Examkin

Soru

Zorluk: ZorToplumsal Tabakalaşma Sistemleri (Kölelik, Kast, Zümre, Sınıf)

Bir sosyolog, toplumsal eşitsizlik biçimlerini incelerken şu tespiti yapmıştır: 'Statülerin bütünüyle atfedilmiş olduğu ve dikey hareketliliğin normatif olarak tamamen yasaklandığı katı sistemlerden; hiyerarşinin korunduğu ancak belirli şartlara bağlı sınırlı bir yukarı doğru hareketliliğe izin verilen ara sistemlere doğru kavramsal bir ayrım yapmak mümkündür.'

Bu tespite göre, aşağıdakilerden hangisi bir toplumun 'mutlak kapalı' bir modelden ziyade 'kısmi kapalı' bir tabakalaşma modeline sahip olduğunu gösteren yapısal bir özelliktir?

  1. Bireylerin toplumsal konumunun belirlenmesinde ritüel saflık inancının yerini, devlete üstün hizmet karşılığında siyasi otorite tarafından bahşedilen yasal ayrıcalıkların almasıCevap
  2. B
    Üretim araçlarının mülkiyetine sahip olanların, piyasa koşullarındaki rekabet sonucunda sermayelerini yitirip mülksüzleşerek alt tabakaya düşebilmesi
  3. C
    Tabakalar arası sınırların korunması amacıyla, gruplar arası evlilik yasağının (endogami) kutsal metinlere dayandırılarak katı biçimde uygulanmaya devam etmesi
  4. D
    Farklı tabakalara mensup bireylerin, hukuk önünde tam bir eşitlik statüsüne kavuşarak aynı mesleki örgütlenmeler içinde yer alabilmesi
  5. E
    Toplumda statüsü en düşük olan grubun yalnızca efendileri tarafından azat edilmesiyle kazanılan hareketlilik imkânının yasalarla bütünüyle ortadan kaldırılması

Cevap

Doğru cevap, toplumsal konumun ritüel saflık yerine siyasi otoritenin bahşettiği yasal ayrıcalıklara dayandığı ve devlete hizmet yoluyla geçişe izin veren seçenektir.
Doğru cevap, Kast sistemi gibi 'mutlak kapalı' bir yapıdan, Zümre sistemi gibi 'kısmi kapalı' bir yapıya geçişin temel dinamiklerini eksiksiz özetlemektedir. Mutlak kapalılıkta eşitsizliğin meşruiyeti ritüel saflık inancına (örn. Hinduizm) dayanırken, kısmi kapalılıkta (örn. feodal Avrupa) yasal ayrıcalıklara dayanır. Ayrıca, zümre sisteminde bireyin devlete (veya krala) üstün hizmetleri sonucunda soyluluk unvanı alarak üst tabakaya geçebilmesi, sistemin 'kısmi' bir dikey hareketliliğe izin verdiğinin en güçlü yapısal kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
'Mutlak kapalı' tabakalaşma sisteminin özelliklerini belirleme
Bu sistem kast sistemidir. Statüler tamamen doğuştan gelir (atfedilmiş), meşruiyetini dinden veya ritüel saflıktan alır ve dikey hareketlilik kesinlikle yasaktır.
Sorudaki ilk tanımın hangi tarihsel sisteme karşılık geldiğini saptamak için.
2
'Kısmi kapalı' (ara) tabakalaşma sisteminin özelliklerini saptama
Bu sistem zümre (estate) sistemidir. Eşitsizlik yasalara dayanır, ancak şövalye ilan edilme, ruhban sınıfına katılma veya devlete üstün hizmet gibi yollarla istisnai ve kurallı bir dikey hareketlilik mümkündür.
Sorunun bizden istediği temel geçiş noktasını ve kanıtı bulmak için.
3
Seçenekleri bu iki sistem arasındaki geçiş kriterlerine göre değerlendirme
Ritüel saflık inancının (mutlak kapalı/kast) yerini siyasi otoritenin yasal ayrıcalık bahşetmesinin (kısmi kapalı/zümre) alması, bu sosyolojik değişimin yapısal kanıtıdır.
Sadece bir seçeneğin 'kısmi kapalı' sistemin (sınırlı dikey hareketlilik ve yasal meşruiyet) özelliklerini taşıdığını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Açık ve Kapalı Tabakalaşma Sistemlerinde Dikey Hareketlilik ve Meşruiyet
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Tabakalaşma Sistemleri (Kölelik, Kast, Zümre, Sınıf)

Bu konudan daha fazla soru