Bir ülkenin ekonomi yönetimi, uzun süren bir resesyon döneminden çıkış stratejilerini belirlemek üzere hazırladığı "Ekonomik İstikrar Programı"nda şu temel ilkelere yer vermiştir:
I. Bütçe açıklarının makroekonomik istikrarsızlık yaratmasını önlemek için bütçe her mali yılda mutlaka denk bağlanmalıdır.
II. Vergi sistemi, piyasadaki nispi fiyatları değiştirmeyecek ve ekonomik birimlerin kararlarını etkilemeyecek şekilde düzenlenmelidir.
III. Kamu borçlanmasına yalnızca sermaye teşkili sağlayan ve kendi borcunu ödeyebilecek kapasitedeki üretken altyapı yatırımlarının finansmanı için başvurulmalıdır.
IV. Özel sektör yatırımlarının dışlanmasını (crowding-out) engellemek amacıyla devletin ekonomideki payı asgari düzeyde tutulmalı ve kamu harcamalarının hacmi küçültülmelidir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Modern (Keynesyen) maliye politikası yaklaşımını benimseyen bir iktisatçının, geleneksel maliye anlayışını yansıtan bu programa yönelteceği eleştiri veya değerlendirmelerden biri olamaz?
- AI. ilkenin ekonomik daralma dönemlerinde ısrarla uygulanmasının, toplam talebi daha da kısarak resesyonu derinleştiren döngüsel (pro-siklik) bir etki yaratacağını savunması
- BII. ilkeye karşı çıkarak, vergilerin salt bir kamu finansmanı aracı olarak değil, gelir dağılımını düzeltmek ve talebi yönlendirmek amacıyla fonksiyonel olarak kullanılması gerektiğini belirtmesi
- CIII. ilkeyi reddederek, eksik istihdam dengesinde kamu borçlanmasının yalnızca sermaye teşkili için değil, efektif talebi canlandıracak cari ve transfer harcamalarını finanse etmek için de kullanılabileceğini ileri sürmesi
- DIV. ilkedeki dışlama etkisi (crowding-out) kaygısının eksik istihdam koşullarında yersiz olduğunu, atıl kapasite varken artan kamu harcamalarının çarpan mekanizmasıyla milli geliri büyüteceğini iddia etmesi
- Ekonomiye müdahalede iradi maliye politikalarının karar ve uygulama gecikmeleri nedeniyle istikrarsızlığı artıracağını, bu yüzden para arzının ekonomik büyümeye paralel sabit bir kurala bağlanması gerektiğini öne sürmesiCevap
Cevap
Geleneksel ve Modern Yaklaşım Karşılaştırma Özeti:
| Özellik | Geleneksel (Klasik) Yaklaşım | Modern (Keynesyen) Yaklaşım |
|---|---|---|
| Temel Felsefe | Tarafsız Devlet (Laissez-Faire) | Müdahaleci Devlet |
| Bütçe İlkesi | Yıllık Denk Bütçe | Telafi Edici Bütçe (Konjonktürel Denklik) |
| Vergi Anlayışı | Tarafsız Vergi (Sadece mali amaçlı) | Fonksiyonel Vergi (Ekonomik/sosyal amaçlı) |
| Borçlanma | İstisnai (Sadece verimli yatırımlar) | Aktif Politika Aracı (Efektif talebi yönetmek için) |
| Dışlama Etkisi | Tam dışlama (Crowding-out) vardır | Eksik istihdamda dışlama olmaz, çarpan işler |