Examkin

Soru

Zorluk: ZorTemel Hak ve Hürriyetlerin Durdurulması ve Çekirdek Haklar

Bir devletin varlığını veya demokratik anayasal düzenini tehdit eden ağır kriz durumlarında, olağan hukuk kurallarının dışına çıkılarak istisnai yönetim usullerine başvurulması gerekebilir. Türk anayasal rejiminde de savaş, seferberlik veya olağanüstü hal (OHAL) ilan edilen dönemlerde yürütme organına temel hak ve hürriyetlerin kullanımını kısmen veya tamamen durdurma yetkisi verilmiştir. Bu yetki kullanılırken milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi ve durumun gerektirdiği ölçülülüğe riayet edilmesi zorunludur.

Tüm bu sınırlama ölçütlerine tam uyum sağlandığı varsayılan bir olağanüstü yönetim döneminde, alınan aşağıdaki idari tedbirlerden hangisi anayasanın mutlak koruma altındaki alanına (çekirdek haklara) müdahale niteliği taşıdığı için hiçbir koşulda hukuka uygun kabul edilemez?

  1. Milli güvenliğe yönelik ağır tehdit oluşturduğu şüphesiyle soruşturulan kişilerin, benimsedikleri dini inanç ve felsefi kanaatleri resmi makamlara açıklamaya mecbur bırakılmasıCevap
  2. B
    Stratejik öneme sahip bölgelerde kamu yararı gerekçesiyle şahıslara ait taşınmazların kullanım hakkına geçici süreliğine el konulması
  3. C
    Kamu düzeninin bozulmasını engellemek amacıyla, önceden izin alınmış olsa dahi açık alanlardaki tüm toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yasaklanması
  4. D
    Halkı kin ve düşmanlığa tahrik ettiği değerlendirilen süreli yayınların basımının durdurulmasına ve matbaalarının mühürlenmesine karar verilmesi
  5. E
    Krizin etki alanının genişlemesini önlemek maksadıyla, belirli illerde vatandaşların yurt dışına çıkışlarının ve şehirler arası seyahatlerinin durdurulması

Cevap

Doğru cevap, soruşturulan kişilerin dini inanç ve felsefi kanaatlerini açıklamaya mecbur bırakılmasını ifade eden seçenektir.
1982 Anayasası'nın 15. maddesi uyarınca savaş, seferberlik veya olağanüstü hal dönemlerinde dahi dokunulamayacak olan mutlak haklar (çekirdek haklar) belirlenmiştir. Bu haklardan biri de 'kimsenin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması ve bunlardan dolayı suçlanamaması'dır. Devletin güvenliğine yönelik ağır bir tehdit söz konusu olsa ve alınan tedbir ölçülülük ilkesine tam uysa bile, bireylerin inanç ve kanaatlerini açıklamaya mecbur bırakılması anayasanın mutlak koruma alanını ihlal ettiği için hiçbir gerekçeyle hukuka uygun kabul edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki kriz dönemlerinde temel hakların sınırlandırılması rejimini analiz etmek.
1982 Anayasası'nın 15. maddesine göre savaş, seferberlik ve OHAL dönemlerinde temel haklar durdurulabilir, ancak 'çekirdek haklar' bu kuralın mutlak istisnasıdır.
Soruda anayasaya her koşulda aykırılık oluşturan durum sorulmaktadır; bu da ancak çekirdek haklara müdahale edilmesiyle mümkündür.
2
Anayasanın 15. maddesinde sayılan çekirdek hakları hatırlamak.
Yaşama hakkı, maddi ve manevi bütünlük, suç ve cezaların geriye yürümezliği, masumiyet karinesi ile kimsenin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması çekirdek haklardır.
Seçeneklerdeki idari tasarrufların hangisinin bu dokunulmaz listeye dahil olduğunu tespit etmek gerekir.
3
Seçeneklerde verilen idari tedbirleri çekirdek haklar listesiyle karşılaştırmak.
Mülkiyet, toplantı ve gösteri, basın ve seyahat hürriyetlerine OHAL rejiminde müdahale edilebilirken; kişilerin inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanması doğrudan çekirdek hak ihlalidir.
Ölçülülük ilkesi sağlansa dahi çekirdek haklara dokunulamayacağı kuralı üzerinden doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Durdurulması ve Çekirdek Haklar
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Durdurulması ve Çekirdek Haklar

Bu konudan daha fazla soru