Examkin

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar

24 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları doğrudan atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Bu kişilerin milletvekili olma zorunluluğu yoktur, ancak milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları anayasal bir şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının güncel yapısını (1982 Anayasası - 106. madde) gözden geçir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmenin tek başı Cumhurbaşkanı'dır.
Yardımcılar ve bakanlar yürütmenin yardımcı organlarıdır.
2
Atama ve yeterlilik kriterlerini kontrol et.
Milletvekili seçilme yeterliliği (18 yaş, en az ilkokul mezunu vb.) aranan tek şarttır.
Yasama üyeliği zorunluluğu yoktur; hatta varsa bile sona erer.
3
Siyasi ve cezai sorumluluk ilişkisini analiz et.
Siyasi sorumluluk sadece Cumhurbaşkanı'na karşıdır.
Parlamenter sistemdeki TBMM sorumluluğu kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütmenin Yapılanması
Soru 2Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden birinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar TBMM üyeleri arasından atanabilirler ancak bu atama gerçekleştiği anda kişinin milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin katı kuvvetler ayrılığına dayanan yapısının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının oluşumuna ilişkin 2017 Anayasa değişikliği hükümleri hatırlanmalıdır.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların TBMM dışından da atanabileceği, TBMM içinden atanırlarsa üyeliklerinin durumunun netleştirilmesi gerektiği görülür.
Mevcut hükümet sisteminde yasama ve yürütme organlarının ayrılığı temel bir ilkedir.
2
Anayasa'nın 106. maddesinin ilgili fıkrası analiz edilmelidir.
Maddede açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan atanırlarsa milletvekillikleri sona erer' ifadesi yer almaktadır.
Hukuki sonucun kendiliğinden mi yoksa bir karar ile mi gerçekleştiğini belirlemek için metne bakılır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde milletvekilliği sıfatı ile yürütme organı üyeliğinin bağdaşmazlığı.

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliklerinin yasama ve yürütme organlarını birbirinden nasıl ayırdığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğu için gerekli olan Meclis çoğunluklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile cezai sorumluluk süreçlerine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleri dışındaki suçlar bakımından yasama dokunulmazlığına dair hükümlerden yararlanırlar; görevleriyle ilgili suçlarda ise Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmeleri halinde görevleri sona erer.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların kişisel suçlarında yasama dokunulmazlığından yararlandığı, görev suçlarında ise mahkûmiyet şartıyla görevlerinin sona erdiği ifade doğrudur.
Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleri dışındaki suçlar için yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Ayrıca, Meclis soruşturması süreci sonucunda Yüce Divan’da yargılanırken görevi başında kalmaya devam ederler; ancak 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkûm edildikleri takdirde görevleri sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Kişisel suçlar ve görev suçları ayrımını analiz etme
Anayasa'nın 106/5 maddesine göre kişisel suçlarda yasama dokunulmazlığı rejiminin geçerli olduğu tespit edilir.
Yürütme üyelerinin keyfi yargılamalara karşı korunması hedeflenir.
2
Görevden ayrılmanın usule etkisini değerlendirme
Görev sona erse dahi, görev dönemindeki suçlar için özel soruşturma (Meclis soruşturması) usulünün devam ettiği görülür.
Anayasal suç rejiminin sürekliliğini sağlamak.
3
Görev sıfatının sona erme koşullarını kontrol etme
Yüce Divan'a sevk kararının değil, mahkûmiyet kararının (seçilmeye engel suçlarda) görevi sona erdirdiği teyit edilir.
Masumiyet karinesi ve yargılama sürecinin tamamlanması gerekliliği.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ve dokunulmazlık rejimi.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (seçim kararı alma yetkisi gibi) karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları atama ve görevden alma yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları atama ve görevden alma yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir. Anayasa'nın 106. maddesi açıkça 'Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir' ve 'Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır' hükmünü içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yürütme organına ilişkin temel kurallarını hatırlayın.
2017 değişikliği ile yürütme yetkisinin tek elde toplandığı görülür.
Sistem değişikliği yetki dağılımını doğrudan etkilemiştir.
2
Cumhurbaşkanı'nın görev ve yetkilerini düzenleyen 104. maddeyi ve yürütme teşkilatını düzenleyen 106. maddeyi inceleyin.
Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının bizzat Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği belirlenir.
Yürütmenin başı olan makamın, kendi çalışma ekibini kurma yetkisi anayasal güvence altındadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın yürütme yetkisi dahilinde üst düzey kamu yöneticilerini ve siyasi yardımcılarını atama yetkisi.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların TBMM önünde yaptıkları ant içme töreninin hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası'nın yürürlükteki hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların dokunulmazlıkları ile cezai sorumluluklarına ilişkin hukuki rejim düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda, milletvekillerinin sahip olduğu yasama dokunulmazlığı hükümlerinden aynen yararlanırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda milletvekillerinin tabi olduğu yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanırlar.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan (şahsi/kişisel) suçlarda milletvekillerinin tabi olduğu yasama dokunulmazlığı hükümlerinden (m. 83) aynen yararlanırlar. Bu düzenleme, yürütmenin bu üyelerinin yasama denetimi ve yargısal süreçler karşısında milletvekilleriyle benzer bir koruma kalkanına sahip olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 106. maddesinin incelenmesi
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüsünün belirlenmesi.
Yürütme organının bu kanadının cezai ve hukuki sorumluluk sınırlarını anlamak için temel dayanaktır.
2
Görev suçu ve kişisel suç ayrımının yapılması
Görev suçları için Meclis Soruşturması (Yüce Divan), kişisel suçlar için Yasama Dokunulmazlığı kurallarının geçerli olduğunun tespiti.
Anayasa her iki durum için farklı usuller öngörmüştür.
3
106. maddenin son fıkrasının uygulanması
Kişisel suçlarda milletvekilleriyle aynı korumaya (Madde 83) sahip oldukları sonucuna varılması.
Anayasa'nın açık hükmü bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Bakanların ve Cumhurbaşkanı Yardımcılarının Yasama Dokunulmazlığı

Daha Fazla Pratik

Bakanların görev suçları için gereken meclis soruşturması sayılarını (301, 360, 400) ve Yüce Divan'ın hangi mahkeme sıfatıyla çalıştığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir kişiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erer.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa Meclis üyeliği sona erer. Bu düzenleme, 2017 anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni hükümet sisteminin kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanların atanma usulünü incelemek.
Bu makamlara atananlar TBMM üyesi olabilir veya olmayabilir.
Yürütme organının oluşumunu anlamak için gereklidir.
2
Anayasa'nın 106. maddesindeki bağdaşmazlık kuralını uygulamak.
Milletvekili olan bir kişinin bu makamlardan birine atanması halinde Meclis üyeliğinin sona erdiği tespit edilir.
Yasama ve yürütme görevlerinin aynı kişide birleşemeyeceği kuralını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organları Arasındaki Bağdaşmazlık

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların TBMM önündeki andiçme töreninin hukuki önemini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile dokunulmazlık statülerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar ve görevleriyle ilgili suçlarda görev süreleri bitse dahi Meclis soruşturması usulüne tabidirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlandığını ve görev suçlarında Meclis soruşturması usulünün görev bittikten sonra da devam ettiğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin açık hükmüne göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili olmayan (şahsi) suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Aynı zamanda, görevleriyle ilgili bir suç işledikleri iddiası varsa, bu kişilerin görevleri sona ermiş olsa dahi haklarında ancak Meclis soruşturması usulüyle işlem yapılabilir ve Yüce Divan'da yargılanabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların kişisel suçlardaki durumunu incele.
Anayasa m. 106/11 uyarınca, bu kişilerin görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlandığı tespit edilir.
Bu kişilerin meclis dışından atanmış olsalar dahi milletvekili zırhına sahip olduklarını anlamak için gereklidir.
2
Görevle ilgili suçlardaki soruşturma usulünü ve süresini analiz et.
Anayasa m. 106/8 uyarınca, Meclis soruşturması usulünün görev bittikten sonra da işlediği görülür.
Cezai sorumluluğun sürekliliğini ve zamanaşımı/usul kurallarını belirlemek için gereklidir.
3
Yüce Divan'a sevk ve meclis yeter sayılarını kontrol et.
Soruşturma açılması için 360, sevk için 400 oy gerektiği; sevk anında görevin bittiği teyit edilir.
Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu kavramsal olarak doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütme Organı Üyelerinin Cezai ve Hukuki Statüsü

