Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Harcamaları Politikası

Keynesyen makroekonomik modelin geçerli olduğu dışa kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc), 0,800,80'dir. Hükümet, kaynak dağılımında etkinliği artırmak amacıyla 200200 milyar TL'lik yeni altyapı yatırımı (reel harcama) yapma kararı almıştır. Otonom vergilerin geçerli olduğu bu ekonomide, hükümet bu yeni harcamanın yarısını (100100 milyar TL) alt gelir gruplarına yönelik karşılıksız transfer harcamalarını iptal ederek, diğer yarısını (100100 milyar TL) ise otonom vergileri artırarak finanse etmiştir.

Buna göre, gerçekleştirilen bu karmaşık maliye politikasının milli gelir üzerindeki net etkisi ve temel makroekonomik gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. Milli gelir 200 milyar TL artar. Reel harcamalar toplam talebe doğrudan katılırken, vergi ve transfer harcamalarındaki değişiklikler harcanabilir gelir üzerinden dolaylı etki yarattığından reel harcama çarpanı her iki dolaylı çarpandan daha büyüktür.Cevap
  2. B
    Milli gelir değişmez. Devletin reel harcama artışı, vergi artışı ve transfer kesintisiyle tamamen finanse edildiğinden, denk bütçe çarpanı kuralı gereği ekonomide genişletici veya daraltıcı bir net etki doğmaz.
  3. C
    Milli gelir 1000 milyar TL artar. Altyapı yatırımları kaynak dağılımında etkinliği sağladığı için çarpan mekanizması tam çalışır; vergi ve transfer politikaları ise sadece gelir dağılımını etkilediğinden milli geliri değiştirmez.
  4. D
    Milli gelir 800 milyar TL azalır. Klasik yaklaşıma göre devletin yatırımları tam dışlama etkisine (crowding-out) yol açacağından, ekonomide sadece vergi artışının ve transfer kesintisinin daraltıcı etkileri hissedilir.
  5. E
    Milli gelir 200 milyar TL azalır. Transfer harcamaları ve otonom vergiler otomatik istikrar sağlayıcı oldukları için, iradi maliye politikası olan reel harcamalara kıyasla ekonomide çok daha güçlü bir etki bırakarak genişlemeyi tersine çevirir.

Cevap

Milli gelir 200 milyar TL artar. Çünkü reel harcamalar toplam talebe doğrudan katılırken, otonom vergiler ve transfer harcamaları harcanabilir gelir üzerinden sadece marjinal tüketim eğilimi (cc) oranında dolaylı olarak katılır. Bu sebeple reel harcama çarpanı, dolaylı çarpanlardan mutlak değerce daha büyüktür.
Verilen senaryoda 200 milyar TL'lik reel harcama artışının genişletici etkisi (200×5=+1000200 \times 5 = +1000); 100 milyar TL'lik transfer kesintisinin daraltıcı etkisi (−100×4=−400-100 \times 4 = -400) ve 100 milyar TL'lik vergi artışının daraltıcı etkisi (+100×−4=−400+100 \times -4 = -400) ile toplanmalıdır. Net etki: 1000−400−400=+2001000 - 400 - 400 = +200 milyar TL'dir. Bunun temel makroekonomik nedeni; reel harcamaların toplam talebe doğrudan, vergi ve transferlerin ise marjinal tüketim eğilimi üzerinden dolaylı katılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Çarpan katsayılarının (kGk_G, kTrk_{Tr}, kTk_T) ayrı ayrı hesaplanması.
Reel Harcama Çarpanı: kG=11−0,80=5k_G = \frac{1}{1-0,80} = 5. Transfer Çarpanı: kTr=0,801−0,80=4k_{Tr} = \frac{0,80}{1-0,80} = 4. Vergi Çarpanı: kT=−0,801−0,80=−4k_T = \frac{-0,80}{1-0,80} = -4.
Farklı maliye politikası araçlarının milli gelir üzerindeki etkilerini matematiksel olarak bulmak için her aracın kendi çarpan katsayısı kullanılmalıdır.
2
Reel harcama artışının yaratacağı genişletici etkinin hesaplanması.
ΔYG=ΔG×kG=(+200)×5=+1000\Delta Y_G = \Delta G \times k_G = (+200) \times 5 = +1000 milyar TL.
Hükümetin altyapı yatırımları toplam talebi doğrudan artıran bir unsurdur.
3
Transfer iptali ve vergi artışının yaratacağı daraltıcı etkilerin hesaplanması.
Transfer etkisi: ΔYTr=(−100)×4=−400\Delta Y_{Tr} = (-100) \times 4 = -400 milyar TL. Vergi etkisi: ΔYT=(+100)×(−4)=−400\Delta Y_T = (+100) \times (-4) = -400 milyar TL.
Transfer harcamalarındaki kesinti ve vergi artışı, hanehalkının harcanabilir gelirini düşürerek tüketimi daraltır.
4
Milli gelirdeki toplam (net) etkinin bulunması ve makroekonomik gerekçenin açıklanması.
Net Etki (ΔY\Delta Y) = 1000−400−400=+2001000 - 400 - 400 = +200 milyar TL. Gerekçe: GG'nin toplam talebe doğrudan katılması, TrTr ve TT'nin ise dolaylı katılmasıdır.
Politikanın net sonucunu ve bunun arkasındaki doğrudan/dolaylı aktarım mekanizması farkını sentezlemek için.

Anahtar Kavram

Farklı Kamu Harcamalarının (Reel/Transfer) ve Vergilerin Çarpan Etkileri

Alternatif Yöntem

Matematiksel bir kısa yol olarak Denk Bütçe Çarpanı mekanizması kullanılabilir: Bu senaryoda 200 birimlik harcamanın 100 birimi vergi ile, 100 birimi transfer kesintisi ile finanse edilmiştir. Vergi ile finanse edilen kısmın net etkisi ΔGT×(kG+kT)=100×(5−4)=+100\Delta G_{T} \times (k_G + k_T) = 100 \times (5 - 4) = +100'dür. Transfer kesintisi ile finanse edilen kısmın net etkisi ise ΔGTr×(kG−kTr)=100×(5−4)=+100\Delta G_{Tr} \times (k_G - k_{Tr}) = 100 \times (5 - 4) = +100'dür. İki etkinin toplamı doğrudan +200+200 milyar TL sonucunu verir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Harcamaları Politikası

Bu konudan daha fazla soru