Sosyolojinin isim babası ve kurucusu kabul edilen Auguste Comte, disiplini başlangıçta 'sosyal fizik' olarak adlandırmış ve doğa bilimlerinin yöntemleriyle toplumsal düzenin sağlanabileceğini savunmuştur. Comte'un 'Üç Hal Yasası', 'Bilimler Hiyerarşisi' ve 'Sosyal Statik-Dinamik' ayrımı birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu kuramsal sistemin doğru bir ifadesidir?
- Toplumsal statik düzeni ve kurumlar arası dengeyi, toplumsal dinamik ise ilerlemeyi ifade eder; sosyoloji ise bilimler hiyerarşisinin en karmaşık disiplini olarak pozitif evrede bu süreçleri inceler.Cevap
- BToplumsal dinamik üretim güçlerini ve sınıf çatışmasını, toplumsal statik ise hukuki üstyapıyı temsil eder; bu değişim süreci bilimler hiyerarşisinden bağımsız bir diyalektik ile açıklanır.
- CBilimler hiyerarşisinin en temelinde yer alan sosyoloji, toplumun metafizik evreden teolojik evreye geçişindeki mekanik dayanışma süreçlerini rasyonel yöntemlerle analiz eder.
- DÜç hal yasasının son basamağı olan pozitif evrede, toplumsal olaylar gözlem ve deney yerine soyut güçler ve dogmatik dini otoriteler aracılığıyla açıklanarak toplumsal statik korunur.
- ESosyal statik, toplumdaki iş bölümünün yarattığı organik dayanışmayı incelerken; sosyal dinamik, bilimlerin basitten karmaşığa doğru sıralanmasını reddederek teolojik bir düzeni savunur.
Cevap
Toplumsal statik düzeni ve kurumlar arası dengeyi, toplumsal dinamik ise ilerlemeyi ifade eder; sosyoloji ise bilimler hiyerarşisinin en karmaşık disiplini olarak pozitif evrede bu süreçleri inceler.
Doğru ifade, Comte'un sosyolojiyi bilimler hiyerarşisinin en tepesine (en karmaşık ve en özel bilim olarak) yerleştirdiğini, toplumsal statiği 'düzen' ve toplumsal dinamiği 'ilerleme' ile eşleştirdiğini ve tüm bunların 'pozitif' (bilimsel) evrenin bir parçası olduğunu vurgular.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Comte'un Sosyolojik Sentezi: Düzen ve İlerleme