Türkiye'de özellikle 1950'li yıllardan itibaren yaşanan yoğun iç göç ve kentleşme süreçleri, ailenin hane yapısında önemli değişimlere yol açmıştır. Sosyolog Mübeccel Kıray'ın analizlerine göre, kente göç eden aileler fiziksel olarak ana-babadan ayrı konutlarda yaşayarak çekirdek aile formuna bürünse de; karar alma süreçlerinde, ekonomik yardımlaşmada ve çocuk bakımı gibi sosyal güvenlik konularında geleneksel akrabalık ağlarını etkin bir biçimde kullanmaya devam etmektedirler. Bu durum, modernleşme kuramlarının öngördüğü "tam kopuş" yerine bir "eklemlenme" ve "tampon mekanizma" işlevini ifade eder.
Buna göre, Türkiye'deki toplumsal değişim sürecinde ortaya çıkan bu "geçişsel" aile modelinin temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
- Yapısal olarak çekirdek aile formunda olmasına rağmen, işlevsel açıdan geniş aile dayanışmasını sürdürmesiCevap
- BNeolokal yerleşmeye geçilmesiyle birlikte akrabalık ilişkilerinin tamamen hısımlık ve komşuluk düzeyine gerilemesi
- CKentleşmenin kırsal değerleri tamamen tasfiye ederek patrilineal (baba soylu) yapıdan matrilineal (ana soylu) yapıya geçişi zorunlu kılması
- DModernleşmenin etkisiyle ailenin geleneksel dayanışma işlevlerini tamamen profesyonel kurumlara devretmiş olması
- EBireyselleşmenin bir sonucu olarak aile içindeki otorite yapısının hiyerarşiden tamamen bağımsız ve eşitlikçi hale gelmesi
Cevap
Yapısal olarak çekirdek aile formunda olmasına rağmen, işlevsel açıdan geniş aile dayanışmasını sürdürmesi
Türkiye'deki aile yapısı, yapısal olarak (konut ve hane halkı sayısı bakımından) çekirdek aileye dönüşmüş olsa da, geleneksel geniş ailenin ekonomik, sosyal ve psikolojik dayanışma işlevlerini muhafaza etmektedir. Mübeccel Kıray bu durumu, modernleşmenin getirdiği belirsizlik ve risklere karşı bir koruma sağlayan 'geçişsel/tamamlayıcı aile' kavramıyla açıklamıştır. Bu modelde aile üyeleri ayrı evlerde yaşasa da kararlar ve kaynaklar hala ortak bir akrabalık zemini üzerinden yönetilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Geçişsel / Tamamlayıcı Aile Yapısı