Examkin

Soru

Zorluk: ZorKırsal Yapı, Tarım ve Köy Sosyolojisi

Türkiye'de 19501950 sonrası tarımda makineleşme ve kapitalistleşme süreçleri incelendiğinde; Çukurova gibi bölgelerde geniş toprak mülkiyeti üzerinden ücretli emeğe dayalı büyük işletmeler (kapitalist çiftlikler) gelişirken, Karadeniz ve Ege'nin iç kesimleri gibi bölgelerde küçük aile işletmelerinin (küçük meta üreticiliği) piyasa ekonomisine eklemlenmesine rağmen tasfiye olmak yerine varlığını dirençle sürdürdüğü görülmektedir.

Sosyolojik bir perspektifle, Türkiye'deki küçük aile işletmelerinin mülksüzleşmeden pazar için üretim yapmaya devam edebilmesini (bekasını) sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Tarımsal üretimin piyasa rekabetinden tamamen çekilerek sadece hane halkı gereksinimlerini karşılayan geçimlik bir yapıya dönüşmesi
  2. Hane içi emeğin ücretsiz ve esnek kullanımı ile hane halkının tarım dışı faaliyetlerden elde ettiği gelirleri tarımsal üretimi sübvanse etmek için kullanmasıCevap
  3. C
    Kırsal alanlarda geleneksel imece usulü dayanışmanın (mekanik dayanışma) modern tarım tekniklerini ve piyasa mantığını tamamen devre dışı bırakması
  4. D
    Cumhuriyetin ilk yıllarındaki Toprak Reformu girişimlerinin tüm bölgelerde geniş mülkiyeti engelleyerek mutlak bir eşitlik sağlamış olması
  5. E
    Tarımda makineleşmenin işgücü ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmasıyla birlikte dikey hareketliliğin durması ve köylü sınıfının homojenleşmesi

Cevap

Küçük aile işletmelerinin varlığını korumasının temel nedeni, hane içi ücretsiz emeğin esnek kullanımı ve tarım dışı gelirlerle (çok işlilik) üretimin desteklenmesidir.
Küçük aile işletmeleri (küçük meta üreticileri), kapitalist işletmelerden farklı olarak 'ücretli emek' kullanmak yerine hane içi 'ücretsiz aile emeği' kullanırlar. Bu durum, piyasa fiyatları düştüğünde bile işletmenin 'zarar' nedeniyle kapanmamasını, hane halkının kendi tüketiminden kısarak (öz-sömürü) üretime devam etmesini sağlar. Ayrıca Türkiye kırsalında yaygın olan 'çok işlilik' (bir ayağın kentte veya tarım dışı işte olması) stratejisi, tarımsal üretimin risklerini sübvanse ederek küçük mülkiyetin tasfiye olmasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'deki tarımsal yapıdaki bölgesel farklılığı analiz et.
Geniş toprak mülkiyeti (kapitalist çiftlikler) ile küçük mülkiyetin (aile işletmeleri) eş zamanlı varlığı tespit edilir.
Kapitalistleşmenin kırsalda her zaman mülksüzleşmeye (proleterleşme) yol açmadığını anlamak gerekir.
2
Küçük aile işletmelerinin maliyet yapısını değerlendir.
Bu işletmelerde emeğin piyasa fiyatı üzerinden maliyetlendirilmediği, hane içi üyelerin karşılıksız çalıştığı görülür.
Hane içi ücretsiz emek, işletmenin piyasa krizlerine karşı kâr beklentisi olmadan ayakta kalmasını sağlar.
3
Hane halkının gelir stratejilerini incele.
Hane halkının sadece tarımla değil, inşaat, hizmet veya emekli maaşı gibi tarım dışı gelirlerle de geçindiği saptanır.
Tarım dışı gelirlerin tarımsal üretime aktarılması, küçük üreticinin piyasa ekonomisi içinde mülkiyetini korumasını mümkün kılar.

Anahtar Kavram

Küçük Meta Üreticiliği ve Hane Halkı Direnci

Daha Fazla Pratik

Bu konuyla ilgili olarak 'Kırdan Kente Göçün İtici Faktörleri' ve 'Mevsimlik Tarım İşçiliği' kavramlarını incelemeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Kırsal Yapı, Tarım ve Köy Sosyolojisi

Bu konudan daha fazla soru