Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu ve Özel Giderlerin Karşılaştırılması

Bir ülkede Sağlık Bakanlığı'nın salgın hastalıklarla mücadele kapsamında ülke çapında yürüttüğü ücretsiz aşılama programının maliyeti ile özel bir ilaç şirketinin piyasaya sunmak üzere geliştirdiği yeni bir vitamin takviyesinin araştırma ve pazarlama maliyetleri karşılaştırılmaktadır.

Bu iki harcama sürecinin motivasyon, finansman ve karar alma boyutları maliye teorisi açısından incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru bir tespittir?

  1. A
    Her iki kurumun da bahsi geçen harcamaları gerçekleştirirken temel motivasyonu, piyasa koşullarında ticari riskler alarak kurumlarının finansal kârlılığını maksimize etmektir.
  2. B
    Bakanlığın aşılama programı parlamentonun bütçe onayıyla gerçekleştiği için sadece hukuki bir işlem niteliği taşırken, hiçbir şekilde ekonomik anlamda kıt kaynak kullanımını (iktisadi unsuru) bünyesinde barındırmaz.
  3. Bakanlığın harcama kararı siyasal mekanizmalarla alınıp temel olarak toplumsal faydayı hedefler ve cebri kamu gelirleriyle finanse edilirken; ilaç şirketinin harcamaları piyasa mekanizması içinde iradi mübadelelere dayanarak kâr maksimizasyonu güdüsüyle gerçekleştirilir.Cevap
  4. D
    Bakanlığın sunduğu ücretsiz aşı hizmeti vatandaşlara yönelik bir transfer harcaması niteliği taşıdığından, harcamanın yapılabilmesi için faydalanıcıların devlete doğrudan bir mal veya hizmet sunması zorunludur.
  5. E
    Özel ilaç şirketinin gerçekleştirdiği araştırma harcamaları, kamu sağlığına dolaylı olarak katkı sağladığı için 5018 sayılı Kanun kapsamında dar anlamda kamu gideri olarak sınıflandırılır.

Cevap

Bakanlığın harcama kararının siyasal mekanizmalarla alınıp toplumsal faydayı hedeflediği ve cebri gelirlerle finanse edildiği; ilaç şirketinin harcamasının ise piyasa mekanizması içinde iradi mübadelelere dayanarak kâr maksimizasyonu güdüsüyle gerçekleştirildiğini belirten seçenektir.
Kamu giderleri ile özel giderler arasındaki temel farklar motivasyon, karar alma ve finansman süreçlerinde yatar. Kamu giderleri (Sağlık Bakanlığı'nın aşılama programı) siyasal mekanizmalar aracılığıyla kararlaştırılır, toplumsal fayda maksimizasyonunu amaçlar ve ağırlıklı olarak vergi gibi cebri (zorlayıcı) kaynaklarla finanse edilir. Buna karşılık özel giderler (ilaç şirketinin yatırımı) piyasa mekanizmasındaki fiyat sinyallerine göre şekillenir, finansal kârlılığı hedefler ve iradi (gönüllü) piyasa işlemleriyle finanse edilir. Doğru seçenek bu yapısal ayrımları maliye teorisine uygun olarak eksiksiz biçimde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki senaryoda yer alan aktörlerin (Sağlık Bakanlığı ve özel ilaç şirketi) harcama motivasyonlarını analiz et.
Bakanlığın temel amacı toplumsal fayda (salgını önleme) iken, özel şirketin amacı finansal kâr elde etmektir.
Kamu ve özel giderler arasındaki en temel ayrımlardan biri amaç farklılığıdır.
2
Harcamaların karar alma mekanizmalarını ve finansman yöntemlerini karşılaştır.
Kamu giderleri siyasi süreçlerle (bütçe kanunu aracılığıyla) belirlenir ve vergi gibi cebri (zorlayıcı) yöntemlerle finanse edilir. Özel giderler ise piyasa sinyalleriyle belirlenir ve iradi (gönüllü) yollarla finanse edilir.
Kaynak tahsis sürecinde devletin ve piyasanın işleyiş kuralları birbirinden yapısal olarak farklıdır.
3
Seçenekleri bu teorik çerçevede değerlendirerek doğru ifadeyi tespit et.
Bakanlığın siyasal mekanizma, toplumsal fayda ve cebri finansman kullandığını; şirketin ise piyasa mekanizması, kâr amacı ve iradi finansman kullandığını belirten seçenek doğru yanıttır.
Bu ifade kamu ve özel harcamalar arasındaki motivasyon, karar alma ve finansman farklarını eksiksiz özetlemektedir.

Anahtar Kavram

Kamu ve Özel Giderlerin Temel Farklılıkları (Amaç, Karar Alma, Finansman)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu ve Özel Giderlerin Karşılaştırılması

Bu konudan daha fazla soru