Examkin

Soru

Zorluk: ZorMeclis Hükümeti Sistemi

Kuvvetler birliği ve yasamanın üstünlüğü ilkelerinin en katı biçimde uygulandığı 'meclis hükümeti' sisteminde, egemenliğin yegâne temsilcisi yasama organıdır. Türkiye'de 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) döneminde de uygulanan bu sistemin temel işleyiş felsefesi dikkate alındığında, yürütme organının konumu ve meclisle olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

  1. Yürütme kurulu üyeleri meclis tarafından tek tek seçilir, meclisin bir komisyonu gibi çalışır ve parlamenter sistemdeki ortak (kolektif) sorumluluğun aksine meclis tarafından her an bireysel olarak görevden alınabilirler.Cevap
  2. B
    Yürütme gücünü kullanan kabine, görevde kalabilmek için meclisten güvenoyu almak zorunda olsa da kriz anlarında meclisi feshederek seçimleri yenileme yetkisine sahiptir.
  3. C
    Hükümet üyeleri meclis içinden çıksa da devlet başkanı ve başbakanın oluşturduğu iki başlı yürütme yapısı sayesinde yasama organının aşırı gücü dengelenmiş olur.
  4. D
    Hükümeti oluşturan bakanlar, meclise karşı kolektif (ortak) bir siyasi sorumluluğa sahip olup, meclisten güvenoyu alamadıklarında veya gensoru ile düşürüldüklerinde kabine olarak birlikte istifa ederler.
  5. E
    Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran grubun yürütme erkini de kontrol etmesi, sivil toplumun çeşitli taleplerine yanıt veren çoğulcu demokrasi anlayışının kurumsal bir güvencesidir.

Cevap

Meclis hükümeti sisteminde yürütme yetkisi tamamen meclisin elindedir; bakanlar meclis tarafından komisyon üyesi gibi tek tek seçilir ve ortak (kolektif) bir sorumluluk aranmaksızın her an bireysel olarak meclis tarafından görevden alınabilir.
Meclis hükümeti sisteminde egemenlik ve tüm devlet yetkileri mecliste toplanır (kuvvetler birliği). Yürütme organı, ayrı ve bağımsız bir güç veya ortak siyasi sorumluluğu olan bir kabine (bakanlar kurulu) değildir. Bakanlar, meclisin yürüteceği işleri bölüşen görevliler olarak meclis tarafından tek tek (bireysel) seçilirler ve aralarında dayanışma (kolektif sorumluluk) kuralı yoktur. Meclis, dilediği an istediği bakanı bireysel olarak görevden alabilir. 1921 Anayasası'ndaki 'İcra Vekilleri Heyeti' uygulaması bunun en net örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis hükümeti sistemindeki 'kuvvetler birliği' ve 'yasamanın üstünlüğü' ilkelerinin anlamını analiz etmek.
Sistemde yasama ve yürütme güçlerinin birbirinden ayrı olmadığı, yürütme gücünün tamamen yasama organının (meclisin) bünyesinde toplandığı tespit edilir.
Yürütme organının meclis karşısındaki yapısal konumunu belirlemek için kuvvetler ilişkisini anlamak zorunludur.
2
Meclis hükümeti sisteminin yürütme yapısını parlamenter sistemle karşılaştırmak.
Parlamenter sistemde var olan 'kolektif sorumluluk', 'güvenoyu/gensoru' ve 'karşılıklı fesih' gibi mekanizmaların meclis hükümeti sisteminde bulunmadığı görülür.
Çeldiricilerin büyük çoğunluğu, iki sistemi birbirine karıştıran kavramsal yanılgılardan oluşmaktadır.
3
Bakanların meclis hükümetindeki seçilme ve azledilme yöntemlerini belirlemek.
Bakanların (1921 Anayasasındaki adıyla İcra Vekillerinin) meclis tarafından tek tek seçildiği ve meclisin bir komisyonu gibi çalışıp kolektif dayanışma olmadan bireysel olarak görevden alınabildikleri sonucuna ulaşılır.
Meclisin mutlak üstünlüğü, ancak yürütme görevlilerinin meclise doğrudan ve bireysel olarak tam bağımlı olmasıyla sağlanabilir.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sisteminin Yapısal İşleyişi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Meclis Hükümeti Sistemi

Bu konudan daha fazla soru