Examkin

Soru

Zorluk: ZorTemel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Sistemi

TBMM tarafından kabul edilen bir kanunla, küresel düzeyde yayılan ağır bir salgın hastalık gerekçe gösterilerek 'kamu sağlığının korunması' amacıyla vatandaşların yurt dışına çıkış hürriyetine genel bir yasaklama getirilmiştir. 19821982 Anayasası'nın 23.23. maddesinde ise vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin ancak *suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak* sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır.

19821982 Anayasası'nın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimini düzenleyen 13.13. maddesi çerçevesinde, bu kanuni düzenlemenin anayasaya uygunluk denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. A
    Yasama organı, anayasayı değiştirme yetkisini de barındıran asli kurucu iktidar vasfına sahip olduğundan, kamu yararı amacıyla kanunla yaptığı bu sınırlandırma geçerlidir.
  2. İlgili hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde 'kamu sağlığı' özel bir sınırlama sebebi olarak yer almadığından, bu kanuni sınırlama Anayasa'ya aykırıdır.Cevap
  3. C
    Yurt dışına çıkma hürriyeti savaş ve olağanüstü hâllerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklardan olmadığı için, yasama organı maddedeki sebeplere bağlı kalmaksızın sınırlama yapabilir.
  4. D
    Sınırlamanın hukuken geçerli olabilmesi için kanunla yapılması yeterli olmayıp, normlar hiyerarşisi gereği Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile de desteklenmesi gerekir.
  5. E
    Seyahat hürriyeti pozitif (isteme) statü hakları arasında yer aldığından, devletin mali imkânları ölçüsünde kamu sağlığı gerekçesiyle sınırlandırılması anayasaya uygundur.

Cevap

İlgili hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde 'kamu sağlığı' özel bir sınırlama sebebi olarak yer almadığından, bu kanuni sınırlama Anayasa'ya aykırıdır.
Doğru yanıt, 2001 anayasa değişikliği ile getirilen 'özel sınırlama sebebi' kuralının mutlaklığını ifade etmektedir. Olağan dönemlerde bir temel hak ve hürriyet, kanun koyucu tarafından ne kadar haklı veya üstün bir kamu yararı (örneğin salgın hastalıklarda kamu sağlığı) taşısa da, eğer o hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde bu sebep açıkça sayılmamışsa sınırlandırılamaz. Anayasa'nın 23. maddesinde yurt dışına çıkma hürriyeti için 'kamu sağlığı' sebebi bulunmadığından, yapılan kanuni sınırlama Anayasa'nın 13. maddesine açıkça aykırılık teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 13'teki kümülatif şartları analiz et.
Temel haklar, olağan dönemde ancak 'kanunla' ve 'ilgili maddesinde belirtilen sebeplere bağlı olarak' sınırlanabilir. Genel sınırlama sebepleri 2001 yılında kaldırılmıştır.
Sınırlamanın anayasaya uygunluğunu belirlemek için temel kuralı tespit etmek gerekir.
2
Senaryodaki müdahaleyi ve Anayasa Madde 23'ü karşılaştır.
Kanun, 'kamu sağlığı' gerekçesiyle yurt dışına çıkışı yasaklamıştır. Ancak Madde 23, yurt dışına çıkışın sadece 'suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak' sınırlanabileceğini emretmektedir.
Müdahalenin, anayasadaki özel sınırlama sebeplerine uyup uymadığını kontrol etmek.
3
Anayasaya uygunluk sonucuna var.
Kanundaki 'kamu sağlığı' gerekçesi, Anayasa'nın 23. maddesindeki özel sebepler arasında sayılmadığından, sınırlama işlemi Anayasa'nın 13. maddesine doğrudan aykırıdır.
Özel sınırlama sebebi ilkesinin kesinliği nedeniyle, başka hiçbir haklı gerekçe olağan dönemde sınırlamaya meşruiyet kazandıramaz.

Anahtar Kavram

Özel Sınırlama Sebebi İlkesi (2001 Anayasa Değişikliği)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Sistemi

Bu konudan daha fazla soru