Sosyolojide kültür ve uygarlık kavramları zaman zaman birbirinin yerine kullanılsa da, özellikle klasik Türk sosyolojisi ve bazı Batılı kuramsal yaklaşımlarda bu iki kavram arasında keskin bir ayrım yapılır. Bu yaklaşıma göre kültür (hars), bir toplumun kendine özgü, duygusal, tarihsel ve manevi mirasını ifade eder. Uygarlık (medeniyet) ise daha çok rasyonel, teknik ve toplumlar arası ortak paydaları temsil eden evrensel bir birikimdir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kültürün uygarlık kavramından ayrılan temel niteliklerinden biri olarak gösterilebilir?
- Belirli bir toplumun ruhunu ve özgün kimliğini yansıtan yerel bir karakter taşımasıCevap
- BToplumsallaşma (sosyalleşme) süreciyle aktarılan evrensel ve rasyonel davranış kalıpları olması
- CKültürleşme (acculturation) yoluyla farklı toplumlar arasında hızla yayılan teknik bir beceri olması
- DMaddi kültür öğelerindeki değişimin manevi kültürde yarattığı 'kültürel gecikme' olgusuyla tanımlanması
- EToplumun genel değerlerine meydan okuyan 'karşıt kültür' (counter-culture) dinamikleriyle sınırlı olması
Cevap
Kültürün uygarlıktan ayrılan temel niteliği, belirli bir toplumun özgün kimliğini yansıtan yerel ve manevi bir karakter taşımasıdır.
Doğru olan seçenek, kültürün uygarlıktan farkını en net şekilde ortaya koyan 'yerellik' ve 'özgün kimlik' vurgusunu yapmaktadır. Ziya Gökalp gibi kuramcıların da belirttiği üzere, uygarlık toplumlar arası (beynelmilel) bir nitelik taşırken, kültür bir toplumun kendi manevi değerlerinden doğan millî bir yapıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kültür ve Uygarlık Ayrımı (Hars vs. Medeniyet)