
İstisnai durumun kontrolü
Büyükşehir olan illerde tüzel kişiliğin kanunla (6360) kaldırıldığı teyit edilir.
Güncel hukuki durumun tam analizi için gereklidir.

Anahtar Kavram

İl özel idaresinin kuruluşunun, idari bir birim olan 'ilin' kuruluşuyla hukuken bütünleşik ve otomatik olması.

İpuçları

1
İl özel idaresinin kuruluşu, ilin (merkezi birim) kuruluşuyla aynı hukuki belgeye dayanır.
2
İlin kurulması için TBMM tarafından kanun çıkarılması gerekir; bu durumda mahalli idare birimi de o kanunla doğar.

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyesi olan illerde il özel idarelerinin neden kaldırıldığını ve bu görevlerin kime devredildiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla