Soru

Zorluk: OrtaSiyaset Kurumu ve Devlet

Max Weber, modern devletin yönetim biçimini "yasal-rasyonel otorite" (legalrational authoritylegal-rational\ authority) kavramıyla tanımlar. Bu modelde meşruiyet, geleneklerden veya liderin olağanüstü özelliklerinden değil, rasyonel bir şekilde oluşturulmuş genel hukuk kurallarından kaynaklanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yasal-rasyonel otoritenin ve onun kurumsal karşılığı olan bürokrasinin temel işleyiş ilkeleriyle bağdaşmaz?

  1. A
    Personel alımında ve terfisinde teknik uzmanlık ve liyakatin esas alınması
  2. B
    Yetki ve sorumlulukların yazılı mevzuatla net bir şekilde sınırlandırılması
  3. Yöneticilerin kararlarını kişisel inisiyatif, lütuf ve keyfiyete göre almasıCevap
  4. D
    Örgüt yapısının dikey bir hiyerarşi ve üst-ast denetimine dayanması
  5. E
    Kamu hizmeti yürütülürken resmi evrak ve dosyalama sisteminin kullanılması

Cevap

Yöneticilerin kararlarını kişisel inisiyatif, lütuf ve keyfiyete göre alması seçeneği yasal-rasyonel otorite ile bağdaşmaz.
Yasal-rasyonel otorite modelinde yönetim, kişisel ilişkilerden ve duygulardan arındırılmış "gayrişahsi" bir yapıya sahiptir. Kararlar, yöneticinin kişisel lütuf veya inisiyatifine göre değil, önceden belirlenmiş ve herkes için geçerli olan yazılı hukuk kurallarına göre alınır. Kararların keyfiyete dayanması, Weber'in modernleşme ve rasyonelleşme teziyle tamamen zıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Otorite tipini tanımlama
Yasal-rasyonel otorite; hukuka, kurallara ve makama dayalı meşruiyettir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını çizmek için gereklidir.
2
Bürokrasinin özelliklerini hatırlama
Liyakat, hiyerarşi, yazılı kurallar ve gayrişahsilik (impersonalityimpersonality) bürokrasinin temel taşlarıdır.
Seçenekleri bu kriterlere göre elemek için gereklidir.
3
Kişisel vs. Kurumsal ayrımı yapma
Kişisel kararlar ve keyfiyet rasyonel düzenin dışındadır; bunlar daha çok geleneksel (patrimonyal) yönetimlerde görülür.
Çelişen unsuru bulup doğru cevaba ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Max Weber'in bürokrasi ve yasal-rasyonel otorite analizi

İpuçları

1
Modern devlette kurallar mı yoksa kişilerin arzuları mı ön plandadır?
2
Bürokrasinin en önemli ilkesi olan 'gayrişahsilik' kavramını düşünün.
3
Kişisel lütuf ve inisiyatif gibi kavramlar rasyonel hukuk düzenine mi yoksa geleneksel sadakat sistemlerine mi aittir?

Daha Fazla Pratik

Max Weber'in 'Demir Kafes' (Iron CageIron\ Cage) metaforu ve bürokratikleşmenin bireysel özgürlükler üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla