Maliye politikasının makroekonomik hedeflere ulaşmada kullandığı temel araçlar (kamu harcamaları, vergiler ve borçlanma), ekonomideki toplam talep ve kaynak tahsisi üzerinde farklı aktarım kanallarına (transmission mechanisms) sahiptir. Bu araçların etkinlik düzeyleri; doğrudan veya dolaylı etki yaratma kapasitelerine, kurumsal katılıklarına ve konjonktürel duyarlılıklarına göre değişmektedir.
Maliye politikasının temel araçlarının yapısal özellikleri ve genel teorik çerçevesi bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AModern maliye politikası anlayışında temel araçlar, bütçe denkliğini her mali yılda mutlak surette sağlamak üzere 'tarafsız (nötr)' bir işlevle sınırlandırılırken; geleneksel maliye politikası bu araçların ekonomik istikrarsızlıkları gidermek için telafi edici (anti-siklinal) bir müdahale unsuru olarak kullanılmasını savunur.
- BTemel maliye araçlarından olan vergilerin; piyasa mekanizması tarafından yeterince üretilemeyen kamusal malların finansmanı için özel kesimden kamu kesimine satın alma gücü transfer etmesi süreci, maliye politikasının 'gelir dağılımında adalet' (bölüşüm) fonksiyonunun doğrudan bir sonucudur.
- Kamu alımları (tüketim ve yatırım harcamaları), makroekonomik modelde toplam talep denkleminin otonom bir bileşeni olarak ekonomiye birinci elden etki ederken; vergiler ve transfer harcamaları, karar birimlerinin harcanabilir gelirini ve marjinal tüketim eğilimlerine bağlı harcama kararlarını değiştirerek 'dolaylı' bir aktarım mekanizmasıyla çalışır.Cevap
- DEkonomide aşırı ısınma ve talep enflasyonu belirtilerinin ortaya çıktığı konjonktür aşamalarında, genel çerçeve gereği devletin iç borçlanma senedi ihracını durdurarak kamu harcamalarını artırıcı ve vergi oranlarını düşürücü politika araçlarını eşzamanlı olarak devreye sokması gerekir.
- EMaliye politikasının temel bir aracı olan vergi hasılatında veya bazı kamu harcamalarında yeni bir yasal düzenlemeye gerek kalmaksızın, ekonomik dalgalanmalara bağlı olarak kendiliğinden meydana gelen bütçe dengeleyici değişimler 'iradi (ihtiyari) maliye politikası' mekanizmasının sonucudur.
Cevap
Maliye politikasının temel araçlarından kamu alımlarının toplam talebi doğrudan, vergi ve transfer ödemelerinin ise harcanabilir gelir üzerinden dolaylı olarak etkilediğini belirten seçenektir.
Doğru cevap, maliye politikası araçlarının makroekonomik aktarım mekanizmasını kesin bir teorik doğrulukla açıklamaktadır. Kamu alımları (reel devlet harcamaları), milli gelir denkleminin doğrudan bir parçası olduğu için toplam talebe anında ve 'birinci elden' müdahale eder. Buna karşılık vergiler ve transfer ödemeleri, toplam talebi ancak ekonomik birimlerin harcanabilir gelirlerini değiştirip onların tüketim ve tasarruf kararlarını etkileyerek 'dolaylı' yoldan değiştirebilirler. Kamu harcamaları çarpanının vergi çarpanından daha güçlü ve hızlı olmasının temel teknik dayanağı budur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Maliye Politikası Araçlarının Doğrudan ve Dolaylı Aktarım Mekanizmaları