Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVergi Tarifesi ve Oranları

Sınıf usulü artan oranlı bir vergi tarifesinde, matrahı 400.000400.000 TL olan bir mükellefin tabi olduğu vergi oranı %20\%20 olarak belirlenmiştir. Matrahın 400.001400.001 TL'ye yükselmesi durumunda uygulanacak vergi oranının %25\%25’e çıktığı bir senaryoda; mükellefin karşılaştığı bu durumun vergi tekniği ve ödeme gücü ilkesi açısından doğurduğu temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Matrah artışının çok üzerinde bir vergi artışı (sıçrama etkisi) yaşanması nedeniyle marjinal vergi oranı %100’ün üzerine çıkmış ve mükellefin net geliri mutlak olarak azalmıştır.Cevap
  2. B
    Vergi esnekliğinin (E) tam olarak 1’e eşitlenmesi nedeniyle tarife aslında tek oranlı (düz) bir vergi sistemi gibi işlem görmeye başlamıştır.
  3. C
    Ortalama vergi oranının marjinal vergi oranından daha hızlı artması sonucunda vergi yükü adil bir şekilde dağıtılarak dikey adalet sağlanmıştır.
  4. D
    Bu durum 'dilim usulü artan oranlılık' sisteminde de aynı şiddette görülmekte olup verginin yasallığı ilkesine aykırı bir uygulama teşkil eder.
  5. E
    Matrahın bir birimlik artışı karşısında vergi yükünün değişmemesi, sistemin 'subjektif vergi ödeme gücü' ilkesini tam olarak karşıladığını kanıtlar.

Cevap

Matrah artışının çok üzerinde bir vergi artışı (sıçrama etkisi) yaşanması nedeniyle marjinal vergi oranının %100’ün üzerine çıkması ve mükellefin net gelirinin mutlak olarak azalmasıdır.
Doğru seçenek, 'sıçrama etkisi' (leap effect) olgusunu tam olarak açıklamaktadır. Sınıf usulü artan oranlı tarifelerde, matrah bir üst sınıfa geçtiğinde yeni oran matrahın sadece o sınıfa giren kısmına değil, tamamına uygulanır. Bu durum, matrahtaki küçük bir artışın çok daha büyük bir vergi artışına yol açmasına ve marjinal vergi oranının %100 sınırını aşmasına neden olur. Sonuç olarak mükellefin harcanabilir net geliri, brüt geliri artmasına rağmen azalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki vergi borcunu hesapla
400.000×0,20=80.000400.000 \times 0,20 = 80.000 TL
Sınıf usulü sistemde matrahın tamamı bulunduğu sınıfın oranıyla çarpılır.
2
İkinci durumdaki (matrah artışı sonrası) vergi borcunu hesapla
400.001×0,25=100.000,25400.001 \times 0,25 = 100.000,25 TL
Matrah bir üst sınıfa geçtiği için artık tüm matrah %25 oranına tabidir.
3
Vergi borcundaki değişimi (ΔT) ve matrahtaki değişimi (ΔM) bul
ΔT=20.000,25\Delta T = 20.000,25 TL ve ΔM=1\Delta M = 1 TL
Mükellefin karşılaştığı ek maliyeti belirlemek için farklar alınır.
4
Marjinal vergi oranını (tm) hesapla
tm=ΔTΔM=20.000,251=%2.000.025tm = \frac{\Delta T}{\Delta M} = \frac{20.000,25}{1} = \%2.000.025
Son bir birimlik artışın ne kadarının vergiye gittiğini ölçmek için marjinal oran hesaplanır.
5
Sonucu yorumla
Marjinal oran %100'ü aştığı için mükellef 1 TL kazanmış ancak 20.000 TL vergi ödemek zorunda kalmıştır.
Bu teknik arıza 'sıçrama etkisi' olarak adlandırılır ve sınıf usulü artan oranlılığın en büyük dezavantajıdır.

Anahtar Kavram

Sınıf Usulü Artan Oranlılık ve Sıçrama Etkisi

Daha Fazla Pratik

Dilim usulü artan oranlı bir tarifede aynı matrah artışının (400.000'den 400.001'e) yaratacağı marjinal vergi oranını hesaplayarak aradaki farkı analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Marjinal vergi oranının %100'ü aştığını anlamak için (Eski Gelir - Eski Vergi) ile (Yeni Gelir - Yeni Vergi) değerlerini karşılaştırabilirsiniz. İlk durumda net gelir 320.000 TL iken, ikinci durumda yaklaşık 300.000 TL'ye düşmektedir. Net gelirdeki bu mutlak azalış, marjinal oranın %100'ü geçtiğinin kanıtıdır.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Tarifesi ve Oranları

Bu konudan daha fazla soru