Doğal tekel piyasalarında, birim maliyetlerin üretimin her aşamasında azaldığı ve maliyet … — KPSS Maliye

Doğal tekel piyasalarında, birim maliyetlerin üretimin her aşamasında azaldığı ve maliyet fonksiyonunun alt-toplanırlık ( $subadditivity$ ) özelliği gösterdiği kabul edilmektedir. Bu yapısal özellikler göz önüne alındığında; devletin kaynak tahsisinde etkinliği (Pareto optimumu) sağlamak amacıyla marjinal maliyet fiyatlamasını ( $P=MC$ ) zorunlu kılması durumunda ortaya çıkacak temel finansal sonuç ve bu sonucun telafisi için literatürde önerilen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin toplam maliyetlerini karşılayamaması sonucu oluşan zarar - Genel bütçeden sübvansiyon sağlanmasıCevap
B
Tam kamusal mallarda görülen bedavacılık ( $free-riding$ ) sorunu - Kullanıcı ücreti tahsil edilmesi
C
Ortalama maliyetlerin marjinal maliyetin altında kalmasıyla oluşan aşırı kâr - Artan oranlı gelir vergisi uygulanması
D
Tüketimde dışlanamazlık nedeniyle oluşan piyasa yokluğu - Kamulaştırma yapılması
E
Marjinal sosyal faydanın marjinal sosyal maliyetten düşük olması - Pigoucu vergi uygulanması

Cevap

İşletmenin toplam maliyetlerini karşılayamaması sonucu oluşan zarar durumunda genel bütçeden sübvansiyon sağlanması gerekir.

Doğal tekellerde ölçek ekonomileri o kadar güçlüdür ki ortalama maliyet (

AC

) üretimin her aşamasında azalır. Ortalama maliyetin azaldığı bir durumda marjinal maliyet (

MC

) daima ortalama maliyetin altındadır. Devlet Pareto etkinliğini sağlamak için fiyatı marjinal maliyete (

P=MC

) eşitlediğinde, fiyat ortalama maliyetin altında kalır (

P < AC

). Bu durum işletmenin zarar etmesine yol açar. Bu zararın giderilerek üretimin sürdürülebilmesi için en yaygın önerilen yöntem genel bütçeden sübvansiyon sağlanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Doğal tekelin maliyet yapısını analiz etme

Doğal tekelde ölçek ekonomileri nedeniyle

AC

(ortalama maliyet) sürekli azalmaktadır. Matematiksel olarak

AC

azalırken

MC < AC

ilişkisi geçerlidir.

Alt-toplanırlık özelliği, üretimin tek bir firma tarafından yapılmasının daha az maliyetli olduğunu gösterir.

Devletin müdahale kuralını (P=MC) uygulama

Pareto etkinliği için fiyatın marjinal maliyete eşitlenmesi (

P=MC

) gerekir.

Kaynak tahsisinde etkinlik, tüketicinin ödediği fiyatın üretimdeki marjinal fedakarlığa eşit olmasıyla sağlanır.

Finansal dengeyi kontrol etme

MC < AC

olduğundan,

P = MC

kuralı uygulandığında

P < AC

olur.

Fiyatın birim maliyetin altında kalması, her birim üretimde işletmenin zarar etmesi anlamına gelir.

Telafi yöntemini belirleme

Oluşan finansal açığın (zararın) kamu kaynaklarından (genel bütçeden) sübvansiyon yoluyla karşılanması gerekir.

İşletmenin faaliyetini sürdürebilmesi ve etkinliğin korunması için sübvansiyon şarttır.

Anahtar Kavram

Doğal Tekellerde Marjinal Maliyet Fiyatlaması ve Sübvansiyon İhtiyacı

Daha Fazla Pratik

Doğal tekellerin fiyatlandırmasında kullanılan 'Ramsey Fiyatlaması' ve 'İki Kısımlı Tarife' yöntemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak 'İkinci En İyi Çözüm' olan Ortalama Maliyet Fiyatlaması (

P=AC

) uygulanabilir. Bu yöntemde işletme zarar etmez (normal kâr elde eder) ancak kaynak tahsisinde tam etkinlik sağlanamaz (refah kaybı oluşur).

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Konular