Soru

Zorluk: ZorKentleşmenin İtici Nedenleri

Kırsal alanın sosyo-ekonomik dokusunda meydana gelen köklü değişimler, bireyleri geleneksel üretim biçimlerinden kopararak kentsel alanlara yönelmeye mecbur bırakan bir 'itme' dinamiği oluşturmaktadır. Bu süreçte tarımın teknik ve ekonomik olarak yeniden yapılanması, kırsal işgücü üzerinde ciddi bir baskı unsuru haline gelmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kentleşme literatüründe 'itici nedenler' arasında gösterilen ve kırsal alandaki yapısal dönüşümün bir sonucu olarak ortaya çıkan bir durumdur?

  1. A
    Kentlerin sosyal hareketlilik imkânları sunarak bireylere kırsal kökenli statülerini değiştirme ve sınıf atlama fırsatı vermesi
  2. Tarımsal üretimin pazar için yapılmaya başlanması ve girdi maliyetlerinin yükselmesiyle, sermaye birikimi yetersiz olan küçük üreticilerin üretim dışı kalarak mülksüzleşmesiCevap
  3. C
    Kentsel alanlarda eğitim, sağlık ve kültürel hizmetlerin çeşitliliğinin bireylere kırsal bölgelere kıyasla daha yüksek bir yaşam standardı vaat etmesi
  4. D
    Ulaşım ve haberleşme altyapısındaki iyileşmelerin kırsal nüfusun kentsel merkezlere erişimini fiziksel ve psikolojik olarak kolaylaştırması
  5. E
    Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan devletçi sanayileşme politikalarının kırsal nüfusu planlı bir şekilde büyük fabrikalara yönlendirmesi

Cevap

Tarımsal üretimin pazar için yapılmaya başlanması ve girdi maliyetlerinin yükselmesiyle, sermaye birikimi yetersiz olan küçük üreticilerin üretim dışı kalarak mülksüzleşmesi
Tarımsal yapının geçimlik üretimden pazar odaklı üretime geçişi (ticarileşme), küçük işletmelerin artan girdi maliyetleri ve rekabet karşısında direnç gösterememesine neden olur. Bu durum köylünün toprağını kaybetmesine (mülksüzleşme) ve işgücü fazlası olarak kente 'itilmesine' yol açan yapısal bir ekonomik nedendir.

Adım Adım Çözüm

1
İtici ve çekici neden kavramlarının kaynağını ayırt etme
İtici nedenlerin kaynağı kırsal alan, çekici nedenlerin kaynağı ise kentsel alandır.
Soruda kırsal kaynaklı bir 'itici' faktör istendiği için odak noktası köydeki olumsuzluklar olmalıdır.
2
Kırsal alandaki yapısal dönüşümü analiz etme
Tarımın ticarileşmesi ve pazar odaklı hale gelmesi, küçük ölçekli işletmelerin (geçimlik tarım) piyasa rekabetine dayanamamasına yol açar.
Sadece teknolojik değişim (makineleşme) değil, üretim ilişkilerindeki bu sermaye odaklı değişim de mülksüzleşmeyi tetikler.
3
Bireyi göçe zorlayan 'itme' etkisini saptama
Geçim kaynağını ve toprağını kaybeden (tasfiye olan) nüfusun kentlere akın etmesi bir zorunluluk (itme) haline gelir.
Ekonomik tasfiye ve mülksüzleşme, bireyin iradesi dışındaki yapısal bir zorlamadır.

Anahtar Kavram

Kentleşmenin İtici Nedenleri (Yapısal ve Ekonomik Tasfiye)

Daha Fazla Pratik

İtici nedenlerin 'itici' (zorunlu) doğası ile çekici nedenlerin 'beklenti' odaklı doğası arasındaki farkı pekiştirmek için itici nedenlerin 'itilme', çekici nedenlerin ise 'çekilme' kelimeleriyle eşleştirilmesi önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla