James Buchanan ve Gordon Tullock tarafından geliştirilen Anayasal İktisat yaklaşımında; siyasal süreç "anayasal seçim aşaması" (kuralların belirlenmesi) ve "post-anayasal aşama" (kurallar dahilindeki hamleler) olarak ikiye ayrılır. Bu yaklaşıma göre, bireylerin anayasal düzeyde oyunun kurallarını seçerken takındıkları tutum ve bu aşamada aranan rıza kriteri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bireyler, gelecekteki konumlarını tam olarak öngöremedikleri bir "belirsizlik örtüsü" (veil of uncertainty) altında, kurallar üzerinde oybirliği (unanimity) ile uzlaşma eğilimindedirler.Cevap
- BAnayasal düzeyde de rasyonel çıkar maksimizasyonu geçerli olduğundan, aktörler kendi bölgelerine veya gruplarına ayrıcalık tanıyan kurallar için oylama ticareti (logrolling) mekanizmasını işletirler.
- CAnayasal kurallar, toplumun en küçük çoğunluğunun tercihini yansıtan "ortanca seçmen" (median voter) teoremi çerçevesinde belirlenerek demokratik meşruiyet sağlanır.
- DKurallar, piyasa başarısızlıklarını gidermek ve Pareto etkinliğini sağlamak amacıyla dışsal bir otorite tarafından rasyonel bir "sosyal refah fonksiyonu" maksimize edilecek şekilde kurgulanır.
- EBireyler, rasyonel cehalet (rational ignorance) nedeniyle kuralların uzun vadeli etkilerini hesaplayamadıkları için anayasal seçim süreci tamamen bürokratik elitlerin kontrolünde gerçekleşir.
Cevap
Anayasal düzeyde bireylerin belirsizlik örtüsü altında kurallar üzerinde oybirliği ile uzlaşması temel prensiptir.
James Buchanan'ın Anayasal İktisat yaklaşımında, bireyler anayasal düzeyde (rules of the game) hangi kuralın en adil ve verimli olduğunu seçerken bir 'belirsizlik örtüsü' arkasındadırlar. Bu örtü, bireyin gelecekte hangi sosyal veya ekonomik konumda olacağını bilmemesini sağlar, bu da onları herkes için genel ve adil kurallar üzerinde 'oybirliği' ile anlaşmaya iter. Çoğunluk kuralı veya oylama ticareti gibi mekanizmalar ise bu aşamada değil, kurallar kabul edildikten sonraki günlük siyasal süreçte (post-anayasal aşama) devreye girer.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anayasal İktisat ve Sözleşmeci Yaklaşım
Daha Fazla Pratik
Buchanan ve Tullock'un 'The Calculus of Consent' kitabında ele alınan 'Dışsal Maliyetler' ve 'Karar Alma Maliyetleri' arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s