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (oy sayıları, süreçler) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi çerçevesinde, bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı ya da bakan olarak atanabilmesi için sahip olması gereken temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanabilmek için aranan temel şart milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaktır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu kural, yürütmenin meclis dışından teknokratik veya siyasi isimlerle kurulabilmesine olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 106. maddesinde düzenlenen yürütme organı mensuplarının atanma şartlarını gözden geçirin.
Bakanların ve yardımcıların Cumhurbaşkanı tarafından, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atandığı bilgisine ulaşılır.
Yürütme organının yapısını ve atama kriterlerini belirlemek için ilgili anayasa maddesi temel dayanaktır.
2
Milletvekili seçilme yeterliliği ile milletvekili olma zorunluluğu arasındaki farkı analiz edin.
Kişinin meclis dışından da atanabileceği, ancak anayasal seçilme kriterlerini (yaş, eğitim, adli sicil vb.) karşılaması gerektiği netleşir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme arasındaki keskin ayrımı kavramak doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Atanma Yeterliliği
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanına vekâlet ederek Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanacak olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanına geçici olarak görevinden ayrıldığı durumlarda, kendi belirlediği ve görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve makama ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti
Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışı seyahati gibi nedenlerle makamından geçici olarak ayrıldığı görülmektedir.
Hukuki süreçlerin hangi madde kapsamında değerlendirileceğini belirlemek için durumun niteliği (geçici/sürekli ayrılma) tespit edilmelidir.
2
Hukuki dayanağın bulunması
1982 Anayasası'nın 106. maddesi hükümleri dikkate alınmalıdır.
Yürütme organındaki vekalet usulü doğrudan Anayasa ile düzenlenmiştir.
3
Güncel sistem kuralının uygulanması
2017 değişikliği ile vekalet yetkisinin Cumhurbaşkanı yardımcısına verildiği ve bu yardımcının Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Parlamenter sistemdeki TBMM Başkanı vekaleti kaldırılmış, yürütme birliği ilkesi gereği vekalet görevi yardımcıya devredilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekâlet Usulü
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevlerine resmen başlayabilmeleri için aşağıdakilerden hangisini yerine getirmeleri anayasal bir zorunluluktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmek

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevlerine başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmeleri gerekir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından atanan yardımcılar ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar. Bu usul, yürütme organının bu kanadının meşruiyet ve göreve başlama prosedürünün temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (yardımcılar ve bakanlar) göreve başlama usulünü belirle.
1982 Anayasası Madde 106 incelendi.
Anayasal çerçevede atanan kişilerin hukuki statüsünün ne zaman başladığını tespit etmek gerekir.
2
İlgili anayasa maddesindeki şartı tespit et.
Madde 106: 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler.' hükmüne ulaşıldı.
Bu işlem, göreve başlamanın kurucu bir unsurudur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Göreve Başlaması

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları için gereken Meclis soruşturması çoğunluklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile hukuki statüleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevde bulundukları süreye ait görev suçları bakımından, bu kişilerin görevleri sona erdikten sonra da Meclis soruşturması usulü uygulanmaya devam eder.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için öngörülen özel yargılama usulü olan Meclis soruşturması, bu kişilerin görevleri sona erdikten sonra da işledikleri iddia edilen görev suçları bakımından uygulanmaya devam eder.
Anayasa'nın 106. maddesinin 7. fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevde bulundukları sırada işledikleri iddia edilen görev suçları için, görevlerinden ayrılsalar dahi genel hükümlere göre adli yargıda değil, Meclis soruşturması süreciyle Yüce Divan'da yargılanmaları anayasal bir zorunluluktur. Bu durum, anayasal denetimdeki sürekliliği sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Görev suçları ve yargılama mercii ayrımını yapın.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevle ilgili suçlarında Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) yetkilidir.
Bu makamların cezai sorumluluğu anayasal bir koruma ve denetim mekanizmasına bağlanmıştır.
2
Cezai sorumluluk usulünün süresini değerlendirin.
Anayasa m. 106/7 uyarınca, özel usulün (Meclis soruşturması) görev süresiyle sınırlı olmadığı görülür.
Görevde işlenen bir suçun yargılama usulü, kişinin görevden ayrılmasıyla genel hükümlere dönmez; anayasal güvence devam eder.
3
Sevk kararı ve görev statüsü ilişkisini inceleyin.
Yüce Divan'a sevk kararı görevi sona erdirmez.
Masumiyet karinesi ve anayasal hüküm gereği, mahkûmiyet kesinleşene (ve seçilmeye engel suç niteliği taşıyana) kadar görev devam eder.
4
Meclis soruşturması komisyonunun oluşumunu kontrol edin.
Komisyonun parti gruplarının önerdiği adaylar arasından kura (ad çekme) ile kurulduğu teyit edilir.
Komisyonun tarafsızlığını ve temsiliyetini sağlamak amacıyla karma bir usul benimsenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğunun Sürekliliği
Soru 12Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olan ve olmayan suçları bakımından tâbi oldukları hukuki rejim ve bu sürecin sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırken, görevleriyle ilgili suçlarda görev süreleri bitmiş olsa dahi ancak Meclis soruşturması yoluyla Yüce Divan’da yargılanabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, şahsi suçlarında yasama dokunulmazlığına tâbi olup görev suçlarında ise görevleri sona erse bile Meclis soruşturması ve Yüce Divan usulüyle yargılanırlar.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar ve yardımcılarının ikili bir hukuki rejime tâbi olduğunu belirtmektedir. Görevle ilgili suçlarda (görev bittikten sonra da dahil olmak üzere) beşte üç çoğunlukla açılan Meclis soruşturması ve Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) yargılanma söz konusuyken; şahsi suçlarda milletvekilleri gibi yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Adım Adım Çözüm

