Maliye biliminde metodolojik bir ayrım olarak 'pozitif' ve 'normatif' yaklaşımlar, iktisadi olayların incelenme biçimini ve ulaşılan sonuçların niteliğini belirler. Pozitif maliye, olayları ampirik ve test edilebilir 'neden-sonuç' ilişkileri içerisinde ele alırken; normatif maliye, 'ne olmalı' sorusuna toplumsal refah, etik ve adalet ölçütleriyle cevap arar.
Bu metodolojik çerçeve ve maliye teorisindeki temel yaklaşımlar göz önüne alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi teknik olarak en doğrudur?
- Refah İktisadı, kaynak tahsisinde etkinliğin (Pareto etkinliği) sağlanması için gerekli marjinal şartları pozitif bir metodolojiyle çözümlemesine karşın; farklı etkin noktalar arasından hangisinin 'toplumsal açıdan en iyi' olduğunun belirlenmesinde normatif bir değer yargısı olan 'sosyal refah fonksiyonuna' ihtiyaç duyar.Cevap
- BPareto kriteri, objektif bir verimlilik tanımı sunması ve bireysel tercihlerden hareket etmesi nedeniyle, analizi değer yargılarından tamamen arındıran ve saf pozitif maliye sahasında kalan bir ölçüttür.
- CKamu Tercihi Teorisi (Public Choice), siyasal süreci 'homo economicus' varsayımıyla ampirik olarak incelediği için normatif maliyenin bir alt dalı olarak kabul edilir ve anayasal kurallar gibi politika önerilerinde bulunmaz.
- DDışsallıkların varlığı durumunda piyasanın başarısız olduğunu saptamak normatif maliyenin; bu başarısızlığı gidermek için uygulanacak Pigoucu vergi miktarını marjinal sosyal maliyete göre hesaplamak ise pozitif maliyenin konusudur.
- EWagner Kanunu gibi kamu harcamalarının artışını açıklayan temel maliye teorileri, devletin ekonomideki rolünün büyümesi gerektiğini savundukları için metodolojik olarak tamamen normatif bir karakter taşırlar.
Cevap
Refah İktisadı'nın kaynak tahsisi etkinliğini pozitif metodolojiyle türetirken, toplumsal seçim aşamasında normatif sosyal refah fonksiyonuna müracaat ettiğini belirten ifade doğrudur.
Refah İktisadı yaklaşımı, modern maliye teorisinde pozitif ve normatif ayrımının en net görüldüğü alandır. Yaklaşım, üretimde ve tüketimde etkinliğin (Pareto şartları) nasıl sağlanacağını matematiksel ve ampirik olarak (pozitif) ortaya koyar. Ancak, kaynakların farklı etkin dağılımları arasından hangisinin toplum için 'en adil' veya 'en iyi' olduğunu belirlemek için kaçınılmaz olarak etik bir tercih olan Sosyal Refah Fonksiyonu'na (normatif) ihtiyaç duyar. Bu durum, teknik analizin değer yargısıyla birleştiği noktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Maliye Metodolojisinde Pozitif-Normatif Sentezi