Maliye teorisinde vergilemede adalet ilkesi; mükelleflerin ödeme güçleri ile yüklendikleri vergi yükü arasında makul bir denge kurulmasını ifade eder. Bu kapsamda teoride yatay ve dikey adalet olmak üzere iki temel ayrım yapılmaktadır.
Buna göre;
I. Aynı gelir düzeyine sahip olan mükelleflerden, geliri emek yoğun çalışmaya (ücret) dayalı olan ile sermaye gelirine (kira) dayalı olanın, gelirin niteliği ayrıştırılmadan aynı vergi yüküne tabi tutulması,
II. Farklı gelir düzeylerine sahip mükelleflere, ödeme güçleri arasındaki fark dikkate alınmaksızın tek bir (düz oranlı) vergi tarifesinin uygulanması
durumlarının sırasıyla zedelediği adalet boyutları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Yatay Adalet - Dikey AdaletCevap
- BDikey Adalet - Yatay Adalet
- CGenellik İlkesi - Dikey Adalet
- DYatay Adalet - Kanunilik İlkesi
- EMali Güç İlkesi - Faydalanma İlkesi
Cevap
Vergilemede adalet ilkesinin zedelenen boyutları sırasıyla Yatay Adalet ve Dikey Adalettir.
Vergilemede adalet ilkesi uyarınca, aynı ödeme gücüne sahip olanların aynı (yatay adalet), farklı ödeme gücüne sahip olanların ise farklı (dikey adalet) oranlarda vergilendirilmesi gerekir. Birinci senaryoda gelirin niteliğinin (ücret vs. kira) gözetilmemesi yatay adaleti, ikinci senaryoda farklı gelir tutarlarına rağmen tek bir oran uygulanması dikey adaleti zedelemektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergilemede Adalet (Yatay ve Dikey)