1
Görev suçları için geçerli usulü belirle.
Anayasa Madde 106/5-10 uyarınca görev suçlarında Meclis soruşturması ve Yüce Divan yargılaması esastır.
Yürütmenin bu üst düzey temsilcileri için anayasal koruma ve özel yargılama usulü öngörülmüştür.
2
Şahsi suçlar için geçerli dokunulmazlık rejimini kontrol et.
Anayasa Madde 106/11 uyarınca bu kişiler yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.
Milletvekili olmasalar dahi görevlerini baskı altında kalmadan yürütebilmeleri için milletvekilleriyle aynı dokunulmazlık zırhına sahip kılınmışlardır.
3
Görev süresinin sona ermesinin sürece etkisini değerlendir.
Görev suçlarına ilişkin usul, görev bittikten sonra da uygulanmaya devam eder.
Geçmişteki görev suçlarının cezasız kalmaması ancak özel usulün de korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cezai Sorumluluk ve Yasama Dokunulmazlığı Dengesi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 13Soru →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, dokunulmazlıkları ve cezai sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.
1982 Anayasası'nın 106106. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu, dışarıdan atanan bir bakanın dahi görev dışı bir suç iddiasıyla yargılanabilmesi için TBMM tarafından dokunulmazlığının kaldırılması gerektiği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (Bakanlar ve CB Yardımcıları) hukuki zırhlarını belirle.
Anayasa'nın 106106. maddesi, bu kişilerin cezai sorumluluklarını ikiye ayırır: görevle ilgili suçlar ve görevle ilgili olmayan suçlar.
Suçun niteliği uygulanacak prosedürü (Meclis Soruşturması vs. Yasama Dokunulmazlığı) belirler.
2
Görevle ilgili olmayan suçlara dair anayasal hükmü analiz et.
Anayasa, görevle ilgili olmayan suçlar için doğrudan 'yasama dokunulmazlığından yararlanırlar' ifadesini kullanır.
Bu hüküm, bakanların dışarıdan atanmış olsalar dahi milletvekilleriyle aynı cezai korumaya (yargılanabilmek için meclis kararı gerekmesi) sahip olduğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Dokunulmazlığı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma usulü ile görev vekaleti arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 14Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, bir bakanın görevleriyle ilgili işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle yürütülen meclis soruşturması süreci ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan’a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın alınmasıyla birlikte başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erer.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan’a sevk edilen bakanın görevi, sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin altıncı fıkrasına göre, meclis soruşturması sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın verildiği an itibarıyla kendiliğinden sona erer. Bu durum, yargılama sonucunda beraat etse dahi göreve otomatik dönüş sağlamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluğunu düzenleyen Anayasa maddesini (Madde 106) inceleyin.
Bakanların meclis soruşturması usulüne tabi olduğu görülür.
Yasal dayanağı belirlemek sürecin hukuki sonuçlarını anlamak için temeldir.
2
Meclis soruşturmasının aşamalarını ve sonuçlarını analiz edin.
Önerge (301), Soruşturma Açılması (360) ve Yüce Divan'a Sevk (400) aşamaları tespit edilir.
Sürecin hangi aşamasında hangi hukuki sonucun doğduğunu belirlemek gerekir.
3
Yüce Divan'a sevk kararının makam üzerindeki etkisini değerlendirin.
Sevk kararının alınmasıyla bakanlık görevinin sona erdiği teyit edilir.
Cumhurbaşkanı ile bakanlar arasındaki bu kritik fark (Cumhurbaşkanının görevi sevk ile sona ermezken bakanınki erer) sorunun ayırt edici noktasıdır.

Anahtar Kavram

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Görevin Sona Erme Anı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevlerine başlamaları ve hukuki sorumluluk rejimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlar bakımından doğrudan genel hükümlere tabi olduklarından, bu suçlar için yasama dokunulmazlığının sağladığı korumadan yararlanamazlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanamayacağını iddia eden seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan (şahsi) suçlarda da yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar. Bu koruma, onların görevlerini serbestçe yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla milletvekillerine tanınan dokunulmazlık rejimine paralel olarak düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Atama ve Yeterlilik Şartlarını Analiz Etme
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanı tarafından atandığı ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları gerektiği doğrulanır.
Anayasa Madde 106/1 ve 106/4 gereğidir.
2
Meclis Üyeliği ile İlişkiyi İnceleme
Milletvekiliyken atananların üyeliklerinin sona erdiği saptanır.
Yürütme ve yasama organları arasındaki uyumsuzluk kuralı (Incompatibility) gereğidir.
3
Dokunulmazlık Rejimini Değerlendirme
Anayasa'nın 106. maddesinin 10. fıkrasına göre, bu kişilerin görev dışı suçlarında yasama dokunulmazlığına sahip olduğu belirlenir.
Milletvekili olmayan bu kişilere, yürütme görevlerini baskı altında kalmadan yapabilmeleri için anayasal koruma sağlanmıştır.
4
Yanlış İfadeyi Tespit Etme
Dokunulmazlığın olmadığını savunan ifadenin Anayasa'nın açık hükmüyle çeliştiği sonucuna varılır.
Anayasal güvencenin kapsamı hem görevle ilgili (meclis soruşturması) hem de görev dışı (yasama dokunulmazlığı) suçları kapsar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Dokunulmazlık Statüsü

İpuçları

1
Yürütme organı üyelerinin hem görevle ilgili hem de görev dışı suçlar için özel birer koruma zırhı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekalet yetkileri ve Meclis soruşturması için gereken nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan kişilerin milletvekilliği sıfatı ve göreve başlama usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sona erer ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek göreve başlarlar.

Cevap

Milletvekilliği sona erer ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek göreve başlarlar.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır. Eğer bir TBMM üyesi bu görevlere atanırsa milletvekilliği düşer. Ayrıca bu makamlara getirilen kişiler, görevlerine başlamadan önce TBMM önünde anayasal metne uygun olarak ant içmek zorundadırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Atama ve Milletvekilliği İlişkisinin Belirlenmesi
1982 Anayasası madde 106 uyarınca, TBMM üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği sona erer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme organları arasındaki sert ayrılık gereği, bir kişi aynı anda hem yürütme hem de yasama üyesi olamaz.
2
Göreve Başlama Şartının Tespiti
Atanan kişilerin göreve başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmeleri gerekir.
Anayasal olarak meşruiyet ve sadakat bildirimi için ant içme merasimi zorunlu bir usul işlemidir.

Anahtar Kavram

Yürütme organı üyelerinin (CB Yardımcıları ve Bakanlar) yasama üyeliği ile bağdaşmazlığı ve göreve başlama usulü.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının herhangi bir sebeple boşalması durumunda vekalet ilişkisinin kim tarafından yürütüleceğine göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 17Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin uygulandığı güncel anayasal düzende, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma usulü, nitelikleri ve göreve başlamaları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Meclis önünde ant içerek göreve başlarlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve azledilirler. Bu kişilerin göreve başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmeleri anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Atanma usulünün incelenmesi
Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının atama yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.
Yürütme organının tekçi (monist) yapısı gereği meclis onayı veya Başbakan önerisi gerekmez.
2
Niteliklerin kontrol edilmesi
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak bu makamlara atanmak için yeterli bir şarttır.
Milletvekili olma zorunluluğu yoktur ancak milletvekili seçilme kriterlerini (yaş, eğitim vb.) taşımak zorunludur.
3
Göreve başlama prosedürünün tespiti
Göreve başlama anı, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içme ile gerçekleşir.
Anayasa'nın 106. maddesi, göreve başlama şartı olarak yemin (ant içme) usulünü öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütme Organının Teşekkülü

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumlulukları ile Meclis Soruşturması süreci arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 18Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi olan bir kişi, Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanmış ve anayasada öngörülen andiçme töreniyle görevine başlamıştır. Görevi devam ederken bu bakan hakkında, hem bakanlık görevinden kaynaklanan hem de göreviyle ilgili olmayan iki farklı iddia nedeniyle cezai süreç başlatılmak istenmektedir.

