1982 Anayasası’nın 17. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; "Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü, vücut bütünlüğüne müdahale türleri arasında anayasal koruma rejimi bakımından kritik bir ayrım öngörmektedir.
Bu hükmün söz dizimi (sentaks), noktalama işaretlerinin kullanımı ve Anayasa'nın 15. maddesindeki "çekirdek haklar" düzenlemesi birlikte değerlendirildiğinde, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?
- AKamu sağlığını ilgilendiren acil durumlarda veya salgın hastalık riskinin bulunduğu hallerde, kanunda açıkça belirtilmek kaydıyla kişilerin rızası aranmaksızın tıbbi deneylere tabi tutulabileceği anayasal olarak kabul edilmektedir.
- "Kanunda yazılı haller" ibaresi yalnızca vücut bütünlüğüne dokunulmasına yönelik genel bir sınırlama imkanı tanırken; bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma yasağı, kanunla dahi aşılamayacak şekilde mutlak olarak rıza şartına bağlanmıştır.Cevap
- CAnayasa'nın 15. maddesindeki "sert çekirdek haklar" listesinde açıkça zikredilmeyen tıbbi deney yasağı, savaş ve seferberlik gibi olağanüstü hallerde milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler çerçevesinde tamamen durdurulabilir.
- DTıbbi zorunluluk teşkil eden haller, kişinin bilinci yerinde ve rızası olmasa dahi hem klasik tıbbi müdahalelerin hem de iyileştirme amaçlı deneysel tedavilerin anayasal dayanak aranmaksızın uygulanabilmesi için yeterlidir.
- EKişinin maddi ve manevi varlığına yönelik müdahalelerin kapsamı, temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimi gereği olağan dönemlerde yürütmenin düzenleme yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenebilir.
Cevap
Anayasa'nın 17. maddesi uyarınca, vücut bütünlüğüne müdahale için kanuni istisna mümkün olsa da, bilimsel ve tıbbi deneyler için rıza şartı mutlak bir zorunluluktur ve kanunla dahi kaldırılamaz.
Doğru ifade, Anayasa'nın 17. maddesinin 2. fıkrasındaki yapısal ayrımı tam olarak açıklar. Bu fıkrada 'vücut bütünlüğüne dokunulması' için tıbbi zorunluluk ve kanun istisnası getirilirken, 'bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma' eylemi bu istisnaların dışında bırakılarak doğrudan ve mutlak bir şekilde rıza şartına bağlanmıştır. Bu durum, yasama organının dahi kanun çıkararak bir kişiyi rızası dışında bilimsel deneye tabi tutamayacağı anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vücut Bütünlüğünün Korunması ve Deney Yasağı Ayrımı
Daha Fazla Pratik
İşkence yasağı ile eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza arasındaki farkları ve bu yasakların mutlaklığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s