Yüksek oranlı talep enflasyonu ve yapısal bütçe açıklarının eş anlı olarak yaşandığı bir ekonomide, Hazine yönetimi bütçe açıklarını finanse etmek için Merkez Bankası avansları veya ticari bankalar yerine, doğrudan banka dışı özel kesime (hanehalkı ve kurumsal yatırımcılara) yönelik uzun vadeli devlet tahvili ihracına ağırlık verme kararı almıştır.
Buna göre, Hazine'nin tercih ettiği bu borçlanma stratejisinin enflasyonla mücadele kapsamındaki temel makroekonomik amacı ile bu politikanın uygulanması neticesinde ortaya çıkması beklenen en belirgin risk (yan etki) aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- Temel Amaç: Piyasada tüketime yönelebilecek aşırı likiditeyi emerek toplam talebi daraltmak — Risk: Faiz oranlarının yükselmesiyle özel kesim yatırımlarının dışlanması (Crowding-out)Cevap
- BTemel Amaç: Borcun parasallaşmasını (monetizasyon) sağlayarak borçlanma maliyetlerini kalıcı olarak düşürmek — Risk: Ricardocu denklik hipotezi gereği hanehalkı tasarruflarının azalıp bugünkü tüketimlerinin artması
- CTemel Amaç: Kamu harcamaları çarpanının etkisini büyüterek ekonomideki atıl kapasiteyi harekete geçirmek — Risk: Yeni Klasik yaklaşıma göre tahvil ihracının net servet etkisi yaratarak enflasyonu ivmelendirmesi
- DTemel Amaç: Otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların gücünü artırarak yapısal bütçe dengesini sağlamak — Risk: Mali sürüklenmeye yol açarak ekonomiyi planlanandan daha derin bir resesyona itmesi
- ETemel Amaç: Ticari bankaların kaydi para yaratma kapasitesini artırarak piyasanın acil likidite ihtiyacını karşılamak — Risk: Enflasyon vergisinin yükünü dar gelirlilerden alıp sermaye sahiplerine transfer etmesi
Cevap
Doğru eşleştirme; temel amacın piyasadaki aşırı likiditeyi emerek talebi daraltmak, en belirgin riskin ise artan faizler nedeniyle özel kesim yatırımlarının dışlanması (crowding-out) olduğunu belirten seçenektir.
Enflasyon dönemlerinde en uygun borçlanma politikası, banka dışı kesimden (halktan ve kurumlardan) uzun vadeli borçlanmaktır. Bu sayede piyasada tüketime veya özel harcamalara gidecek olan satın alma gücü geçici olarak devlete transfer edilir, emisyon veya kaydi para yaratılmamış olur (likidite emilir ve toplam talep daralır). Ancak Klasik ve Monetarist iktisatçıların vurguladığı üzere, devletin fon piyasasından büyük miktarda borçlanması faiz oranlarını artırır ve faize duyarlı olan özel kesim yatırımlarının piyasadan dışlanmasına (crowding-out) yol açar. Bu nedenle doğru eşleştirme bu iki mekanizmayı içeren seçenektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Banka Dışı Kesimden Borçlanmanın Makroekonomik Etkileri ve Dışlama Etkisi (Crowding-out)