Soru

Zorluk: Orta1876 Kanun-i Esasi ve I. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi üzerinde 19091909 yılında yapılan anayasa değişiklikleri, Osmanlı Devleti'nde yürütme organının yetkilerini sınırlandırırken yasama organının otoritesini güçlendirmiştir.

Buna göre, 19091909 değişiklikleri sonrasındaki Osmanlı anayasal düzeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Padişah'ın kanunlar üzerindeki mutlak veto yetkisi kaldırılarak geciktirici veto sistemine geçilmiştir.
  2. B
    Heyet-i Vükela'nın (Bakanlar Kurulu) siyasi sorumluluğu Padişah'tan alınarak Heyet-i Mebusan'a karşı hale getirilmiştir.
  3. Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ilkesi anayasaya eklenerek padişahlık makamı sembolik hale getirilmiştir.Cevap
  4. D
    Padişah'ın anayasanın 113113. maddesinde yer alan kişileri idari bir kararla sürgün etme yetkisi kaldırılmıştır.
  5. E
    Padişah'ın Heyet-i Mebusan'ı feshetme yetkisi; hükümetle meclis arasında uzlaşmazlık çıkması ve Heyet-i Ayan'ın onayı gibi şartlara bağlanmıştır.

Cevap

Egemenliğin millete ait olduğu ifadesi yanlıştır; bu ilke ancak 1921 Anayasası ile hukukumuza girmiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, egemenliğin kaynağına ilişkin kronolojik bir hata içermektedir. 18761876 Kanun-i Esasi ve onun 19091909 değişikliklerinde egemenliğin kaynağı Osmanlı Hanedanı ve Padişah'tır. 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' hükmü ise ancak 19211921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) ile anayasal bir kural haline gelmiştir. Bu nedenle egemenliğin millete geçtiği ifadesi 19091909 düzenlemeleri için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Kanun-i Esasi ve 1909 değişikliklerini temel kurumlar bazında analiz et.
1909'da Padişah'ın yasama üzerindeki baskısının (mutlak veto, şartsız fesih, sürgün) kısıtlandığı ve parlamenter unsurların (sorumlu hükümet) eklendiği tespit edilir.
Değişikliklerin meclis lehine yarattığı otorite artışını anlamak için gereklidir.
2
Egemenliğin kaynağı kavramını 1921 Anayasası ile karşılaştır.
Osmanlı sisteminde egemenlik hanedana aittir. Milli egemenlik kavramı anayasal bir ilke olarak ancak 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile başlamıştır.
1876 ile 1921 arasındaki en temel ideolojik ve hukuki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

1909 Anayasa Değişiklikleri ve Milli Egemenlik Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla