Examkin

Soru

Zorluk: Zor1961 Anayasası'nın Yapım Süreci ve Etkileri

Türkiye'de anayasa yapım süreçleri, içinden çıkılan olağanüstü dönemlerin siyasal ve kurumsal izlerini taşır. Yeni bir anayasal düzenin inşası amacıyla kurulan meclislerin sivil-asker dengesi, temsil kabiliyeti ve onay mekanizmaları, anayasaların meşruiyet tabanını doğrudan etkilemiştir. Buna göre, 1961 Anayasası'nı hazırlamakla görevli olan 'Kurucu Meclis'in kurumsal mimarisi ve anayasa yapım usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Kurucu Meclis; askerî kanadı oluşturan Millî Birlik Komitesi ile siyasi parti temsilcileri ve çeşitli kuruluşların üyelerini barındıran Temsilciler Meclisi'nden meydana gelmiş olup, hazırlanan metin halk oylamasıyla kesinleşmiştir.Cevap
  2. B
    Kurucu Meclis'in askerî kanadı Millî Güvenlik Konseyi, sivil kanadı ise üyelerinin tamamı askerî idare tarafından atanan Danışma Meclisi olarak yapılandırılmıştır.
  3. C
    Taslağın hazırlanması sürecinde Temsilciler Meclisi ile Millî Birlik Komitesi arasında uyuşmazlık çıkması hâlinde, sivil kanat olan Temsilciler Meclisi'nin kararları kesin hüküm sayılarak askerî kanadın müdahalesi engellenmiştir.
  4. D
    Temsilciler Meclisi oluşturulurken mecliste dönemin hiçbir siyasi partisine temsil hakkı verilmemiş, sivil kanat tamamen tarafsız yargı mensupları ve teknokratlardan teşkil edilmiştir.
  5. E
    Anayasa yapım süreci, sivil-asker ayrımı gözetilmeyen ve doğrudan güçler birliği ilkesiyle çalışan tek kanatlı bir heyet tarafından yürütülmüş, metin referandumsuz yürürlüğe konmuştur.

Cevap

1961 Anayasası'nın yapım sürecinde Kurucu Meclis, Millî Birlik Komitesi ve siyasi parti temsilcilerini de içeren Temsilciler Meclisi'nden oluşmuş ve nihai metin halk oylaması ile kabul edilmiştir.
1961 Anayasası, 27 Mayıs 1960 müdahalesi sonrasında oluşturulan ve iki kanattan meydana gelen Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır. Bu meclisin askerî kanadını 'Millî Birlik Komitesi', sivil kanadını ise üniversite, basın, sendika ve kapatılan DP dışındaki siyasi partilerin temsilcilerinin bulunduğu 'Temsilciler Meclisi' oluşturmuştur. Kurucu Meclis'in kabul ettiği anayasa metni 9 Temmuz 1961 tarihinde halk oylamasına sunulmuş ve kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in yapısal unsurlarını analiz etmek.
Kurucu Meclis'in iki kanatlı olduğu belirlenir: Askerî kanat (Millî Birlik Komitesi) ve sivil kanat (Temsilciler Meclisi).
1960 müdahalesi sonrası anayasa yapımının kurumsal dayanağını tespit etmek için bu kanatların ayrımı şarttır.
2
Temsilciler Meclisi'nin üye kompozisyonunu incelemek.
Temsilciler Meclisi'nde yalnızca teknokratların değil, kapatılan DP dışındaki siyasi parti (CHP, CKMP) temsilcilerinin de yer aldığı tespit edilir.
1982 Anayasası'nı hazırlayan Danışma Meclisi'nin (siyasi partisiz) yapısıyla 1961'in Temsilciler Meclisi'ni birbirinden ayırmak gerekir.
3
Anayasanın nihai kabul usulünü belirlemek.
1961 Anayasası'nın, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez uygulanan bir usulle halk oylamasına (referandum) sunularak yürürlüğe girdiği saptanır.
Bu özellik, referandumsuz kabul edilen 1921 ve 1924 anayasalarından 1961'i kesin çizgilerle ayırır.
4
Seçenekleri bu tarihi ve hukuki gerçekler ışığında elemek.
Sadece Millî Birlik Komitesi, Temsilciler Meclisi ve halk oylaması kavramlarını doğru yapı içinde sunan ifadenin hukuken geçerli olduğu sonucuna varılır.
Diğer seçenekler 1982 kurumlarını veya 1924 usullerini 1961'e atfetmektedir.

Anahtar Kavram

1961 Anayasası'nın Hazırlanma Usulü ve Kurucu Meclis'in Yapısı
Bu soruyu puanla

Konular

1961 Anayasası'nın Yapım Süreci ve Etkileri

Bu konudan daha fazla soru