Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVergiyi Doğuran Olay

Bir mükellefin, kamu düzenine ve emredici hukuk kurallarına aykırı bir faaliyet sonucunda ekonomik bir değer elde etmesi ve bu faaliyete dayanak olan hukuki sözleşmenin 'mutlak butlan' (hükümsüzlük) ile sakatlanmış olması durumunda; söz konusu kazanç üzerinden vergi borcunun doğup doğmayacağı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Sözleşmenin mutlak butlanla malul olması, hukuk aleminde hiçbir sonuç doğurmayacağı için vergi hukukunda da vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesine imkan tanımaz.
  2. B
    Vergi ehliyeti ve vergi kanunlarının özerkliği gereği, geçersiz bir hukuki işleme dayalı kazançlar ancak söz konusu sözleşmenin taraflarca feshinden sonra vergiye tabi tutulabilir.
  3. Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya bu olayı doğuran işlemin hükümsüzlüğü vergi borcunun doğmasına engel teşkil etmez; çünkü vergilendirmede hukuki geçerlilikten ziyade iktisadi tekemmül esastır.Cevap
  4. D
    Kanuna aykırı fiiller sonucunda elde edilen kazançların vergilendirilmesi, devletin bu yasa dışı fiilleri zımnen meşrulaştırması anlamına geleceğinden, bu kazançlar vergiye değil sadece müsadereye tabidir.
  5. E
    Vergiyi doğuran olay işlemin iktisadi özüne dayansa da, mutlak butlan durumunda vergi borcunun tekemmül edebilmesi için idarenin mutlaka re'sen veya ikmalen tarhiyat yapması şarttır.

Cevap

Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya işlemin hükümsüzlüğü vergi borcunun doğmasına engel teşkil etmez; zira vergilendirmede iktisadi tekemmül ve maddi gerçeklik esastır.
Vergi Usul Kanunu’nun 9. maddesinin 2. fıkrası, vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış bir fiil olmasının veya bu olayın dayandığı hukuki işlemin hükümsüz (butlan) olmasının mükellefiyeti etkilemeyeceğini emreder. Bu durum, vergi hukukunun özerkliği ve 'iktisadi yaklaşım' ilkesinin bir sonucudur; devlet, işlemin hukuki geçerliliğine bakmaksızın, gerçekleşen iktisadi sonucu ve maddi gerçekliği vergilendirir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergiyi doğuran olayın tanımını ve kapsamını değerlendiriniz.
VUK madde 19'a göre vergi alacağı, vergi kanunlarının olayla bağladığı vergiyi doğuran olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.
Vergi borcunun doğumu için gereken temel şartın belirlenmesi gerekir.
2
İşlemin hukuki geçerliliğinin vergilendirmeye etkisini inceleyiniz.
VUK madde 9/2, vergiyi doğuran olayın yasaklanmış olması veya hükümsüz (butlan) olmasının vergi borcunu ortadan kaldırmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
Vergi hukukunun özerkliği ve iktisadi yaklaşım ilkesi gereği maddi gerçekliğin hukuki biçimsellikten üstün olduğunu teyit etmek gerekir.
3
İktisadi ve hukuki tekemmül arasındaki farkı uygulayınız.
Sözleşme mutlak butlanla malul olsa bile (hukuki geçersizlik), eğer bir gelir elde edilmiş veya bir harcama yapılmışsa (iktisadi tekemmül), vergi alacağı doğar.
Sorudaki senaryoda ekonomik bir değer elde edilmiş olması, vergi borcunun doğması için yeterlidir.

Anahtar Kavram

Vergi Hukukunun Özerkliği ve Vergiyi Doğuran Olayın Maddi Gerçekliği

Daha Fazla Pratik

VUK madde 3/B'deki iktisadi yaklaşım ilkesi ile madde 9/2 arasındaki bütünlüğü çalışarak, ispat hukukundaki yansımalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergiyi Doğuran Olay

Bu konudan daha fazla soru