Türkiye'de ’li yıllardan itibaren tarımsal yapıda yaşanan kapitalistleşme süreci, bölgeler arasında farklılaşan toplumsal sonuçlar doğurmuştur. Batı Anadolu’da daha çok "bağımsız küçük ve orta işletmecilik" güçlenirken, Güneydoğu Anadolu’da büyük toprak mülkiyetinin (ağalık) çözülmek yerine "ticari çiftçiliğe" evrildiği görülmüştür.
Sosyolojik literatürde Güneydoğu Anadolu'daki bu dönüşümün, Batı Anadolu'dan farklı olarak köylülüğün proleterleşme sürecini geciktirmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Geleneksel himayeci (patronaj) ilişkilerinin, mülkiyet yapısı köklü şekilde değişmeden modern pazar ilişkilerine uyarlanması ve köylünün toprağa bağımlılığının sürdürülmesi.Cevap
- BKırsal alanda Durkheimcı anlamda "mekanik dayanışmanın" sanayileşme ile birlikte doğrudan "organik dayanışmaya" evrilerek cemaat yapılarını koruması.
- Cyılında çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun Güneydoğu Anadolu'da Batı'ya oranla çok daha radikal ve başarılı bir şekilde uygulanmış olması.
- DAşiret yapılarının modern tarım tekniklerini ve makineleşmeyi reddederek kapalı, kendi kendine yeten (otarkik) bir ekonomik modelde ısrar etmesi.
- EBölgedeki nüfus yoğunluğunun aşırı düşük olması nedeniyle iş gücü arzının yetersiz kalması ve tarım işçiliği ücretlerinin sanayi ücretlerinin üzerine çıkması.
Cevap
Geleneksel himayeci (patronaj) ilişkilerinin, mülkiyet yapısı köklü şekilde değişmeden modern pazar ilişkilerine uyarlanması ve köylünün toprağa bağımlılığının sürdürülmesi.
Türkiye'de kırsal yapının dönüşümü bölgesel farklılıklar gösterir. Güneydoğu Anadolu'da sonrası yaşanan kapitalistleşme, geleneksel ağalık yapısını tasfiye etmek yerine onu modern pazarla bütünleştirmiştir. Bu süreçte ağalar, mülkiyet haklarını koruyarak marabaları mülksüzleşmiş ama toprağa bağımlı (yarı-proleter) bir statüde tutmaya devam etmişlerdir. Bu durum, köylülerin kentsel sanayi işçisi olma sürecini yavaşlatmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tarımsal Eklemlenme ve Patronaj İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s