Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVergiden Kaçınma

Vergi yükünden kurtulmak amacıyla mükelleflerin gerçekleştirdiği davranışlar; eylemin yasallığı, vergi doğuran olayla kurulan ilişkinin niteliği ve vergi sistemi üzerindeki makroekonomik etkileri bakımından farklılık göstermektedir. Buna göre, bir yatırımcının yüksek gelir vergisi oranına tabi olan menkul sermaye iradı elde etmek yerine, vergi dışı bırakılmış bir yatırım aracına yönelerek vergi borcunu minimize etmesi eyleminin niteliği ve doğuracağı sonuçlar bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu bir 'vergiden kaçınma' eylemidir; mükellef vergi kanunlarının lafzına uygun hareket ederek 'ikame etkisi' aracılığıyla vergi doğuran olayla arasına mesafe koyar ve bu durum makro düzeyde 'vergi erozyonuna' yol açsa da cezai bir yaptırım gerektirmez.Cevap
  2. B
    Bu durum 'peçeleme' (sham transactions) olarak nitelendirilir; zira mükellef iktisadi amacına ulaşmak için kanunun ruhuna aykırı dolambaçlı yollar seçmiş olup, Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi ziyaı cezası ile karşılaşır.
  3. C
    Bu eylem 'vergi yansıması' (shifting) sürecinin bir parçasıdır; mükellef vergi yükünü fiyat mekanizması yoluyla üretim faktörlerine veya tüketicilere devrederek efektif vergi yükünü azaltmayı başarmıştır.
  4. D
    Bu davranış 'vergi kaçakçılığı' (evasion) kapsamına girer; çünkü mükellefin vergi matrahını kasten aşındırması sonucunda devletin vergi geliri kaybına uğraması söz konusudur ve hapis cezası öngörülür.
  5. E
    Bu durum mali literatürde 'vergi harcaması' (tax expenditure) olarak tanımlanır; devletin belirli sektörleri teşvik etmek amacıyla sağladığı muafiyet ve istisnaların mükellef tarafından otomatik olarak kullanılmasıdır.

Cevap

Mükellefin vergi kanunlarının lafzına uygun hareket ederek ikame etkisiyle vergi matrahını daraltması (vergiden kaçınma), vergi erozyonuna yol açar ancak cezai yaptırım gerektirmez.
Vergiden kaçınma, mükellefin vergi kanunlarının boşluklarından yararlanarak veya iktisadi kararlarını (tüketim, yatırım) değiştirerek vergi borcunu azaltmasıdır. Bu eylemde yasalara aykırılık bulunmadığı için cezai yaptırım yoktur; ancak matrahı azalttığı için vergi erozyonuna neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemin yasallığını kontrol et.
Yatırımcının vergi dışı bir alana yönelmesi tamamen yasal bir tercihtir.
Vergiden kaçınma, vergi kanunlarının lafzına (sözüne) uygun hareket edilerek gerçekleştirilir.
2
İktisadi mekanizmayı analiz et.
Mükellef, vergi yükü yüksek olan bir mal/hizmetten vazgeçip düşük olanı seçerek 'ikame etkisi' yaratmıştır.
Kaçınma, vergi doğuran olayla araya mesafe koymak için yapılan rasyonel bir tercihtir.
3
Makroekonomik sonuçları değerlendir.
Devletin vergi matrahı daralır, bu duruma 'vergi erozyonu' denir.
Kaçınma eylemleri kolektif olarak yapıldığında devletin vergi toplama potansiyelini aşındırır.
4
Hukuki sonucu belirle.
Eylem kanunlara uygun olduğu için herhangi bir vergi cezası veya yaptırım uygulanmaz.
Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi gereği, yasal boşluklardan yararlanmak suç teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Vergiden Kaçınma ve Vergi Erozyonu İlişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Vergiden Kaçınma

Bu konudan daha fazla soru