Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Harcamaları Politikası

Bir ülkenin ekonomi yönetimi, toplam talep yetersizliğinden kaynaklanan durgunluğu aşmak için 100100 milyar TL büyüklüğünde bir genişletici maliye politikası paketi tasarlamaktadır. Yapılan ekonometrik tahminlere göre toplumun marjinal tüketim eğilimi 0,800,80'dir (Vergiler ve dış ticaret ihmal edilmiştir). Politika yapıcılar, paketin uygulanma biçimiyle ilgili iki alternatif üzerinde durmaktadır:

- Alternatif X: Tutarın tamamıyla yeni altyapı yatırımları ve kamu hizmeti alımları yapılması (Reel harcama).
- Alternatif Y: Tutarın tamamının dar gelirli vatandaşlara nakdi sosyal yardım olarak ödenmesi (Transfer harcaması).

Bu bilgilere göre, alternatiflerin yaratacağı çarpan etkileri ve maliye politikasının temel amaçları bağlamındaki rolleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Alternatif X milli geliri 500500 milyar TL artırır ve ekonomideki kaynak tahsisini doğrudan etkiler; Alternatif Y ise milli geliri 400400 milyar TL artırır ve öncelikle gelir dağılımını etkiler.Cevap
  2. B
    Her iki alternatif de milli gelirde 500500 milyar TL'lik eşit bir artış sağlar; ancak Klasik yaklaşıma göre Alternatif X tam istihdamı sağlarken Alternatif Y dışlama (crowding-out) etkisine yol açar.
  3. C
    Alternatif X milli geliri 400400 milyar TL, Alternatif Y ise 500500 milyar TL artırır; çünkü transfer harcamaları doğrudan harcanabilir geliri artırdığından reel harcamalara kıyasla çarpan katsayısı daha yüksektir.
  4. D
    Alternatif X milli geliri 500500 milyar TL artırır ve otomatik istikrar sağlayıcı işlev görür; Alternatif Y ise milli geliri 400400 milyar TL artırır ve iradi bir politika aracıdır.
  5. E
    Alternatif X milli geliri 500500 milyar TL, Alternatif Y ise 400400 milyar TL artırır; ancak Alternatif X öncelikle gelir dağılımında adaleti sağlarken, Alternatif Y piyasadaki kaynak dağılımı etkinliğini maksimize eder.

Cevap

Alternatif X'in milli geliri 500 milyar TL artırıp kaynak tahsisini etkileyeceğini, Alternatif Y'nin ise milli geliri 400 milyar TL artırıp gelir dağılımını etkileyeceğini ifade eden seçenektir.
Verilen c=0,80c=0,80 değeri kullanıldığında reel kamu harcamaları çarpanı 11−c=5\frac{1}{1-c} = 5'tir. 100 milyar TL'lik reel harcama (Alternatif X) milli geliri 100×5=500100 \times 5 = 500 milyar TL artırır. Transfer harcamaları çarpanı ise c1−c=4\frac{c}{1-c} = 4'tür. 100 milyar TL'lik transfer harcaması (Alternatif Y) milli geliri 100×4=400100 \times 4 = 400 milyar TL artırır. Teorik olarak reel harcamalar (altyapı, hizmet alımı) ekonomideki kaynakların kullanım yerini değiştirdiği için 'kaynak tahsisinde etkinlik' amacı gütmekte; transfer harcamaları ise satın alma gücünü dar gelirlilere aktardığı için 'gelir dağılımında adalet' amacına hizmet etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal tüketim eğiliminden (c) yola çıkarak çarpan katsayılarının bulunması.
Reel harcama çarpanı kE=11−0,80=5k_E = \frac{1}{1 - 0,80} = 5 ve Transfer harcaması çarpanı kTR=0,801−0,80=4k_{TR} = \frac{0,80}{1 - 0,80} = 4 olarak hesaplanır.
Farklı harcama türlerinin milli gelir üzerindeki etkisini ölçecek katsayıları belirlemek için.
2
Alternatif X (Reel Harcama) için milli gelir artışının hesaplanması.
ΔYX=ΔG×kE  ⟹  100×5=500\Delta Y_X = \Delta G \times k_E \implies 100 \times 5 = 500 milyar TL.
Reel harcamalar ekonomiye doğrudan enjekte edildiğinden tümüyle çarpan mekanizmasına girer.
3
Alternatif Y (Transfer Harcaması) için milli gelir artışının hesaplanması.
ΔYY=ΔTR×kTR  ⟹  100×4=400\Delta Y_Y = \Delta TR \times k_{TR} \implies 100 \times 4 = 400 milyar TL.
Transfer harcamalarının bir kısmı (1−c1-c kadarı) ilk aşamada tasarrufa ayrıldığı için çarpan etkisi daha düşüktür.
4
Harcama türlerinin maliye politikasının temel amaçları yönünden değerlendirilmesi.
Reel harcamalar (mal/hizmet alımı, yatırım) faktör piyasalarından doğrudan alım yaptığı için 'kaynak tahsisini' etkiler. Transfer harcamaları (sosyal yardımlar) ise doğrudan üretim yaratmayıp satın alma gücünü transfer ettiği için 'gelir dağılımını' etkiler.
Harcamaların makroekonomik etkilerinin niteliksel ayrımını yapabilmek için.

Anahtar Kavram

Harcama ve Transfer Çarpanları ile Kamu Harcamalarının Ekonomik İşlevleri
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Harcamaları Politikası

Bu konudan daha fazla soru