Mevcut anayasal kurallara göre, söz konusu bakanın hukuki statüsü ve bu iddiaların soruşturulması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atama işlemiyle birlikte milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona ermiş olup, göreviyle ilgili olmayan suç iddiası bakımından yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.

Cevap

Atama işlemiyle birlikte milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona ermiş olup, göreviyle ilgili olmayan suç iddiası bakımından yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.
Mevcut Anayasa'nın 106. maddesine göre TBMM üyeleri bakan olarak atandıklarında milletvekillikleri sona erer. Aynı madde, 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır' diyerek kişisel suçlarda dokunulmazlığın devam ettiğini hüküm altına almıştır. Bu nedenle milletvekilliğinin bitmesi dokunulmazlığın kalktığı anlamına gelmez.

Adım Adım Çözüm

1
Bakan olarak atanan milletvekilinin üyelik statüsünün nasıl değiştiğini Anayasa'nın 106. maddesi kapsamında değerlendirmek.
Kişinin milletvekilliği sıfatı, atama işlemi gerçekleştiği anda kendiliğinden sona erer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin katı kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, yasama ve yürütme görevleri aynı kişide birleşemez.
2
Bakanın göreviyle ilgili olmayan suç iddiaları karşısındaki hukuki zırhını belirlemek.
Milletvekili olmamalarına rağmen, bakanlar göreviyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanmaya devam ederler.
Anayasa, yürütme organı üyelerini asılsız veya siyasi amaçlı iddialara karşı korumak amacıyla olağan dokunulmazlık zırhını bu kişiler için de öngörmüştür.
3
Bakanın göreviyle ilgili suç iddialarının nasıl soruşturulacağını tespit etmek.
Görev suçlarında genel hükümler değil, özel bir anayasal usul olan TBMM'nin meclis soruşturması (301-360-400 oranlarıyla) işletilir.
Bakanların görevleriyle ilgili eylemlerinin hukuki denetimi yasama organının münhasır yetkisine bırakılmıştır.
4
Seçenekleri analiz ederek doğru anayasal hükmü yansıtan ifadeyi bulmak.
Doğru ifade, atama ile milletvekilliğinin düşeceğini ve göreviyle ilgisiz suçlarda yasama dokunulmazlığının süreceğini belirten seçenektir.
Diğer seçenekler parlamenter sistemin eski kurallarını, yanlış yargılama usullerini veya hatalı karar yeter sayılarını içermektedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Bakanların Hukuki Statüsü ve Cezai Sorumluluğu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, nitelikleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alınması anayasal kuraldır.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanı tarafından milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından atanıp görevden alınacağını belirten maddedir. Bu durum 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temel esaslarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Atama makamını belirleme
Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi tek elde toplandığı için atama yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.
2
Atanacak kişilerin niteliklerini kontrol etme
Milletvekili seçilme yeterliliği
Anayasa, bu kişilerin milletvekili olmasını şart koşmaz ancak milletvekili seçilme şartlarını (yaş, eğitim, adli sicil vb.) taşımasını zorunlu kılar.
3
Hukuki koruma statüsünü değerlendirme
Yasama dokunulmazlığı
Meclis dışından atansalar dahi, bu makamların bağımsız çalışabilmesi için yasama dokunulmazlığı zırhı onlara da tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının yardımcı unsurlarının (Bakan ve CB Yardımcısı) anayasal statüsü ve monist yürütme yapısı.
Tahmini Süre:50s
Soru 20Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ve sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda milletvekillerinin sahip olduğu yasama dokunulmazlığından aynen yararlanırlar. Bu durum, bu kişilerin milletvekili olup olmamalarından bağımsız bir hukuki güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların dokunulmazlık statüsünü belirle.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinde bu kişilerin yasama dokunulmazlığına sahip olduğu belirtilmiştir.
Milletvekili olmayan yürütme üyelerinin de hukuki güvence altına alınması amaçlanmıştır.
2
Cezai sorumluluk türlerini birbirinden ayır.
Görevle ilgili suçlarda Meclis soruşturması usulü işletilirken, görevle ilgili olmayan suçlarda doğrudan yasama dokunulmazlığı hükümleri uygulanır.
Yürütme organı üyelerinin görevlerini baskı altında kalmadan yerine getirebilmesi için hukuki koruma sağlanması anayasal bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Yasama Dokunulmazlığı
Tahmini Süre:1m 15s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin