Siyaset biliminde çevre sorunlarına yönelik yaklaşımlar, temelini aldıkları felsefi değer sistemlerine göre sınıflandırılır. Bu bağlamda, 'antropozantrizm' (insan merkezcilik) ile 'ekosantrizm' (ekosistem merkezcilik) ekseninde şekillenen ekolojizm tartışmaları çeşitli alt teoriler ve kavramlar üretmiştir.
Ekolojizmin kavramsal haritası ve ideolojik alt akımları arasındaki ilişkiler değerlendirildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisi hatalıdır?
- Sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı, ekosantrik bir dünya görüşüne dayanarak Gaia Hipotezi'nin öngördüğü bütüncül doğa kavrayışını pratik politikalara aktaran radikal bir derin ekoloji stratejisidir.Cevap
- BSığ ekoloji, çevre krizinin çözümünü mevcut endüstriyel kapitalist sistemi tamamen yıkmakta değil; teknolojik yenilikler, ekonomik büyüme ve yasal düzenlemeler yoluyla sistemi reforme etmekte arar.
- CEko-sosyalizm çevresel tahribatın asıl nedeni olarak kapitalist kâr güdüsünü ve üretim ilişkilerini gösterirken; derin ekoloji sorunun kaynağı olarak spesifik bir ekonomik sistemden ziyade genel antropozantrik kibri işaret eder.
- DGaia Hipotezi, yeryüzünü kendi kendini düzenleyen karmaşık ve canlı bir süper-organizma olarak tanımlayarak, derin ekolojinin insanı doğanın efendisi değil sadece sıradan bir parçası olarak gören ontolojisine bilimsel destek sunar.
- EDerin ekoloji, insan dışındaki varlıkların değerini sadece insan ihtiyaçlarını karşılayabilme kapasitesine indirgeyen 'araçsal değer' anlayışını reddeder ve tüm ekosistemin 'içsel (özsel) değere' sahip olduğunu vurgular.
Cevap
Sürdürülebilir kalkınma yaklaşımını derin ekoloji ve Gaia Hipotezi ile ilişkilendiren ifade hatalıdır.
Sürdürülebilir kalkınma, ilk kez 1987 Brundtland Raporu'nda tanımlandığı şekliyle, 'bugünün ihtiyaçlarını, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden karşılamak' olarak özetlenir. Bu tanım tamamen insan merkezci (antropozantrik) bir bakış açısını yansıtır ve ekonomik büyüme ile çevre korumayı uzlaştırmaya çalışan 'sığ ekoloji'nin temel direğidir. Derin ekoloji ve Gaia Hipotezi ise doğanın insan kullanımından bağımsız bir içsel değeri olduğunu savunur ve ekonomik büyüme fetişizmine kökten karşı çıkar. Bu nedenle sürdürülebilir kalkınmanın radikal bir derin ekoloji stratejisi olduğu yargısı tümüyle hatalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sığ Ekoloji ve Derin Ekoloji Arasındaki Antropozantrik-Ekosantrik Ayrım