Kamu Tercihi Okulu düşünürleri tarafından kamu harcamalarındaki sürekli artış eğilimini açıklamak üzere kullanılan "Mali İllüzyon" (Mali Aldanma) yaklaşımı, devletin finansman yöntemlerinin seçmen algısı üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır.
Bu yaklaşıma göre, Mali İllüzyon etkisinin güçlü olduğu bir maliye sisteminde aşağıdakilerden hangisinin ortaya çıkması beklenir?
- ASeçmenlerin, borçlanmayla finanse edilen harcamaların gelecekte yaratacağı vergi yükünü tam olarak öngörerek bugünkü tasarruflarını artırması
- BKamu gelirleri içinde şeffaflığı yüksek dolaysız vergilerin payı arttıkça, seçmenlerin kamu hizmeti talebinin daha da genişlemesi
- Karmaşık vergi yapıları ve dolaylı vergiler nedeniyle kamu hizmetlerinin algılanan maliyetinin düşmesi sonucu, seçmen talebinin optimal seviyenin üzerine çıkmasıCevap
- DOlağanüstü toplumsal kriz dönemlerinde mükelleflerin katlanılabilir vergi sınırının aniden yükselerek kalıcı bir harcama sıçraması yaratması
- ESanayileşme ve ekonomik kalkınmayla birlikte devletin üstlendiği sosyal ve hukuki fonksiyonların sürekli olarak genişlemek zorunda kalması
Cevap
Karmaşık vergi yapıları ve dolaylı vergiler nedeniyle kamu hizmetlerinin algılanan maliyetinin düşmesi sonucu, seçmen talebinin optimal seviyenin üzerine çıkmasını ifade eden seçenektir.
Mali illüzyon yaklaşımına göre devlet; maliyetleri gizleyen, karmaşık ve dolaylı vergilere ya da dış/iç borçlanmaya başvurduğunda seçmenler kamu hizmetlerinin marjinal maliyetini gerçekte olduğundan çok daha düşük algılar. Bu bilgi asimetrisi ve algı yanılması, seçmenlerin fiyatını 'ucuz' algıladıkları kamu hizmetlerinden daha fazla talep etmelerine, böylece kamu harcamalarının etkin (optimal) piyasa seviyesinin ötesine geçerek aşırı büyümesine neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mali İllüzyon (Fiscal Illusion) ve Kamu Tercihi Okulu